Bạn đọc thay đổi, báo chí phải thay đổi

An Chi Chủ nhật, 21/06/2026 - 09:01
Nghe audio
0:00

Để thu hút độc giả trong kỷ nguyên mới, không có cách nào khác, báo chí phải liên tục đổi mới sáng tạo trong tư duy làm báo, cách sản xuất, phân phối nội dung để phù hợp với bối cảnh mới.

Hội báo Toàn quốc 2026. Ảnh: TP. Hải Phòng.

Sức ép ngày càng lớn với báo chí hiện đại

"Nền báo chí không chỉ tại Việt Nam mà trên toàn thế giới đang trải qua giai đoạn nhiều biến động nhất trong hơn một thập kỷ qua", TS. Ngô Bích Ngọc, Đại học Swinburne Việt Nam đã có nhận định đáng chú ý như vậy tại phiên thảo luận "Đổi mới, sáng tạo để tiếp cận bạn đọc mới, phát triển kinh tế báo chí", trong khuôn khổ Hội báo Toàn quốc 2026.

Theo bà Ngọc, một trong những thách thức lớn nhất của báo chí hiện nay là sự suy giảm lòng tin vào tin tức trên phạm vi toàn cầu.

Số liệu thống kê cho thấy, tỷ lệ người tin tưởng vào tin tức hiện chỉ còn khoảng 37%, trong khi 46% người dùng chủ động né tránh tin tức, vì cảm thấy quá tải hoặc lo âu trước lượng thông tin tiêu cực.

Mặt khác, sự bùng nổ của tin tức trên các nền tảng mạng xã hội và sự phát triển của AI cũng khiến báo chí mất dần lượng độc giả trung thành.

Lần đầu tiên, lượng tiêu thụ tin tức qua mạng xã hội và video đã vượt qua các kênh truyền thống. Có tới 27% người dùng ưu tiên tiếp cận tin tức từ những “người có ảnh hưởng trên mạng xã hội” thay vì tìm kiếm thông tin trên các trang báo chí chính thống.

Còn với trí tuệ nhân tạo, AI hiện đã xuất hiện trong mọi mặt của cuộc sống, được sử dụng cả trong quá trình sản xuất và tiêu thụ thông tin, cho phép tối ưu hóa quy trình biên tập, cá nhân hóa nội dung theo mối quan tâm của độc giả và phát triển các chatbot tin tức.

Sự giảm sút về lượng bạn đọc liên tục trong thập kỷ qua đã khiến báo chí truyền thống đối mặt với sự sụt giảm nguồn thu. Bên cạnh đó, doanh thu quảng cáo cũng đang phải chịu “luật chơi” của các nền tảng công nghệ lớn, khiến lợi nhuận chảy vào túi các công ty công nghệ thay vì các cơ quan báo chí.

Trong khi đó, mô hình thu phí độc giả cũng có dấu hiệu chững lại khi chỉ duy trì ở mức 17% độc giả sẵn sàng chi trả cho các tin tức trực tuyến.

Báo chí hiện đại đang đứng trước một cuộc khủng hoảng mang tính bước ngoặt trước áp lực của công nghệ, sự sụt giảm nguồn thu và sự thay đổi sâu sắc trong hành vi của độc giả.

Điều này đang đẩy các toà soạn vào bối cảnh ngày càng khó khăn. Báo chí truyền thống bị cuốn vào một cuộc đua khốc liệt để "giành" lại bạn đọc và tăng nguồn thu để đảm bảo hoạt động vận hành.

Lấy bạn đọc làm trung tâm để đổi mới sáng tạo

Những thách thức này buộc các cơ quan báo chí không thể tiếp tục vận hành theo lối mòn cũ, mà phải dấn thân vào một cuộc "đại cải tổ". Để tồn tại và khẳng định vị thế, thực hiện tốt nhiệm vụ truyền thông, thu hút độc giả trong kỷ nguyên mới, báo chí không có cách nào khác là liên tục đổi mới sáng tạo, thay đổi toàn diện về tư duy lãnh đạo, mô hình tòa soạn, quy trình sản xuất, quản trị dữ liệu, phân phối nội dung, đo lường công chúng để có bước phát triển phù hợp.

Phiên thảo luận "Đổi mới, sáng tạo để tiếp cận bạn đọc mới, phát triển kinh tế báo chí", trong khuôn khổ Hội báo Toàn quốc 2026. Ảnh: Báo Hải Phòng.

