BIDV: Ông vua tài sản và bài toán bộ đệm rủi ro

>> Bài viết thuộc Chuyên đề "Toàn cảnh ngân hàng Việt Nam: Từ báo cáo tài chính đến mạch nhịp kinh tế"

BIDV và vị thế “ông vua tài sản”

Trong hệ thống ngân hàng Việt Nam, nếu Vietcombank thường được nhìn nhận như biểu tượng của chất lượng tài sản và mức định giá premium, thì BIDV lại là đại diện tiêu biểu nhất cho sức mạnh quy mô.

Tính đến quý I/2026, tổng tài sản của BIDV đã vượt 3,38 triệu tỷ đồng, mức cao nhất trong toàn hệ thống ngân hàng. Đây là quy mô phản ánh vai trò đặc biệt của BIDV trong nền kinh tế, từ tài trợ doanh nghiệp lớn, dự án hạ tầng, sản xuất kinh doanh đến dòng vốn tín dụng cho nhiều lĩnh vực trọng yếu.

Trên thị trường chứng khoán, BIDV cũng đang giữ vị trí á quân về vốn hóa trong nhóm ngân hàng, với giá trị thị trường hơn 305.000 tỷ đồng. Con số này chỉ xếp sau Vietcombank và cao hơn đáng kể so với nhiều ngân hàng lớn khác trong hệ thống.

Vị thế đó cho thấy BIDV không chỉ là một ngân hàng thương mại lớn, mà còn là một định chế tài chính có ảnh hưởng sâu rộng tới thanh khoản, tăng trưởng tín dụng và khả năng dẫn vốn cho nền kinh tế.

Tuy nhiên, trong ngành ngân hàng, quy mô càng lớn thì bài toán quản trị rủi ro càng phức tạp. Với một bảng cân đối kế toán khổng lồ, chỉ một thay đổi nhỏ về chất lượng tài sản, tỷ lệ nợ xấu hoặc chi phí dự phòng cũng có thể tạo ra tác động rất lớn tới lợi nhuận.

Định giá của BIDV đang phản ánh cả quy mô lẫn sự thận trọng

Cổ phiếu BID hiện đang giao dịch ở mức P/E khoảng 9,88 lần và P/B khoảng 1,7 lần. Đây là mức định giá cao hơn mặt bằng trung vị của ngành ngân hàng, nhưng vẫn thấp hơn đáng kể so với Vietcombank.

Điều này phản ánh cách thị trường đang nhìn nhận BIDV.

Một mặt, nhà đầu tư đánh giá cao quy mô tài sản lớn nhất hệ thống, vị thế ngân hàng quốc doanh, tệp khách hàng rộng và vai trò trung tâm trong hoạt động cấp tín dụng. Đây là những yếu tố tạo nên nền tảng rất khó thay thế của BIDV.

Mặt khác, thị trường vẫn duy trì một mức chiết khấu nhất định so với Vietcombank. Lý do nằm ở chất lượng tài sản, tỷ lệ bao phủ nợ xấu và khả năng kiểm soát rủi ro trong các chu kỳ kinh tế biến động.

Nói cách khác, BIDV đang được định giá như một ngân hàng có quy mô hệ thống rất lớn, nhưng chưa được trả mức premium cao nhất vì nhà đầu tư vẫn muốn nhìn thấy một bộ đệm rủi ro vững chắc hơn.

ROE là điểm sáng lớn của BIDV

Trong bức tranh tài chính của BIDV, điểm nổi bật nhất là hiệu suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu.

Dù sở hữu quy mô vốn chủ sở hữu lớn, BIDV vẫn duy trì ROE TTM khoảng 18,10%. Đây là mức rất tích cực nếu đặt trong nhóm ngân hàng có vốn hóa lớn nhất thị trường.

Đáng chú ý, ROE của BIDV vượt Vietcombank, Techcombank và VPBank, chỉ thấp hơn VietinBank trong nhóm dẫn đầu. Điều này cho thấy BIDV vẫn đang tạo ra lợi nhuận đáng kể trên mỗi đồng vốn chủ sở hữu, bất chấp quy mô hoạt động rất lớn.

