'Ảo ảnh' sau những đợt IPO

Nam Hải Thứ năm, 22/10/2026 - 15:50
Nghe audio
0:00

Chất lượng một thương vụ IPO được quyết định bởi hiệu quả sử dụng vốn, năng lực quản trị và khả năng thực hiện cam kết với cổ đông sau khi doanh nghiệp lên sàn.

IPO nên là điểm khởi đầu cho một giai đoạn phát triển mới, khi doanh nghiệp phải chứng minh khả năng biến nguồn vốn huy động được thành tăng trưởng thực chất và giá trị dài hạn cho cổ đông.

Thước đo thành công vì thế cần vượt ra ngoài số tiền thu về hay mức giá cổ phiếu trong những phiên giao dịch ban đầu của doanh nghiệp khi lên sàn.

Khi thành công IPO chỉ nằm trên giấy

Một doanh nghiệp có thể bán hết cổ phiếu chào bán, huy động đủ vốn và hoàn tất thủ tục niêm yết. Nhưng với nhà đầu tư, đó mới chỉ là điểm bắt đầu của hành trình đầu tư.

Ông Phục cho rằng một số doanh nghiệp xem IPO và niêm yết như cột mốc để thoái vốn sau thời gian phát triển. Ảnh: DP

Tại buổi tọa đàm “Từ IPO đến giá trị dài hạn” do Báo điện tử Tuổi Trẻ cùng Chứng khoán Kafi tổ chức mới đây, ông Đặng Trần Phục, Chủ tịch HĐQT Công ty CP AzFin Việt Nam, dẫn thống kê của AzFin cho biết hơn 80% số thương vụ IPO được khảo sát có phần lớn nhà đầu tư thua lỗ sau một năm niêm yết.

Ông cũng nêu thực tế có những đợt chào bán bán hết cổ phiếu, nhưng một nửa, thậm chí hơn, số cổ phần do người nội bộ mua để hoàn tất thương vụ. Theo ông, bán hết cổ phiếu chưa đủ để khẳng định một đợt IPO thành công.

Những trường hợp này cho thấy khoảng cách giữa mục tiêu huy động vốn của doanh nghiệp và kỳ vọng sinh lời của cổ đông.

Doanh nghiệp muốn bán cổ phiếu ở mức giá cao, trong khi nhà đầu tư cần một doanh nghiệp có triển vọng tốt với định giá hợp lý. Nếu giá chào bán quá lạc quan, dư địa tăng trưởng dành cho người mua sẽ bị thu hẹp ngay từ đầu.

Ông Phục cho rằng một số doanh nghiệp xem IPO và niêm yết như cột mốc để thoái vốn sau thời gian phát triển. Trong khi đó, bản cáo bạch có thể đưa ra dự báo lợi nhuận tích cực nhưng kết quả thực tế những năm sau lại không đạt kỳ vọng.

Vì vậy, các kế hoạch trước IPO cần dựa trên năng lực thực tế và khả năng triển khai thay vì chủ yếu nhằm tạo sức hấp dẫn cho đợt chào bán.

Với nhà đầu tư dài hạn, mức tăng giá trong những phiên đầu tiên cũng không phải thước đo quyết định. Ông Nguyễn Nghĩa Tuấn, Phó tổng giám đốc Công ty TNHH Quản lý quỹ SSI (SSIAM), cho biết quỹ tập trung đánh giá giá trị nội tại, định hướng phát triển, tiềm năng tăng trưởng và lợi thế cạnh tranh bền vững của doanh nghiệp.

Việc định giá cần xét đến đặc điểm doanh nghiệp, triển vọng ngành và bối cảnh kinh tế vĩ mô. Giá cổ phiếu có thể biến động theo tâm lý thị trường nhưng khả năng duy trì tăng trưởng mới quyết định giá trị doanh nghiệp trong dài hạn.

