Ai thực sự nắm quyền kiểm soát dự án 231 Nguyễn Trãi của Cao su Sao Vàng?

Từ nút thắt của Tập đoàn Hoành Sơn

Công ty CP Cao su Sao Vàng (mã CK: SRC) đã ấp ủ kế hoạch xây dựng một tổ hợp bất động sản cao cấp, nằm trên khu đất của nhà máy rộng 6,3 ha tại số 231 Nguyễn Trãi từ năm 2010 sau khi Hà Nội có chủ trương di dời các nhà máy, cơ sở ô nhiễm ra khỏi nội đô.

Sau khi công bố, dự án rơi vào tầm ngắm của nhiều tập đoàn lớn, tuy nhiên, thay vì những cái tên được đồn đoán như Vingroup hay BRG, Cao su Sao Vàng bất ngờ quyết định lựa chọn Công ty CP Tập đoàn Hoành Sơn của doanh nhân Phạm Hoành Sơn làm đối tác chiến lược triển khai dự án.

Chỉ một thời gian ngắn sau khi công bố, hai bên quyết định thành lập Công ty TNHH Sao Vàng - Hoành Sơn, với vốn điều lệ 100 tỷ đồng. Điều đáng chú ý, phần vốn góp 26% của Cao su Sao Vàng lại bằng nguồn cho vay lãi suất 0% của Hoành Sơn

Cùng với hợp tác phát triển dự án, hai bên cũng thống nhất việc Hoành Sơn sẽ hỗ trợ SRC 435 tỷ đồng (chưa bao gồm các loại thuế) để di dời nhà máy sản xuất về khu công nghiệp Châu Sơn (Hà Nam cũ). Số tiền hỗ trợ của Hoành Sơn theo kế hoạch ban đầu sẽ được chia làm 4 lần chuyển tiền trong thời gian từ 2016 – 2018, được coi như khoản tiền nhượng quyền sử dụng khu đất 231 Nguyễn Trãi.

Mức giá chuyển nhượng này sau đó đã vấp phải sự phản ứng gay gắt của các cổ đông, ban lãnh đạo. Các cổ đông cho rằng giá chuyển nhượng không tương xứng với thực tế và thấp hơn so với mức giá đề xuất của một liên doanh khác năm 2012. Đồng thời, cổ đông đã có những ý kiến đề xuất phải đưa ra đấu giá khu đất, vốn nằm tại cụm sản xuất công nghiệp nổi tiếng của Hà Nội trước đây (Cao su - Xà phòng - Thuốc lá), nhằm thu về nguồn lợi nhuận lớn hơn, và minh bạch hóa quá trình chuyển nhượng.

Trước các ý kiến của cổ đông, lãnh đạo SRC khi đó cho biết, dự án di dời nhà máy đã manh nha từ những năm 2008-2009, tìm đối tác triển khai và đã có kế hoạch thành lập công ty liên doanh. Tuy nhiên, vào thời điểm năm 2012, trước khi kế hoạch được trình lên cổ đông, đại diện bên phần vốn nhà nước đã có ý kiến nên công ty đã tạm dừng và xem xét lại vấn đề. Sau một thời gian dài để mất cơ hội, mức giá chuyển nhượng hiện tại đã thấp hơn trước đó rất nhiều.

Mặc dù vậy, kể từ sau khi hợp tác với Hoành Sơn, trong khi kế hoạch di dời về khu công nghiệp Châu Sơn gặp vướng mắc do chi phí đầu tư mới quá lớn lên tới 3.000 tỷ đồng vượt quá nguồn lực vào thời điểm đó của Cao su Sao Vàng, thì dự án 231 Nguyễn Trãi cũng lận đận vì pháp lý và nguồn lực để triển khai dự án này. Thậm chí tới tận cuối 2025, Tập đoàn Hoành Sơn mới chuyển cho Cao su Sao Vàng 143,5 tỷ đồng. Trong khi đó, kế hoạch chuyển nhà máy về Châu Sơn đã thay đổi về Xuân Hòa (Phú Thọ), còn khu công nghiệp Châu Sơn đã được HĐQT quyết định bán để thu về 350 tỷ đồng.

