Báo chí và hành trình lan tỏa tri thức quản trị

Với ông Nguyễn Tiến Huy, Tổng giám đốc Pencil Group, đồng thời là Nhà sáng lập Vietnam Legacy Business Center (VLBC), báo chí không đơn thuần là nguồn tin. Đó còn là nơi ông tìm hiểu cách các doanh nghiệp và nhà lãnh đạo ra quyết định, đặc biệt từ những quyết định chưa mang lại kết quả như kỳ vọng.

Theo ông, báo chí là nơi những câu chuyện thực tiễn của doanh nghiệp được chọn lọc, kiểm chứng và đặt trong bối cảnh phù hợp. Qua đó giúp các nhà lãnh đạo tiếp cận nhanh hơn với những bài học quản trị và kinh nghiệm điều hành từ cộng đồng doanh nhân.

Đối với các tổ chức nghiên cứu và tư vấn doanh nghiệp như Pencil Group hay VLBC, nguồn tư liệu không chỉ đến từ sách vở hay hội thảo mà còn từ chính những câu chuyện đang diễn ra trong cộng đồng doanh nghiệp. Từ quản trị kế thừa, xây dựng thương hiệu, chuyển đổi số đến những bài học thất bại trong kinh doanh, báo chí mang đến một bức tranh thực tế về những vấn đề doanh nghiệp đang đối mặt.

❝

Tôi không đọc báo để "cập nhật tin tức" theo nghĩa thông thường. Tôi đọc báo để hiểu cách người khác ra quyết định, đặc biệt là những quyết định sai.

Ông Nguyễn Tiến Huy

Tổng giám đốc Pencil Group

The Leader Talk

Ông Huy chia sẻ với TheLEADER rằng năm 2023, khi Pencil Group được giao tư vấn chiến lược cho một số tập đoàn nhân dịp kỷ niệm 30 thành lập, ông đã đọc nhiều bài viết về các doanh nghiệp gia đình Việt Nam đang đối mặt với bài toán chuyển giao thế hệ. Đó là những câu chuyện về xung đột giữa thế hệ F1 và F2, về những tập đoàn lớn mà thế hệ kế cận không muốn tiếp quản, hay những doanh nghiệp tan rã sau khi người sáng lập rời vị trí điều hành.

Những bài viết đó không nhất thiết gây chú ý lớn trên truyền thông, nhưng khi được đặt cạnh nhau, chúng cho thấy một khoảng trống đáng kể trong bài toán phát triển doanh nghiệp trường tồn tại Việt Nam.

Chính khoảng trống đó là một trong những lý do khiến ông thành lập VLBC. Câu hỏi “doanh nghiệp đã 30 năm, tầm nhìn 100 năm sẽ là gì?” không phải xuất phát từ một ý tưởng lý thuyết, mà được hình thành từ thực tế mà báo chí giúp ông nhìn thấy rõ hơn.

Ở một lĩnh vực khác, ông Nguyễn Thế Minh, đại diện Công ty CP chứng khoán An Bình (ABS), cho rằng giá trị khác biệt của báo chí nằm ở khả năng kết nối các sự kiện tưởng như rời rạc thành một bức tranh tổng thể.

Ông Minh cho rằng sách thường cần thời gian dài để xuất bản, các khóa học tập trung vào những khung lý thuyết tương đối cố định, trong khi doanh nghiệp lại vận hành trong môi trường biến động từng ngày. Vì vậy, báo chí là nơi giúp lãnh đạo doanh nghiệp nhìn thấy mối liên hệ giữa các yếu tố đó thay vì chỉ tiếp nhận những mảnh thông tin riêng lẻ.

Điều này càng quan trọng trong lĩnh vực tài chính chứng khoán, nơi thông tin có thể tác động trực tiếp đến quyết định đầu tư và kinh doanh. Theo ông Minh, một thông tư mới của Ngân hàng Nhà nước, một động thái nâng hạng thị trường của FTSE hay MSCI, hay một phát biểu của Fed nếu chỉ được tiếp nhận qua mạng xã hội rất dễ dẫn đến nhiễu loạn thông tin và suy diễn sai. Trong khi đó, báo chí có thể giúp lãnh đạo lọc nhiễu, hiểu đúng bản chất và phản ứng kịp thời.

Bên cạnh đó, báo chí còn có giá trị ở tính khách quan và đa chiều. "Một bài phân tích tốt cần đối chiếu nhiều nguồn, phỏng vấn nhiều bên liên quan, trình bày cả ý kiến đồng thuận lẫn phản biện. Điều đó giúp lãnh đạo doanh nghiệp có thêm cơ sở để tự đưa ra quyết định thay vì bị dẫn dắt bởi một góc nhìn duy nhất", ông Minh nhận định.

Một giá trị khác của báo chí là những bài học thực tế từ chính các doanh nghiệp khác. Nếu sách kinh doanh thường nói về nguyên lý chung, báo chí lại đưa đến những tình huống cụ thể như một doanh nghiệp cùng ngành vừa tái cấu trúc ra sao, một thương vụ M&A thất bại vì lý do gì, hay một ban lãnh đạo đã xử lý khủng hoảng như thế nào. Đó là những dữ liệu thực tiễn có giá trị để doanh nghiệp đối chiếu với tình huống của chính mình.