Từ thực tiễn hoạt động báo chí, ông Phùng Công Sưởng, Tổng biên tập báo Tiền Phong cho rằng, đổi mới sáng tạo trước hết phải bắt đầu từ việc thay đổi tư duy làm báo.

Theo ông, các cơ quan báo chí cần chuyển từ tư duy lấy sản phẩm làm trung tâm sang lấy công chúng làm trung tâm. Việc thấu hiểu nhu cầu và hành vi tiếp nhận thông tin của độc giả sẽ giúp các tòa soạn xây dựng nội dung phù hợp hơn với từng nhóm công chúng.

Ông cũng đề xuất đẩy mạnh phát triển tòa soạn hội tụ hiện đại, nâng cao năng lực sản xuất nội dung đa định dạng, đa nền tảng; đồng thời đầu tư cho báo chí dữ liệu, báo chí giải thích và báo chí kiến tạo giải pháp.

Nhiều cơ quan báo chí trên thế giới đang mở rộng nguồn thu thông qua tiếp thị liên kết, thương mại điện tử nội dung, các chương trình thành viên và những sản phẩm gắn với cộng đồng độc giả. Dữ liệu người dùng cũng ngày càng trở thành nguồn tài sản quan trọng giúp các tòa soạn tối ưu nội dung và phát triển các mô hình kinh doanh mới.

Ông Sưởng dẫn chứng, thế hệ trẻ ngày nay đã trở thành lực lượng người dùng và bạn đọc chủ đạo trên không gian truyền thông số. Thế hệ “Gen Z” sinh từ khoảng năm 1997 đến 2012 hiện chiếm khoảng một phần tư dân số Việt Nam và có thói quen sử dụng internet thường xuyên nhất hiện nay.

Do đó, điều mà báo chí hiện nay cần lưu ý là làm sao để thu hút, giữ vững vai trò định hướng, dẫn dắt và đồng hành cùng người trẻ trong một hệ sinh thái đầy rẫy những thuật toán, sự bùng nổ thông tin nhưng cũng rất phân mảnh.

Để thích nghi, thay vì sản xuất tin tức đơn thuần như trước đây, báo chí cần phải tạo ra các trải nghiệm thông tin phù hợp cho từng nhóm công chúng, đáp ứng theo đúng “những gì bạn đọc cần”.

Người trẻ ngày nay không hề thờ ơ với các vấn đề xã hội, nhưng thứ họ cần là trải nghiệm đa phương tiện phù hợp với ngôn ngữ của giới trẻ được truyền tải trên các nền tảng số. Đó là điều báo chí truyền thống cần kịp thời nắm bắt và thích nghi.

Những đề xuất này cũng tương đồng với các xu hướng quốc tế được bà Ngọc chia sẻ. Theo bà Ngọc, để tiếp cận độc giả mới, các cơ quan báo chí cần chú trọng bốn định hướng gồm ứng dụng AI nhưng vẫn bảo đảm vai trò kiểm soát của con người; phát triển mạnh video đa nền tảng; xây dựng cộng đồng độc giả trung thành theo mô hình thành viên hoặc hội viên và khai thác hiệu quả dữ liệu chính chủ để thấu hiểu công chúng.

Bên cạnh việc mở rộng tệp độc giả, đổi mới sáng tạo cũng được xem là động lực quan trọng để phát triển kinh tế báo chí.

Đồng quan điểm, Nhà báo Lê Quốc Minh, Tổng biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam cũng cho rằng, báo chí cần phải thay đổi căn bản bằng cách áp dụng “tư duy sản phẩm” thay vì chỉ tập trung sản xuất tin bài theo lối mòn.

Các toà soạn cần huy động sự sáng tạo từ mọi nhân viên ngay trong đơn vị, cơ quan mình để lan tỏa thông tin, khích lệ những người làm báo hãy mạnh dạn dám thử nghiệm để tìm ra những hướng đi mới thành công.

Sự sáng tạo và đổi mới là điều cần thiết đối với báo chí hiện nay. Trong thời đại công nghệ số, báo chí cách mạng cần phải hiện diện ở tất cả mọi nơi, từ điện thoại di động đến các thiết bị đeo thông minh trong tương lai, để có thể tiếp cận sâu rộng nhất đến với người dân.

Đổi mới sáng tạo sẽ góp phần giúp báo chí giữ vững vị thế là cầu nối tin cậy giữa Nhà nước và nhân dân, ông Minh khẳng định.