Với dự án 231 Nguyễn Trãi, dù gặp vướng mắc trong quá trình pháp lý, thậm chí năm 2018, HĐQT doanh nghiệp đã ban hành nghị quyết kế hoạch thực hiện thoái vốn khỏi Công ty TNHH Sao Vàng - Hoành Sơn theo quy định của pháp luật và bảo toàn vốn, nhưng tham vọng với dự án của Hoành Sơn vẫn không dừng lại.

Năm 2019, sau thương vụ tham gia đấu giá cổ phần nhiều “ồn ào” của Vinachem đến mức Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp phải có kiến nghị Cục An ninh Kinh tế (A04), Bộ Công an vào cuộc điều tra xem đợt đấu giá có gây thất thoát, không tối đa hóa được giá trị cho Nhà nước hay không, Tập đoàn Hoành Sơn từng bước nắm giữ cổ phần chi phối vượt trên 51% trở thành cổ đông lớn nhất của Cao su Sao Vàng.

Với riêng ông Phạm Hoành Sơn, Chủ tịch Tập đoàn Hoành Sơn, sau đó cũng được bầu vào HĐQT và chính thức đảm nhận vị trí Chủ tịch HĐQT ít lâu sau đó.

Từ sau khi có sự hiện diện của cổ đông mới Hoành Sơn, ban lãnh đạo liên tục đặt ra các mục tiêu khủng về doanh thu và lợi nhuận tuy nhiên, ngoại trừ năm 2024 lợi nhuận tăng vọt nhờ hoạt động tài chính từ việc chuyển nhượng dự án Châu Sơn, hoạt động kinh doanh chính của Hoành Sơn các năm đều không hoàn thành theo kế hoạch mục tiêu đề ra. Trong khi đó, kế hoạch triển khai dự án 231 Nguyễn Trãi vẫn dậm chân tại chỗ.

Ngoài vấn đề pháp lý, tổng mức đầu tư dự án quá lớn, vượt quá tiềm lực của doanh nghiệp cũng là nút thắt khiến dự án chậm trễ trong việc triển khai, đặc biệt trong bối cảnh mảng sản xuất săm lốp — lĩnh vực cốt lõi — chưa phục hồi đủ mạnh để hỗ trợ tài chính cho việc tham gia dự án bất động sản quy mô lớn này.

Vì sao cổ đông lớn Vinachem phản đối kế hoạch của Cao su Sao Vàng?

Tại đại hội cổ đông thường niên 2026 vừa qua, ông Phạm Hoành Sơn – Chủ tịch HĐQT Cao su Sao Vàng đã có thông tin chính thức về dự án sau khi lô đất 231 Nguyễn Trãi được phê duyệt trong danh mục dự án thí điểm chuyển mục đích sử dụng đất theo Nghị quyết 171 của Quốc hội.

Đây là được xem là bước tiến lớn cho việc tái khởi động dự án này. Tuy nhiên, từ đây vấn đề lại phát sinh liên quan đến việc tiến độ triển khai tiếp theo liên quan đến nguồn lực và dòng tiền cho việc triển khai dự án.

Ông Sơn cho biết, tổng vốn đầu tư dự kiến lên tới gần 18.600 tỷ đồng và phát triển dự án đến khâu cuối cùng là xây dựng và bán nhà thành phẩm, chứ không chỉ làm hạ tầng rồi bán sang tay nhằm tối ưu hóa lợi nhuận.

Tuy vậy, vấn đề ở việc tổng mức đầu tư này đang vượt gấp hàng chục lần so với vốn điều lệ 500 tỷ đồng hiện tại của doanh nghiệp triển khai dự án là Công ty TNHH Sao Vàng - Hoành Sơn. Điều này đồng nghĩa với việc các cổ đông sẽ phải bơm thêm vào hàng ngàn tỷ để nâng vốn điều lệ lên xấp xỉ 3.700 – 4.000 tỷ đồng để đảm bảo tỷ lệ vốn tối thiểu 20% theo quy định hiện hành.

Điều này sẽ đặt Cao su Sao Vàng vào thế khó, đặc biệt với cổ đông lớn là Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem).

Tại đại hội cổ đông thường niên 2026 vừa qua, chỉ có hơn 59% cổ đông có quyền biểu quyết thông qua phương án trả cổ tức bằng tiền mặt 4% vào trả cổ tức bằng cổ phiếu theo tỷ lệ 30% để tăng vốn điều lệ, trong đó Vinachem – cổ đông lớn hiện đang nắm giữ 36% cổ phần.

