Áp lực thanh khoản đang là rủi ro lớn nhất của nền kinh tế

Đóng cửa phiên 9/6, VN-Index tăng 0,14% lên 1.793,05 điểm nhưng thanh khoản trên HoSE chỉ đạt gần 11.287 tỷ đồng, giảm hơn 29% so với phiên trước.

Dòng tiền vẫn chủ yếu xuất hiện ở các nhịp giảm giá, trong khi những phiên hồi phục diễn ra khá thận trọng. Sau đợt bán tháo trước đó, áp lực cung đã giảm bớt nhưng lực cầu mới chưa thực sự quay lại khiến đà tăng điểm thiếu sự đồng thuận của dòng tiền.

Áp lực thanh khoản cũng xuất hiện trên thị trường bất động sản. Theo One Mount Group, Hà Nội chỉ ghi nhận khoảng 19.500 giao dịch trong quý I/2026, giảm 7% so với cùng kỳ và giảm tới 48% so với quý trước cho thấy sức hấp thụ của thị trường đang suy yếu rõ rệt.

Trong khi đó, lãi suất cho vay qua đêm trên thị trường liên ngân hàng đầu tuần này tăng vọt lên 9,5% sau khi giảm về 6,2% vào cuối tuần trước. Khoảng cách giữa tín dụng và huy động đã nới rộng lên khoảng 2,5 triệu tỷ đồng, phản ánh áp lực thanh khoản trong hệ thống ngân hàng vẫn ở mức cao.

Những diễn biến trên cho thấy áp lực thanh khoản đang xuất hiện đồng thời tại nhiều thị trường, từ chứng khoán, bất động sản đến hệ thống ngân hàng.

Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam vẫn duy trì tăng trưởng và ổn định vĩ mô, giới phân tích cho rằng thách thức lớn hiện nay không nằm ở tăng trưởng mà ở khả năng duy trì dòng vốn lưu thông thông suốt khi chi phí vốn tăng lên và dòng tiền ngày càng thận trọng.

Thanh khoản thị trường tài chính gặp thách thức

Những dấu hiệu đầu tiên đã xuất hiện trên thị trường chứng khoán. Từ đầu năm đến nay, khối ngoại tiếp tục bán ròng khoảng 70 nghìn tỷ đồng dù Việt Nam đã được FTSE nâng hạng vào đầu tháng 4. Trong khi đó, nguồn cung mới tăng cao từ các đợt phát hành cho cổ đông hiện hữu và IPO đạt khoảng 15 - 30 nghìn tỷ đồng mỗi tháng.

Điều này buộc các quỹ đầu tư và nhà đầu tư phải liên tục tái cơ cấu danh mục trong bối cảnh chưa xuất hiện dòng tiền mới đủ lớn tham gia thị trường.

Hàng loạt các đơn vị phân tích đều như VinaCapital, Dragon Capital, hay FiinGroup đều cho rằng định giá cổ phiếu đã và đang ngày càng trở nên hấp dẫn hơn sau giai đoạn dài ghi nhận sự chiết khấu về giá. Cùng với niềm tin vào triển vọng tăng trưởng kinh tế và lợi nhuận doanh nghiệp, điều này giúp nhà đầu tư trong nước hấp thụ phần nào lượng cung mới.

Dù vậy, thanh khoản thị trường đã giảm xuống mức thấp nhất trong hai năm trong khi dư nợ margin vẫn ở mức cao, cho thấy sức hấp thụ của dòng tiền đang suy yếu.

Bức tranh này cũng phản ánh qua diễn biến giá cổ phiếu. Tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp niêm yết trong quý I/2026 vẫn tích cực nhưng được dự báo sẽ chậm lại trong các quý cuối năm do tác động của lãi suất và lạm phát, đặc biệt ở các nhóm ngành ngân hàng, chứng khoán và bất động sản.

Thực tế, không ít doanh nghiệp công bố kết quả kinh doanh vượt kỳ vọng nhưng giá cổ phiếu vẫn đi ngang hoặc giảm. Điều đó cho thấy dòng tiền và sức mua hiện không còn đủ mạnh để nâng đỡ những thông tin tích cực như trước đây. Nhà đầu tư cũng đang thận trọng hơn khi đánh giá triển vọng tương lai.

Theo đánh giá mới đây từ SGI Capital, tình trạng thanh khoản và sức mua suy giảm trên cả thị trường chứng khoán lẫn bất động sản có nguồn gốc từ giai đoạn 2020-2025. Khi đó, chính sách tiền tệ nới lỏng cùng mặt bằng lãi suất thấp đã tạo ra lượng tiền giá rẻ dồi dào, góp phần đẩy giá tài sản tăng mạnh.

Hệ quả là nguồn cung tài sản tăng vọt với hàng loạt đợt phát hành, IPO và thoái vốn quy mô lớn trên thị trường chứng khoán, đồng thời xuất hiện tình trạng dư cung bất động sản ở nhiều phân khúc.

