Ai đang dẫn đầu cuộc đua lợi nhuận ngân hàng?

>> Bài viết thuộc Chuyên đề "Toàn cảnh ngân hàng Việt Nam: Từ báo cáo tài chính đến mạch nhịp kinh tế"

Bức tranh lợi nhuận tiếp tục khởi sắc

Mùa công bố báo cáo tài chính quý I/2026 cho thấy ngành ngân hàng tiếp tục là một trong những khu vực có khả năng tạo lợi nhuận tốt nhất của nền kinh tế. Trong bối cảnh tín dụng phục hồi, chi phí vốn được cải thiện và hoạt động kinh doanh dần sôi động trở lại, phần lớn ngân hàng đều ghi nhận kết quả tăng trưởng tích cực.

Tuy nhiên, phía sau những con số hàng nghìn tỷ đồng lợi nhuận sau thuế không chỉ là câu chuyện về quy mô. Bức tranh năm nay còn cho thấy sự phân hóa ngày càng rõ nét giữa nhóm ngân hàng dẫn đầu, nhóm tăng trưởng nhanh và nhóm đang trong quá trình tái cơ cấu.

Nếu như vài năm trước, câu hỏi lớn nhất của thị trường là ngân hàng nào kiếm được nhiều tiền nhất, thì hiện nay nhà đầu tư bắt đầu quan tâm nhiều hơn tới việc lợi nhuận đó đến từ đâu và có bền vững hay không.

Vietcombank tiếp tục giữ ngôi vương lợi nhuận

Xét về quy mô tuyệt đối, Vietcombank vẫn là ngân hàng tạo ra nhiều lợi nhuận nhất hệ thống.

Trong quý I/2026, lợi nhuận sau thuế của ngân hàng đạt khoảng 10.450 tỷ đồng. Đây là ngân hàng duy nhất duy trì mốc lợi nhuận trên 10.000 tỷ đồng chỉ trong một quý, qua đó tiếp tục khẳng định vị thế dẫn đầu về hiệu quả kinh doanh trong ngành.

Khoảng cách giữa Vietcombank và phần còn lại của thị trường vẫn khá đáng kể. Lợi thế về CASA, chi phí vốn thấp, chất lượng tài sản tốt và khả năng kiểm soát rủi ro hiệu quả tiếp tục giúp ngân hàng duy trì vị trí số một.

Ngay phía sau Vietcombank là nhóm ngân hàng có lợi nhuận dao động quanh ngưỡng 6.000 - 7.000 tỷ đồng gồm Techcombank, VietinBank, MBBank và BIDV. Đây là những cái tên đã duy trì vị thế dẫn đầu trong nhiều năm liên tiếp và đang chiếm phần lớn "miếng bánh" lợi nhuận của toàn hệ thống.

Cuộc bứt phá của VietinBank và VPBank

Nếu xét về tốc độ tăng trưởng, câu chuyện của quý I/2026 lại thuộc về VietinBank và VPBank.

VietinBank ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận sau thuế gần 63%, đạt khoảng 8.960 tỷ đồng. Đây là một trong những kết quả ấn tượng nhất trong nhóm ngân hàng quy mô lớn. Điều đáng chú ý là mức tăng trưởng này được tạo ra trên một nền lợi nhuận vốn đã rất cao, cho thấy hiệu quả hoạt động đang được cải thiện đáng kể.

Trong khi đó, VPBank cũng ghi nhận mức tăng trưởng gần 61%, đưa lợi nhuận sau thuế lên khoảng 6.329 tỷ đồng. Sau giai đoạn tái cơ cấu mạnh mẽ, cỗ máy tín dụng bán lẻ và tài chính tiêu dùng của VPBank đang cho thấy dấu hiệu tăng tốc trở lại.

Khác với nhiều ngân hàng dựa chủ yếu vào khách hàng doanh nghiệp, VPBank tiếp tục khai thác thế mạnh ở các phân khúc có biên lợi nhuận cao hơn. Điều này giúp ngân hàng duy trì tốc độ tăng trưởng lợi nhuận vượt mặt nhiều đối thủ có quy mô tài sản lớn hơn.

Sự tăng tốc của VietinBank và VPBank cũng cho thấy một xu hướng đáng chú ý: lợi nhuận ngành ngân hàng hiện không chỉ đến từ việc mở rộng quy mô tín dụng, mà còn đến từ khả năng tối ưu hóa chi phí vốn và cải thiện hiệu quả sử dụng tài sản.

Nhóm ngân hàng nhỏ đang tạo bất ngờ

Một điểm sáng khác của mùa báo cáo tài chính quý I/2026 là sự bứt phá của nhóm ngân hàng quy mô nhỏ và trung bình.

ABBank là cái tên nổi bật nhất khi ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận hơn 260%, cao nhất trong số 27 ngân hàng được khảo sát. Dù quy mô lợi nhuận chưa thể so sánh với nhóm dẫn đầu, kết quả này cho thấy ngân hàng đã có những bước tiến đáng kể trong việc tái cơ cấu hoạt động và cải thiện hiệu quả kinh doanh.