Cùng chia sẻ quan điểm này, TS. Phạm Văn Thắng, Chủ tịch kiêm CEO Tập đoàn máy xây dựng Việt Nam (Vinamac), nhận định báo chí là nguồn tri thức quản trị quan trọng trong quá trình điều hành doanh nghiệp.

Trong hành trình phát triển của Vinamac, ông Thắng cho biết báo chí đã giúp doanh nghiệp mở rộng tầm nhìn, nhận diện các xu hướng công nghệ mới, xu hướng đầu tư, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và cả những yêu cầu mới của thị trường.

Theo ông, nhiều bài viết, chuyên đề và diễn đàn doanh nghiệp trên báo chí thực sự là những “bài học thực tiễn sống động”, giúp doanh nhân không chỉ đọc để biết mà còn đọc để suy ngẫm, đối chiếu và điều chỉnh chiến lược phát triển của chính doanh nghiệp mình. Trong môi trường cạnh tranh ngày càng nhanh và phức tạp, giá trị lớn nhất mà báo chí mang lại cho doanh nhân không chỉ là thông tin, mà còn là góc nhìn, khả năng gợi mở tư duy và truyền cảm hứng cho những quyết định đúng đắn, kịp thời và dài hạn.

Không chỉ giúp doanh nghiệp tiếp cận thông tin và học hỏi từ thực tiễn, báo chí còn đóng vai trò quan trọng trong việc lan tỏa tri thức quản trị cho cộng đồng doanh nhân.

Một trong những giá trị lớn nhất của báo chí nằm ở khả năng chia sẻ những kinh nghiệm mà doanh nghiệp khác đã trải qua, đặc biệt là những bài học từ các quyết định chưa thành công. Trong khi các câu chuyện thành công thường nhận được nhiều sự chú ý, những kinh nghiệm về thất bại, sai lầm hay các chiến lược không mang lại kết quả như kỳ vọng lại có thể giúp cộng đồng doanh nghiệp tránh lặp lại những bài học đắt giá tương tự.

Ông Huy cho rằng văn hóa chia sẻ thất bại trong môi trường kinh doanh Việt Nam hiện vẫn còn khá hạn chế. Trong khi đó, mỗi câu chuyện được chia sẻ công khai trên báo chí đều có thể trở thành một nguồn tham khảo hữu ích, đặc biệt đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ vốn không có nhiều điều kiện tiếp cận các dịch vụ tư vấn chuyên sâu.

Ở một khía cạnh khác, báo chí cũng đang góp phần thúc đẩy doanh nghiệp thay đổi tư duy trước những xu hướng mới của thị trường. Từ chuyển đổi số, phát triển bền vững đến kinh tế tuần hoàn, khoảng cách lớn nhất nhiều khi không nằm ở công nghệ hay nguồn lực, mà ở việc doanh nghiệp chưa thực sự hiểu cần bắt đầu từ đâu và thay đổi như thế nào.

Từ thực tiễn điều hành doanh nghiệp, ông Thắng chia sẻ rằng nhiều khái niệm mới sẽ rất khó tạo ra hành động nếu chỉ dừng lại ở những khẩu hiệu hay lý thuyết. Ngược lại, khi được phản ánh thông qua các mô hình thực tế, những câu chuyện triển khai cụ thể hay các bài toán hiệu quả kinh doanh, doanh nghiệp sẽ dễ hình dung hơn, dễ tin hơn và dễ bắt đầu hơn.

“Báo chí đang đóng vai trò như một người phiên dịch, chuyển ngôn ngữ của các xu hướng thành những kinh nghiệm và bài học có thể áp dụng vào thực tế quản trị doanh nghiệp”, ông Thắng nói.

Không chỉ thúc đẩy nhận thức, báo chí còn giúp doanh nghiệp chuẩn bị sớm hơn trước những thay đổi của thị trường. Trong lĩnh vực của ông Minh, nhiều doanh nghiệp chỉ thực sự quan tâm đến các xu hướng như ESG, chuyển đổi số hay nâng cao tiêu chuẩn quản trị khi đã chịu áp lực từ thị trường hoặc quy định pháp lý. Trong khi đó, báo chí thường là nơi phản ánh các xu hướng này từ rất sớm, giúp doanh nghiệp có thêm thời gian để chuẩn bị.

Khi các chủ đề mới liên tục được phân tích, cập nhật cùng với dữ liệu và các mô hình triển khai cụ thể, báo chí cũng tạo ra một áp lực tích cực buộc doanh nghiệp phải thay đổi để không bị bỏ lại phía sau.

Nhìn về tương lai, các doanh nhân kỳ vọng báo chí sẽ tiếp tục mở rộng vai trò vượt ra ngoài chức năng đưa tin và phản ánh thị trường. Điều họ cần không chỉ là biết một doanh nghiệp đạt được kết quả gì, mà còn là hiểu quá trình ra quyết định phía sau thành công hay thất bại, những lựa chọn đã được cân nhắc và cách người lãnh đạo thích ứng trước những biến động của thị trường.

Bên cạnh đó, báo chí cũng được kỳ vọng dành nhiều không gian hơn cho các doanh nghiệp địa phương, doanh nghiệp gia đình hay những ngành nghề ít được chú ý. Bởi như ông Huy chia sẻ, những bài học quản trị từ một doanh nghiệp OCOP ở miền Tây hay một doanh nghiệp gia đình chuyển giao thế hệ thành công có thể mang giá trị tham khảo không kém bất kỳ nghiên cứu tình huống nào từ các trường kinh doanh hàng đầu thế giới.