Sau IPO, doanh nghiệp phải thay đổi cách vận hành

Trước IPO, doanh nghiệp tập trung thuyết phục nhà đầu tư về triển vọng kinh doanh. Sau khi nhận vốn, trọng tâm chuyển sang thực hiện cam kết và chứng minh hiệu quả sử dụng tiền huy động. Đây cũng là lúc doanh nghiệp phải đáp ứng yêu cầu cao hơn về minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Ông Trịnh Thanh Cần, Thành viên HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty CP Chứng khoán KAFI, cho rằng doanh nghiệp cần chuyển các kế hoạch đã công bố thành những chỉ tiêu cụ thể để cổ đông theo dõi.

Chẳng hạn, nếu tăng vốn để mở rộng cho vay ký quỹ (margin), công ty chứng khoán cần cập nhật quy mô dư nợ và tiến độ triển khai. Với nguồn vốn dành cho hoạt động phân phối trái phiếu hoặc các sản phẩm tài chính khác, doanh nghiệp cũng cần báo cáo kết quả thực hiện.

Ông Cần cho rằng doanh nghiệp cần chuyển các kế hoạch đã công bố thành những chỉ tiêu cụ thể để cổ đông theo dõi. Ảnh: HT

Các chỉ tiêu như tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE), tỷ lệ chi phí trên thu nhập (CIR) hay doanh thu trên mỗi nhân sự giúp cổ đông đánh giá hiệu quả vận hành. Với ngân hàng và công ty chứng khoán, chất lượng tài sản và thanh khoản cũng là những yếu tố quan trọng.

Theo ông Cần, doanh nghiệp nên duy trì việc cập nhật thông tin và trao đổi thường xuyên với cổ đông. Hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) có thể hỗ trợ lập báo cáo nhanh, chính xác; bản tin hằng tháng và các buổi gặp cổ đông hằng quý cũng giúp nhà đầu tư theo sát tình hình hoạt động.

Minh bạch thông tin cần đi cùng cơ chế giám sát. Ủy ban kiểm toán có thể theo dõi việc thực hiện kế hoạch đã công bố trước IPO. Khi kết quả thực tế chệch mục tiêu, ban điều hành cần giải thích nguyên nhân và nêu biện pháp khắc phục.

Những yêu cầu này đòi hỏi doanh nghiệp thay đổi thực chất về quản trị, nhất là với các đơn vị chuyển từ mô hình gia đình sang công ty đại chúng.

Ông Bùi Thế Anh, Giám đốc EY-Parthenon - Chiến lược và Thực thi, Công ty CP Tư vấn EY Việt Nam, cho rằng sự chuyển đổi về quản trị và vận hành là một trong những điều kiện để IPO thành công.

Khi có thêm cổ đông bên ngoài, việc sử dụng vốn và triển khai kế hoạch cần được đặt trong một hệ thống minh bạch, có thể kiểm tra và đánh giá. Nếu vẫn vận hành theo cách cũ, doanh nghiệp sẽ khó bảo đảm các cam kết được thực hiện và giám sát hiệu quả.

Thước đo thành công nằm ở giá trị dài hạn

Theo ông Bùi Thế Anh, một thương vụ IPO thành công cần hội đủ bốn yếu tố: lựa chọn đúng nhóm nhà đầu tư, chuyển đổi thực chất về quản trị, bảo đảm tính bền vững của nguồn vốn và duy trì niềm tin bằng việc thực hiện cam kết.

Nhà đầu tư phù hợp có thể đóng góp nhiều hơn vốn, chẳng hạn bổ sung kinh nghiệm về công nghệ, chuyển đổi số hoặc phát triển kinh doanh. Trong khi đó, vốn huy động qua thị trường cổ phiếu giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn tài trợ dài hạn, giảm áp lực trả nợ và chủ động hơn trong cơ cấu vốn.

Tuy nhiên, những lợi ích này chỉ phát huy khi nguồn tiền được sử dụng đúng mục tiêu và tạo ra kết quả tương xứng. Doanh nghiệp cần duy trì nền tảng tài chính vững chắc, mô hình kinh doanh rõ ràng, quản trị minh bạch và kế hoạch sử dụng vốn cụ thể. Sau IPO, việc thực hiện các cam kết cũng phải được báo cáo, giải trình với cổ đông.