PGBank và BVBank cũng ghi nhận mức tăng trưởng lần lượt gần 188% và 169%. Những con số này phản ánh tác động tích cực từ các thay đổi về cơ cấu cổ đông, chiến lược kinh doanh và quá trình tối ưu hóa chi phí hoạt động.

Trong khi đó, NCB tiếp tục duy trì đà phục hồi khi lợi nhuận tăng hơn 43%. Sau giai đoạn khó khăn kéo dài, ngân hàng đang cho thấy những tín hiệu tích cực trong quá trình tái thiết hoạt động.

Điểm chung của nhóm này là xuất phát điểm lợi nhuận còn thấp, nhưng tốc độ cải thiện lại rất mạnh. Điều đó cho thấy bức tranh lợi nhuận ngành ngân hàng không chỉ được quyết định bởi các "ông lớn", mà còn có sự đóng góp ngày càng lớn từ các ngân hàng đang trong quá trình chuyển đổi.

Sự ổn định của nhóm ngân hàng hạng trung

Bên cạnh những trường hợp tăng trưởng đột biến, nhiều ngân hàng quy mô trung bình vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng khá đều đặn.

OCB, Nam A Bank, VietABank hay KienlongBank đều ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận từ 30% đến gần 50%. Đây không phải là những con số gây choáng ngợp, nhưng lại phản ánh sự cải thiện bền vững trong hoạt động kinh doanh.

Đặc biệt, OCB và Nam A Bank đang dần tiến gần tới nhóm ngân hàng có lợi nhuận trên 1.000 tỷ đồng mỗi quý. Điều này cho thấy khoảng cách giữa nhóm dẫn đầu và nhóm theo sau đang dần được thu hẹp.

Lợi nhuận lớn chưa phải là câu chuyện cuối cùng

Dù vậy, khi đánh giá lợi nhuận ngân hàng, quy mô và tốc độ tăng trưởng mới chỉ phản ánh một phần câu chuyện.

Trong ngành ngân hàng, lợi nhuận chỉ thực sự có giá trị khi được hỗ trợ bởi chất lượng tài sản tốt và năng lực kiểm soát rủi ro hiệu quả. Đây là lý do giới đầu tư thường đặt lợi nhuận cạnh các chỉ tiêu như tỷ lệ nợ xấu (NPL) và tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLR).

Vietcombank tiếp tục là trường hợp nổi bật nhất khi vừa dẫn đầu về lợi nhuận vừa duy trì tỷ lệ nợ xấu chỉ khoảng 0,62%, trong khi tỷ lệ bao phủ nợ xấu vượt 250%. Điều này cho thấy ngân hàng sở hữu bộ đệm dự phòng rất lớn, giúp lợi nhuận hiện tại có chất lượng cao hơn và ít chịu áp lực từ các rủi ro tương lai.

Ở nhóm ngân hàng tư nhân, Techcombank và ACB cũng duy trì được sự cân bằng tương đối tốt giữa tăng trưởng lợi nhuận và chất lượng tài sản. Ngược lại, những ngân hàng theo đuổi chiến lược tăng trưởng nhanh ở các phân khúc có biên lợi nhuận cao như VPBank hay HDBank thường phải chấp nhận tỷ lệ nợ xấu cao hơn và bộ đệm dự phòng mỏng hơn.

Điều đó không đồng nghĩa với việc chiến lược nào tốt hơn chiến lược nào. Nó chỉ phản ánh những khẩu vị rủi ro khác nhau trong cuộc cạnh tranh lợi nhuận của ngành ngân hàng.

Lợi nhuận ngân hàng đang bước vào giai đoạn phân hóa mới

Nhìn từ bức tranh quý I/2026, ngành ngân hàng vẫn đang duy trì đà tăng trưởng lợi nhuận tích cực. Vietcombank tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu về quy mô, trong khi VietinBank và VPBank nổi lên như những cái tên có tốc độ tăng trưởng ấn tượng nhất trong nhóm ngân hàng lớn.

Ở chiều ngược lại, nhóm ngân hàng quy mô nhỏ cũng đang cho thấy những dấu hiệu hồi phục mạnh mẽ sau nhiều năm tái cơ cấu.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý hơn cả là thị trường đang ngày càng quan tâm tới chất lượng của lợi nhuận thay vì chỉ nhìn vào con số tuyệt đối. Trong một ngành mà rủi ro luôn song hành với tăng trưởng, khả năng duy trì lợi nhuận bền vững sẽ ngày càng trở thành yếu tố quyết định vị thế của mỗi ngân hàng trong những năm tới.

>> Bài viết thuộc Chuyên đề "Toàn cảnh ngân hàng Việt Nam: Từ báo cáo tài chính đến mạch nhịp kinh tế"