Cách AI định hình nghề tài chính từ Redmond đến TP.HCM

Những chuyển động ở Redmond

Một ngày làm việc của Minh Phạm, quản lý tài chính cấp cao tại Microsoft ở trụ sở chính Redmond, Mỹ thường bắt đầu từ 8h30 sáng. Trước khi bước vào các cuộc họp, công việc đầu tiên của anh là đọc báo cáo từ các đối tác bán lẻ và nhà sản xuất chip tại Nhật Bản, Đài Loan và châu Âu.

Công việc của anh là tổng hợp thông tin, dữ liệu từ hàng trăm báo cáo trên toàn cầu để đưa ra những phân tích thị trường nhanh nhất và dự báo về bối cảnh tương lai, từ đó giúp ban lãnh đạo tập đoàn có những quyết định tài chính đúng đắn.

"Mảng bán lẻ và sản xuất chip luôn có những lý do để đưa ra số liệu khác nhau. Người làm tài chính luôn đứng giữa những số liệu này, để đảm bảo ban lãnh đạo nắm được con số sát thực tế nhất", Minh chia sẻ.

Tại Microsoft, một quyết định đầu tư có thể lên tới hàng tỷ USD. Do đó, bất kỳ sự thay đổi nào từ chính sách thuế quan, hay chuỗi cung ứng toàn cầu đều phải được đưa vào mô hình để tính toán rủi ro.

Trước khi trí tuệ nhân tạo (AI), mà cụ thể là GenAI (AI tạo sinh) bùng nổ, thời gian luôn là áp lực lớn nhất với Minh. Số liệu sẽ gửi về vào thứ hai hàng tuần và đến thứ tư đã phải có báo cáo hoàn chỉnh.

Trong 48 giờ đó, một chuyên gia tài chính như Minh Phạm thường phải dành 50% thời gian để lọc dữ liệu và làm báo cáo, 30% để phân tích và chỉ còn 20% thời gian cho bước quan trọng nhất, đề xuất "hành động tiếp theo".

Sự xuất hiện ứng dụng trí tuệ nhân tạo Copilot, được tích hợp trực tiếp trên hệ điều hành Windows trong hơn một năm qua đã thay đổi cách làm việc này.

Bằng cách hướng dẫn chi tiết cho AI như dạy một nhân viên mới, đội ngũ tài chính của Microsoft đã tự động hóa được nhiều khâu. Hiện tại, thời gian làm báo cáo đã giảm xuống còn khoảng 35-40%.

"Trước đây, tôi phải nhìn kỹ từng ô dữ liệu trên bảng tính. Bây giờ AI sẽ tự động khoanh vùng những chỉ số thay đổi bất thường so với quý trước và tóm tắt ngay 3 lý do có thể xảy ra", Minh phân tích. Sự hỗ trợ của AI đã giúp thời gian phân tích tăng lên 40%, mang lại góc nhìn sâu hơn cho dữ liệu.

Sự thay đổi này đã phần nào phản ánh bức tranh chung của ngành tài chính. Theo báo cáo của Deloitte vào đầu năm nay, AI tạo sinh được dự báo sẽ tạo ra giá trị tăng thêm hàng năm cho ngành tài chính toàn cầu từ 200 đến 340 tỷ USD. Nhưng không phải AI không có nhược điểm.

"AI không có tư duy phản biện", vị chuyên gia nhấn mạnh. "AI sẽ không bao giờ cãi lại bạn. Với một người sếp, nguy hiểm nhất là nhân viên cái gì cũng nói 'có'. Do đó, rất khó để biết chúng ta đã sai ở đâu".

Ngoài ra, một điểm yếu của AI là chỉ nhận diện được những dữ liệu đã cũ, không thể sáng tạo ra giải pháp mới mang tính đột phá. Đồng thời, AI cũng không hiểu được yếu tố tâm lý con người trong đàm phán kinh doanh, một kỹ năng được xem là rất quan trọng với ngành tài chính.