Từ góc độ quản lý, bà Lê Thị Việt Nga, Phó chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, nhấn mạnh định hướng phát triển thị trường IPO gắn với nâng cao chất lượng doanh nghiệp, tính minh bạch và hiệu quả sử dụng vốn.

Việc thúc đẩy IPO gắn với niêm yết cần đi cùng kỷ cương, kỷ luật thị trường để thị trường chứng khoán thực hiện tốt vai trò cung cấp vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Số lượng thương vụ và quy mô vốn huy động là những kết quả có thể nhìn thấy ngay. Nhưng giá trị thực sự chỉ được xác lập khi doanh nghiệp chuyển nguồn vốn thành năng lực kinh doanh, duy trì tăng trưởng và thực hiện cam kết với cổ đông. IPO vì thế nên mở đầu cho một chu kỳ phát triển mới, thay vì khép lại hành trình huy động vốn của doanh nghiệp.

IPO sôi động, Việt Nam thêm cửa hút vốn mới

IPO sôi động, Việt Nam thêm cửa hút vốn mới

Tài chính -  1 tháng
Dòng vốn mới sau khi thị trường chứng khoán được nâng hạng sẽ cần một nơi có thêm doanh nghiệp quy mô lớn, thanh khoản tốt và đại diện rộng hơn cho nền kinh tế.
IPO sôi động, Việt Nam thêm cửa hút vốn mới

IPO sôi động, Việt Nam thêm cửa hút vốn mới

Tài chính -  1 tháng
Dòng vốn mới sau khi thị trường chứng khoán được nâng hạng sẽ cần một nơi có thêm doanh nghiệp quy mô lớn, thanh khoản tốt và đại diện rộng hơn cho nền kinh tế.
Chứng khoán LPBank gia nhập làn sóng IPO ngành tài chính

Chứng khoán LPBank gia nhập làn sóng IPO ngành tài chính

Tài chính -  9 tháng

Chuỗi tăng vốn liên tục và kế hoạch IPO cho thấy LPBS đang theo đuổi chiến lược mở rộng mạnh mẽ, tạo nền tảng để gia tăng vị thế và bứt tốc trên thị trường.

Làn sóng IPO dẫn dắt đà huy động vốn bùng nổ trên thị trường chứng khoán

Làn sóng IPO dẫn dắt đà huy động vốn bùng nổ trên thị trường chứng khoán

Tài chính -  9 tháng

Những thương vụ IPO trong năm 2025 vượt trội về quy mô, phản ánh sức hút của ngành chứng khoán trong bối cảnh các doanh nghiệp chuẩn bị cho một chu kỳ tăng trưởng mới.

Những viên 'kẹo đắng' mùa IPO

Những viên 'kẹo đắng' mùa IPO

Tài chính -  10 tháng

Kết quả những thương vụ IPO gần đây đặt ra nhiều câu hỏi về lợi ích của nhà đầu tư khi họ phải cạnh tranh, đấu giá, nộp tiền, bị “giam” tiền cả tháng rồi sau đó thua lỗ khi cổ phiếu lên sàn.

Khơi thông 300 tỷ USD vốn đầu tư: Nút thắt ở khả năng luân chuyển

Khơi thông 300 tỷ USD vốn đầu tư: Nút thắt ở khả năng luân chuyển

Tài chính -  2 phút

Nhu cầu vốn ngày càng lớn đòi hỏi đa dạng hóa các kênh huy động, giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

Ông Dương Đức Hùng trở thành Tổng giám đốc OCB

Ông Dương Đức Hùng trở thành Tổng giám đốc OCB

Tài chính -  1 ngày

Ngân hàng Phương Đông (HOSE: OCB) vừa công bố quyết định bổ nhiệm ông Dương Đức Hùng giữ chức vụ tổng giám đốc từ ngày 26/10/2026.

Techcombank lập kỷ lục lợi nhuận quý, thu dịch vụ tăng 40%

Techcombank lập kỷ lục lợi nhuận quý, thu dịch vụ tăng 40%

Tài chính -  1 ngày

Techcombank ghi nhận lợi nhuận trước thuế 10.400 tỷ đồng trong quý III/2026, mức cao nhất theo quý từ trước đến nay.