Động lực của kết quả này đến từ nỗ lực tối ưu hóa chi phí, cải thiện hiệu quả hoạt động và sự đóng góp từ các khoản thu hồi nợ đã xử lý rủi ro trong những tháng đầu năm 2026.

Với một ngân hàng có quy mô tổng tài sản lớn nhất hệ thống, khả năng duy trì ROE trên 18% là một điểm cộng quan trọng. Nó cho thấy BIDV không chỉ lớn về quy mô, mà vẫn có năng lực tạo lợi nhuận đáng kể trên nền vốn hiện hữu.

Biên lãi thuần ổn định nhưng không phải lợi thế vượt trội

Biên lãi thuần của BIDV duy trì ở mức khoảng 2,12%. Đây là mức hợp lý đối với một ngân hàng quốc doanh có tỷ trọng khách hàng doanh nghiệp lớn và vai trò tài trợ vốn cho nhiều lĩnh vực trọng yếu của nền kinh tế.

Tuy nhiên, nếu so với các ngân hàng tư nhân có tỷ trọng bán lẻ, SME hoặc tài chính tiêu dùng cao hơn, NIM của BIDV chưa phải là lợi thế vượt trội.

Điều này phản ánh đặc thù mô hình hoạt động của BIDV. Ngân hàng không theo đuổi tăng trưởng bằng cách chấp nhận mức rủi ro cao để đổi lấy biên lợi nhuận dày hơn. Thay vào đó, BIDV vận hành dựa trên quy mô, độ phủ khách hàng và khả năng tài trợ các nhu cầu vốn lớn.

Mô hình này giúp BIDV giữ vai trò trụ cột hệ thống, nhưng cũng khiến khả năng mở rộng biên lợi nhuận bị giới hạn nếu ngân hàng không cải thiện mạnh cấu trúc nguồn vốn.

Bộ đệm rủi ro là bài toán lớn nhất

Dù có quy mô tài sản lớn nhất hệ thống và ROE ấn tượng, điểm nghẽn đáng chú ý nhất của BIDV nằm ở bộ đệm rủi ro.

Tính đến cuối quý I/2026, dư nợ xấu tuyệt đối của BIDV đã tăng lên khoảng 42.655 tỷ đồng, tăng mạnh so với hai năm trước. Tỷ lệ nợ xấu ở mức 1,76%, chưa phải mức quá cao nếu nhìn trong toàn hệ thống, nhưng đáng lưu ý khi đặt trong quy mô tín dụng rất lớn của ngân hàng.

Điểm đáng quan tâm hơn là tỷ lệ bao phủ nợ xấu của BIDV chỉ còn khoảng 86,89%. Đây là mức thấp hơn đáng kể so với các ngân hàng dẫn đầu về an toàn tài sản.

Trong khi Vietcombank duy trì tỷ lệ bao phủ nợ xấu trên 250%, VietinBank đạt trên 160% và Techcombank trên 120%, bộ đệm dự phòng của BIDV đang mỏng hơn rõ rệt.

Khoảng cách này có ý nghĩa rất lớn. Nếu môi trường kinh tế thuận lợi, lợi nhuận của BIDV vẫn có thể duy trì sức bật nhờ quy mô tín dụng và hiệu quả hoạt động. Nhưng nếu chất lượng tài sản suy yếu hoặc nợ xấu tiếp tục tăng, ngân hàng có thể phải tăng trích lập dự phòng trong các quý tới, qua đó tạo áp lực trực tiếp lên lợi nhuận.

Đó là lý do bài toán lớn nhất của BIDV hiện nay không chỉ là tăng trưởng, mà là tăng trưởng đi kèm củng cố bộ đệm rủi ro.

CASA chưa đủ mạnh để tạo lợi thế vốn rẻ

Một thách thức khác của BIDV nằm ở tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn.

Tính đến quý I/2026, CASA của BIDV đạt khoảng 19,73%. Đây là mức thấp hơn đáng kể so với nhóm ngân hàng đang dẫn đầu về nguồn vốn giá rẻ như Vietcombank, Techcombank và MBBank, nơi tỷ lệ CASA xấp xỉ hoặc trên 32%.