Do đó, đổi mới sáng tạo không phải là một giải pháp tình thế, mà là hướng đi lâu dài và bền vững nhất để phục vụ nhu cầu của độc giả và nâng cao hiệu quả kinh tế báo chí. trước những “cơn sóng” của công nghệ, mạng xã hội.

Báo chí cách mạng Việt Nam trong thời đại số

Báo chí cách mạng Việt Nam trong thời đại số

Leader talk -  2 tuần
Tòa soạn trân trọng giới thiệu bài viết ‘Báo chí cách mạng Việt Nam trong thời đại số’ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Báo chí cách mạng Việt Nam trong thời đại số

Báo chí cách mạng Việt Nam trong thời đại số

Leader talk -  2 tuần
Tòa soạn trân trọng giới thiệu bài viết ‘Báo chí cách mạng Việt Nam trong thời đại số’ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Khai mạc hội báo toàn quốc 2026

Khai mạc hội báo toàn quốc 2026

Tiêu điểm -  2 tuần

Hội báo toàn quốc 2026 khai mạc hôm nay tại Trung tâm hội nghị biểu diễn thành phố TP. Hải Phòng với sự tham gia của 66 đơn vị, cơ quan báo chí và các cấp Hội Nhà báo trong cả nước.

Báo chí, xuất bản, trí thức, văn nghệ sĩ cần tiên phong trong triển khai nghị quyết Đại hội XIV

Báo chí, xuất bản, trí thức, văn nghệ sĩ cần tiên phong trong triển khai nghị quyết Đại hội XIV

Tiêu điểm -  2 tháng

Nhấn mạnh vai trò then chốt, báo chí, xuất bản, trí thức và văn nghệ sĩ được yêu cầu tiên phong đưa Nghị quyết Đại hội XIV vào thực tiễn.

Bồi đắp niềm tin và khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc

Bồi đắp niềm tin và khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc

Leader talk -  5 tháng

Trong công tác chuẩn bị Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, thông tin, tuyên truyền có vai trò đặc biệt quan trọng trong định hướng dư luận, củng cố niềm tin và lan tỏa tầm nhìn, khát vọng phát triển. Trao đổi với báo chí, đồng chí Lại Xuân Môn, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó trưởng ban thường trực Ban Tuyên giáo và dân vận Trung ương, Giám đốc Trung tâm Báo chí Đại hội XIV đã làm rõ những kết quả nổi bật, định hướng trọng tâm và yêu cầu đặt ra đối với báo chí trong đợt tuyên truyền c

Quyết tâm cao nhất đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với gia đình, quê hương

Quyết tâm cao nhất đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với gia đình, quê hương

Tiêu điểm -  19 giờ

Đẩy mạnh giám định ADN cho các anh hùng liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng đang thắp lên hy vọng đưa những người đã ngã xuống sớm trở về với tên tuổi, quê hương và người thân của mình.

Giải ngân vốn ODA đang tắc ở đâu?

Giải ngân vốn ODA đang tắc ở đâu?

Tiêu điểm -  1 ngày

Giải ngân vốn ODA đang chậm, thấp nhất trong các nguồn vốn đầu tư công trong khi nhu cầu vốn cho chuyển đổi xanh, thích ứng biến đổi khí hậu, hạ tầng giao thông ngày càng lớn.

Tổ hợp LNG Dung Quất 150 triệu USD gặp khó

Tổ hợp LNG Dung Quất 150 triệu USD gặp khó

Tiêu điểm -  4 ngày

Tổ hợp cảng, trạm và kho LNG khoảng 150 triệu USD tại khu kinh tế Dung Quất đang đối diện nhiều vướng mắc liên quan đến quy hoạch.

50 năm thành phố mang tên Bác: Nơi 'ngọn lửa' dấn thân chưa bao giờ tắt

50 năm thành phố mang tên Bác: Nơi 'ngọn lửa' dấn thân chưa bao giờ tắt

Tiêu điểm -  4 ngày

Đi qua nửa thế kỷ từ khi vinh dự mang tên Bác, tầm vóc của TP.HCM không chỉ được đo bằng những tòa nhà chọc trời, mà nằm ở một mạch ngầm vẹn nguyên: tinh thần dấn thân xuyên thế hệ.