Nợ xấu vẫn chưa phản ánh hết rủi ro của ngành ngân hàng

Nợ xấu vẫn chưa phản ánh hết rủi ro của ngành ngân hàng

Tài chính -  3 ngày

Bộ đệm dự phòng suy yếu, cam kết tín dụng ngoài bảng cân đối và lãi phải thu đặt ra những thách thức mới với khả năng chống chịu của hệ thống ngân hàng.

NHNN yêu cầu giảm lãi suất huy động tối thiểu 0,5%/năm

NHNN yêu cầu giảm lãi suất huy động tối thiểu 0,5%/năm

Tài chính -  3 ngày

Ngân hàng Nhà nước yêu cầu giảm lãi suất huy động tối thiểu 0,5 điểm phần trăm, đồng thời hạ lãi suất cho vay và siết rủi ro tín dụng.

'Ảo ảnh' sau những đợt IPO

'Ảo ảnh' sau những đợt IPO

Tài chính -  6 giây

Chất lượng một thương vụ IPO được quyết định bởi hiệu quả sử dụng vốn, năng lực quản trị và khả năng thực hiện cam kết với cổ đông sau khi doanh nghiệp lên sàn.

Đưa 'điều quý giá' bước ra đời thực

Đưa 'điều quý giá' bước ra đời thực

Ống kính -  2 phút

Đánh dấu hành trình 27 năm đồng hành cùng các gia đình Việt Nam, Prudential Việt Nam tổ chức triển lãm đa trải nghiệm "Điều quý giá".

Khơi thông 300 tỷ USD vốn đầu tư: Nút thắt ở khả năng luân chuyển

Khơi thông 300 tỷ USD vốn đầu tư: Nút thắt ở khả năng luân chuyển

Tài chính -  2 phút

Nhu cầu vốn ngày càng lớn đòi hỏi đa dạng hóa các kênh huy động, giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

SHB nhận giải thưởng chất lượng thanh toán quốc tế xuất sắc STP Award từ Citibank

SHB nhận giải thưởng chất lượng thanh toán quốc tế xuất sắc STP Award từ Citibank

Nhịp cầu kinh doanh -  5 phút

Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội (SHB) vừa được Citibank trao tặng giải thưởng chất lượng thanh toán quốc tế xuất sắc (Straight Through Processing - STP Award), ghi nhận thành tích nổi bật của SHB trong việc duy trì chất lượng xử lý giao dịch thanh toán quốc tế đạt chuẩn 100%, đáp ứng các yêu cầu khắt khe của hệ thống tài chính toàn cầu.

KITA Group mở rộng địa hạt kinh doanh

KITA Group mở rộng địa hạt kinh doanh

Doanh nghiệp -  3 giờ

Mở rộng từ bất động sản sang hạ tầng khu thương mại tự do và xe điện, KITA Group có thêm dư địa tăng trưởng.

Doanh nghiệp có thể bị phạt nếu không kê khai chủ sở hữu hưởng lợi

Doanh nghiệp có thể bị phạt nếu không kê khai chủ sở hữu hưởng lợi

Diễn đàn quản trị -  4 giờ

Khoảng gần 43.000 doanh nghiệp được thống kê chưa có thông tin kê khai về chủ sở hữu hưởng lợi sẽ bị rà soát và có nguy cơ bị phạt lên đến 100 triệu đồng.

Giá căn hộ sơ cấp neo đỉnh, người mua bằng đòn bẩy gánh áp lực lãi vay

Giá căn hộ sơ cấp neo đỉnh, người mua bằng đòn bẩy gánh áp lực lãi vay

Bất động sản -  5 giờ

Chủ đầu tư giữ giá niêm yết nhờ các chính sách bán hàng, còn người vay mua nhà phải một mình đối mặt với lãi suất thả nổi. Dù vậy, giới phân tích cho rằng đây chưa phải làn sóng bán tháo.

Đọc nhiều