AI định hình nghề tài chính

Cách Redmond nửa vòng trái đất, tại TP.HCM, ông Tùng Nguyễn, một chuyên gia tư vấn tài chính chiến lược, cũng đang ứng dụng AI mỗi ngày.

Với nhiều năm kinh nghiệm làm việc các tổ chức tài chính, cũng như các tập đoàn đầu tư trong và ngoài nước, ông Tùng cho biết trong quá trình thực hiện các công việc mang tính chiến lược, cần phải có tư duy và thời gian.

"Hiện nay, khi thực hiện các công việc mang tính chiến lược, để dành nhiều thời gian vào các ý tưởng cốt lõi nhất, tôi và các cộng sự không nhất thiết phải gặp mặt trực tiếp. AI có thể giúp rút ngắn thời gian và tập trung vào những vấn đề chính", ông Tùng chia sẻ.

Vị chuyên gia đã tận dụng AI trong công việc để cấu trúc hóa dữ liệu và kiểm định các chiến lược do con người nghĩ ra. Việc này giúp chuẩn hóa lại các chiến lược, làm cho mạch ý tưởng logic hơn, tiết kiệm thời gian và có tính truyền tải tốt hơn.

"AI giúp dữ liệu hóa tất cả các thông tin. Từ các thông tin thô, con số, sự kiện sẽ được tập hợp lại thành các tệp dữ liệu có giá trị sử dụng lâu dài", ông Tùng phân tích.

Tuy nhiên, ông cho rằng, trong quá trình phân tích dự án, các giả định và dự phóng phải do con người đưa ra. AI chỉ làm nhiệm vụ chạy mô hình dựa trên các giả định đó để phân tích và đưa ra kết quả.

Theo ông Tùng, việc sử dụng AI phải thông minh. "Hãy coi AI như một người nhân viên, một người cộng sự hiệu quả cho mình. Bản chất AI vẫn là một công cụ để phục vụ tầm nhìn của con người", vị chuyên gia nhấn mạnh.

Ở góc độ một người làm việc tại tập đoàn toàn cầu, Minh Phạm bổ sung thêm, an toàn thông tin thường được xem là ưu tiên số một đối với ngành tài chính. Mọi dữ liệu khi bị lộ sẽ là một sự cố lớn.

Các ứng dụng AI trong doanh nghiệp dù tốc độ xử lý có thể chậm hơn, nhưng bắt buộc phải nằm trong môi trường bảo mật khép kín. Việc sử dụng các công cụ AI mở bên ngoài tiềm ẩn rủi ro rất cao.

Về lâu dài, AI sẽ tác động không nhỏ đến thị trường lao động. Chuyên gia tại Microsoft cho biết, thế giới ứng dụng AI đang chia làm ba cấp độ: hỏi đáp đơn thuần, tạo trợ lý chuyên môn và tự động hóa toàn trình.

"Trong tương lai, con người có thể chỉ còn làm 10% công việc để phê duyệt. Thay vì cần 3 nhân sự, giờ chỉ cần 1 người", Minh dự báo.

Vị chuyên gia cũng cảnh báo về việc thổi phồng quá mức khả năng của AI. Theo đó, việc giao phó hoàn toàn cho máy móc mà thiếu đi những người hiểu rõ bản chất dữ liệu sẽ dẫn đến những lỗi hệ thống nghiêm trọng trong tương lai.

Đưa ra lời khuyên cho các tổ chức, ông Tùng Nguyễn tin rằng, việc ứng dụng AI phải đi từ cấp chiến lược. Đội ngũ quản lý phải hiểu cách ứng dụng AI một cách thông minh và đúng đắn. Sau khi đã hiểu và chuẩn hóa, tư duy này mới được truyền đạt và áp dụng xuống cho các nhân viên thực hành ở từng phòng ban.

Quan trọng hơn, người sử dụng AI phải hiểu rõ những hạn chế của công nghệ này. "AI có thể thay con người xử lý, cấu trúc hóa và chạy mô hình trên hàng ngàn số liệu, nhưng khả năng đưa ra giả định, phản biện và ra quyết định cuối cùng vẫn luôn thuộc về con người", ông khẳng định.