Hạt nhân cho động lực tăng trưởng của Hà Nội

Hạt nhân cho động lực tăng trưởng của Hà Nội

Tiêu điểm -  5 ngày

Chỉ số hạnh phúc của người dân sẽ là tiêu chí hàng đầu và có ý nghĩa quyết định với các bản quy hoạch tái cấu trúc cho tầm nhìn 100 năm của Hà Nội.

Lãi suất ngân hàng hôm nay 7/7: Ba ngân hàng có lãi suất 7%/năm

Lãi suất ngân hàng hôm nay 7/7: Ba ngân hàng có lãi suất 7%/năm

Ngân hàng -  28 phút

Lãi suất ngân hàng ngày 7/7, nhóm Big4 duy trì ổn định, xuất hiện 3 ngân hàng có lãi suất từ 7%/năm trở lên cho các kỳ hạn trung và dài hạn.

[interactive] TPBank: Bài kiểm tra 'độ sâu' của một ngân hàng số 'nổi'

[interactive] TPBank: Bài kiểm tra 'độ sâu' của một ngân hàng số 'nổi'

Tài chính -  43 phút

TPBank không còn là câu chuyện của một ngân hàng số “mới nổi”. Sau nhiều năm đi trước về LiveBank, nền tảng số và trải nghiệm khách hàng, bài toán của nhà băng này giờ đã khác.

T&T Group - Hilton và chiến lược lan tỏa chuẩn mực quốc tế cho các đô thị ĐBSCL

T&T Group - Hilton và chiến lược lan tỏa chuẩn mực quốc tế cho các đô thị ĐBSCL

Nhịp cầu kinh doanh -  44 phút

Một địa phương đang gọi vốn hàng chục dự án tầm cỡ quốc gia, thậm chí quốc tế nhưng lại không đủ sức giữ chân chính đội ngũ chuyên gia tại các dự án đó ở lại một đêm. Vĩnh Long hiện không thiếu đất, không thiếu dự án bất động sản, nhưng lại đang thiếu đi mô hình lưu trú đạt chuẩn, đủ sức thuyết phục khách ở lại.

LPBank triển khai giải pháp tài chính dành cho khách hàng an sinh xã hội

LPBank triển khai giải pháp tài chính dành cho khách hàng an sinh xã hội

Nhịp cầu kinh doanh -  1 giờ

Xu hướng nhận lương hưu và trợ cấp qua tài khoản ngân hàng ngày càng phổ biến nhờ sự thuận tiện, an toàn và minh bạch. Nắm bắt nhu cầu đó, LPBank triển khai chương trình “Mở Tài khoản An Khang – Nhận ưu đãi vàng”, mang đến nhiều ưu đãi dành cho khách hàng an sinh xã hội.

Giá vàng hôm nay 7/7/2026: Chịu áp lực chốt lời sau nhịp bắt đáy

Giá vàng hôm nay 7/7/2026: Chịu áp lực chốt lời sau nhịp bắt đáy

Vàng -  1 giờ

Giá vàng hôm nay 7/7/2026 giảm 500.000 đồng/lượng với cả vàng miếng và vàng nhẫn. Trong khi giá quốc tế chịu áp lực chốt lời từ dòng tiền bắt đáy.

Lakeside Residences: Tuyên ngôn 'kiêu hãnh thầm lặng' từ những bậc thầy kiến tạo quốc tế

Lakeside Residences: Tuyên ngôn 'kiêu hãnh thầm lặng' từ những bậc thầy kiến tạo quốc tế

Bất động sản -  2 giờ

Từ những giá trị thiên nhiên nguyên bản được bồi đắp qua nhiều thập kỷ, những bậc thầy kiến tạo không gian sống từ SCSY Studio và Element Design Studio đã định hình nên tinh thần “Quiet Confidence” – Kiêu hãnh thầm lặng trong bộ sưu tập Lakeside Residences, tạo nên một dấu ấn độc bản giữa miền thông reo Thanh Xuan Valley.

'Cuộc chiến' môi giới chứng khoán ngày càng khốc liệt

'Cuộc chiến' môi giới chứng khoán ngày càng khốc liệt

Tài chính -  16 giờ

Thống kê quý vừa qua cho thấy, tổng thị phần của 10 đơn vị dẫn đầu đã giảm tới 4%, từ 69,05% quý đầu năm xuống còn 65,19%, mức thấp nhất trong nhiều năm qua. Trong đó, chỉ có 3 cái tên là SSI, TCBS, VPBankS còn mở rộng được thị phần giữa bối cảnh cạnh tranh gay gắt.