CASA thấp khiến BIDV khó tạo ra lợi thế chi phí vốn rõ rệt. Trong bối cảnh cạnh tranh huy động vẫn gay gắt, ngân hàng có thể phải duy trì chi phí vốn cao hơn so với những đối thủ sở hữu nền tảng tiền gửi thanh toán mạnh hơn.

Điều này tạo áp lực lên mục tiêu duy trì và mở rộng NIM trong trung hạn.

Đối với BIDV, bài toán huy động không chỉ là tăng quy mô tiền gửi. Quan trọng hơn là nâng cao chất lượng nguồn vốn, gia tăng tiền gửi không kỳ hạn và giữ được dòng tiền giao dịch của khách hàng trong hệ sinh thái ngân hàng.

Nếu cải thiện được CASA, BIDV sẽ có thêm dư địa để cải thiện biên lợi nhuận mà không cần phải gia tăng quá nhiều khẩu vị rủi ro tín dụng.

Tín dụng xanh có thể trở thành động lực tái định vị

Bên cạnh các chỉ tiêu tài chính truyền thống, BIDV đang có một hướng đi đáng chú ý ở mảng tín dụng xanh.

Dư nợ tín dụng xanh của ngân hàng đã vượt 82.000 tỷ đồng. Đây là quy mô đủ lớn để cho thấy BIDV không chỉ tham gia mang tính biểu tượng, mà đang thực sự dịch chuyển một phần dòng vốn sang các lĩnh vực gắn với phát triển bền vững, chuyển đổi năng lượng, kinh tế tuần hoàn và mục tiêu Net Zero.

Trong bối cảnh tiêu chuẩn ESG ngày càng trở thành điều kiện quan trọng đối với dòng vốn quốc tế, tín dụng xanh có thể trở thành một trụ cột chiến lược giúp BIDV nâng cao vị thế trong dài hạn.

Nếu được triển khai hiệu quả, đây không chỉ là câu chuyện trách nhiệm xã hội. Tín dụng xanh còn có thể giúp BIDV tái định vị hình ảnh, thu hút dòng vốn dài hạn và cải thiện chất lượng danh mục tín dụng trong tương lai.

BIDV cần gì để tiến gần hơn tới mức định giá premium?

BIDV hiện có nhiều lợi thế rất lớn: tổng tài sản lớn nhất hệ thống, vốn hóa đứng thứ hai ngành ngân hàng, ROE cao và vai trò trung tâm trong hoạt động cấp tín dụng cho nền kinh tế.

Nhưng để tiến gần hơn tới mức định giá premium như Vietcombank, ngân hàng cần chứng minh rằng quy mô khổng lồ có thể đi cùng chất lượng tài sản tốt hơn và bộ đệm rủi ro dày hơn.

Điều thị trường chờ đợi ở BIDV không chỉ là tăng trưởng lợi nhuận. Nhà đầu tư sẽ quan tâm nhiều hơn tới tốc độ xử lý nợ xấu, khả năng nâng tỷ lệ bao phủ nợ xấu, cải thiện CASA và duy trì ROE cao một cách bền vững.

Nếu giải quyết tốt các điểm nghẽn này, BIDV có thể bước vào một giai đoạn định giá mới, nơi ngân hàng không chỉ được nhìn nhận là “ông vua tổng tài sản”, mà còn là một tổ chức có chất lượng tài sản và khả năng sinh lời tương xứng với quy mô dẫn đầu hệ thống.

Ở thời điểm hiện tại, BIDV là một ngân hàng rất lớn, sinh lời tốt, có vai trò không thể thay thế trong nền kinh tế. Nhưng bài toán then chốt vẫn nằm ở bộ đệm rủi ro. Và cách ngân hàng xử lý bài toán này sẽ quyết định liệu thị trường có sẵn sàng trả cho BIDV một mức định giá cao hơn trong những năm tới hay không.

>> Bài viết thuộc Chuyên đề "Toàn cảnh ngân hàng Việt Nam: Từ báo cáo tài chính đến mạch nhịp kinh tế"