Trong khi đó, tốc độ gia tăng của nguồn cung tài sản lại nhanh hơn khả năng hấp thụ của dòng tiền và tín dụng. Dư nợ tín dụng, trái phiếu doanh nghiệp và margin đều ở mức cao, khiến thanh khoản suy giảm và lãi suất tăng lên, qua đó đảo chiều cán cân cung cầu trên thị trường.

Thực tế cho rằng từ đầu năm đến nay, các kênh tài sản lớn như chứng khoán, bất động sản, vàng và tiền số đều ghi nhận sự sụt giảm cả về giá lẫn thanh khoản. Điều này càng củng cố quan điểm rằng chu kỳ tiền rẻ đã kết thúc và tiền mặt đang trở nên khan hiếm hơn.

Áp lực đa chiều từ quốc tế và vĩ mô nội địa

Những áp lực thanh khoản trong nước diễn ra trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang tiềm ẩn nhiều rủi ro bất định.

Trên thị trường năng lượng, giới đầu tư đang chờ đợi khả năng đạt thỏa thuận giữa Mỹ và Iran nhằm khơi thông nguồn cung dầu mỏ.

Tuy nhiên, Standard Chartered và Goldman Sachs từng cảnh báo nếu eo biển Hormuz bị đóng cửa hoàn toàn, giá dầu có thể vượt 100 USD/thùng.

Khi đó, Việt Nam có thể đối mặt với lạm phát vượt 5%, lãi suất huy động 12 tháng tăng trên 8%, trong khi tăng trưởng GDP giảm khoảng 2 điểm % do cả nhu cầu trong nước và xuất khẩu suy yếu.

Kịch bản này cũng có thể gây tác động tiêu cực đến chứng khoán và bất động sản. Lãi suất tiền gửi trên 7-8% thường khiến dòng tiền rời khỏi chứng khoán, đồng thời kéo lãi suất vay mua nhà vượt 12-13%, làm nhu cầu bất động sản suy giảm đáng kể.

Trong khi đó, SGI Capital cho rằng bất kỳ sự chậm trễ nào trong việc mở cửa eo biển Hormuz cũng có thể khiến tồn kho dầu giảm xuống dưới ngưỡng an toàn, ảnh hưởng đến nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Đồng thời, áp lực lạm phát tiếp tục đẩy lợi suất trái phiếu tăng khiến dư địa giảm lãi suất ngày càng thu hẹp. Nhiều ngân hàng trung ương đã nâng lãi suất, đưa mặt bằng lãi suất toàn cầu chuyển từ giảm sang tăng.

Tại Mỹ, FED tiếp tục thu hẹp bảng cân đối kế toán trong khi chỉ số DXY quay lại mốc 100 tạo thêm áp lực lên tỷ giá, lãi suất và dòng vốn tại các thị trường mới nổi.

Trên thị trường tài sản, hoạt động IPO và phát hành thêm gia tăng mạnh trong bối cảnh định giá cổ phiếu ở mức cao, còn Bitcoin và thị trường tiền số đã mất hơn 50% giá trị so với đỉnh tháng 10/2025.

Theo đó, rủi ro từ tiền số có thể lan sang các thị trường tài sản khác, khiến thanh khoản trở thành yếu tố ngày càng quan trọng với các nền kinh tế mới nổi, trong đó có Việt Nam.

Trong bối cảnh đó, hệ thống ngân hàng đang chịu áp lực khi huy động vốn tăng chậm hơn tín dụng, khiến khoảng cách giữa huy động và cho vay ngày càng nới rộng, đưa tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) thuần vượt 115%.

Điều này buộc Ngân hàng Nhà nước liên tục phải sử dụng các công cụ như nghiệp vụ thị trường mở (OMO), hoán đổi ngoại tệ (SWAP) và bán USD kỳ hạn để hỗ trợ thanh khoản.

Mặt khác, số liệu của Cục Thống kê cho thấy kim ngạch xuất nhập khẩu 5 tháng đầu năm vượt 445 tỷ USD, tăng 25% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, nhập siêu vẫn lên tới 13,8 tỷ USD và được dự báo tiếp tục gia tăng do nhu cầu nhập khẩu phục vụ đầu tư hạ tầng và bất động sản.

Nhìn chung, nền tảng tăng trưởng của Việt Nam vẫn được duy trì nhưng áp lực thanh khoản và cán cân thương mại đang tăng lên. Trong giai đoạn hiện nay, khả năng duy trì dòng vốn lưu thông ổn định sẽ là yếu tố quyết định mức độ bền vững của tăng trưởng.

Theo các chuyên gia, nhà đầu tư nên ưu tiên bảo toàn vốn và theo dõi sát các tín hiệu thanh khoản trong nước cũng như quốc tế.