Nguyên nhân cho việc phản đối dù không được công bố, tuy nhiên, nếu nhìn từ góc độ cổ đông Nhà nước như Vinachem có thể lý giải ở góc độ phương án phát hành cổ phiếu thưởng 30% chỉ giúp SRC tăng vốn điều lệ thêm khoảng 84 tỷ đồng, từ 280 lên 365 tỷ đồng — quá nhỏ so với nhu cầu thực tế, chỉ mang tính kỹ thuật kế toán mà không tạo dòng tiền mới.

Trong bối cảnh mảng sản xuất kinh doanh chính còn đang chưa hồi phục, giải pháp tốt nhất là phát hành cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu (trong đó có Vinachem). Tuy nhiên, việc xuất quỹ nhà nước hàng trăm tỷ đồng để mua quyền mua cổ phiếu phát hành thêm nhằm mục đích tài trợ cho một dự án bất động sản (một lĩnh vực được xem là ngoài ngành kinh doanh cốt lõi của Vinachem và tiềm ẩn rủi ro cao) là gần như bất khả thi và sẽ không vượt qua được rào cản phê duyệt của cơ quan quản lý Nhà nước.

Trong kế hoạch hiện tại, theo chia sẻ của ông Phạm Hoành Sơn – Chủ tịch HĐQT Cao su Sao Vàng tại đại hội vừa qua, để triển khai dự án công ty phải kêu gọi thêm đối tác bên ngoài, trong đó có Tập đoàn Hoành Sơn của chính ông Phạm Hoành Sơn làm chủ sở hữu cùng một số đối tác khác.

Tuy vậy, đây cũng sẽ là thách thức rất lớn bởi nếu phát triển dự án đến khâu cuối cùng, nhu cầu vốn không chỉ dừng ở phần vốn chủ sở hữu ban đầu. Dù sẽ có quyền quyết định chính với tỷ lệ nắm giữ chi phối, nhưng chủ đầu tư còn phải chuẩn bị nguồn lực cho tiền sử dụng đất, chi phí xây dựng, chi phí tài chính, bán hàng, vận hành dự án và các nghĩa vụ phát sinh trong suốt nhiều năm triển khai.

Bản thân Tập đoàn Hoành Sơn mặc dù có kinh nghiệm tham gia hàng chục dự án lớn thuộc các lĩnh vực cảng biển, hạ tầng, điện gió nhưng chưa có quá nhiều kinh nghiệm với lĩnh vực bất động sản.

Đó là chưa kể tới việc, việc triển khai một dự án bất động sản quy mô gần 6,3ha ngay trung tâm Hà Nội còn đòi hỏi phải xử lý nhiều vấn đề pháp lý, kỹ thuật và xã hội phức tạp, từ giải phóng mặt bằng, di dời dân cư, đến phê duyệt quy hoạch chi tiết và kết nối hạ tầng đô thị. Bất kỳ chậm trễ nào trong các khâu này đều sẽ làm tăng chi phí, kéo dài thời gian thu hồi vốn và ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận dự kiến.

Trong cơ cấu cổ đông của Công ty TNHH Sao Vàng – Hoành Sơn, tính tới thời điểm hiện tại, ngoài Tập đoàn Hoành Sơn nắm 44,59% cổ phần, Cao su Sao Vàng nắm 26% cổ phần thì còn một cái tên mới Công ty TNHH Đầu tư Bất động sản Hưng Thịnh Phát nắm 29,4% cổ phần.

Pháp nhân này tham gia vào dự án từ 2018 với ông Nguyễn Văn Hùng là người đại diện pháp luật. Ông Hùng cũng là người đại diện pháp luật của Tincom Group - chủ đầu tư một loạt dự án tai tiếng tại Hà Nội như Tincom City Pháp Vân và Paragon Tower Phạm Hùng.

Điều đáng lưu ý, để có tiền để có nguồn vốn đầu tư vào Sao Vàng - Hoành Sơn, Hưng Thịnh Phát cũng đã ký hợp đồng tín dụng có giá trị 400 tỷ đồng tại Ngân hàng TMCP Đại chúng Việt Nam (PVComBank) và dùng toàn bộ phần vốn góp tại Sao Vàng - Hoành Sơn để thế chấp cho khoản vay này.