Cải cách toàn diện thị trường tài chính Việt Nam

Việt Nam đang hướng tới một cuộc cải cách toàn diện thị trường tài chính với mục tiêu xây dựng thị trường trở thành kênh huy động vốn hiệu quả cho nền kinh tế, vận hành theo các nguyên tắc của thị trường.

Định hướng này được nêu tại Đề án cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam đến năm 2045 do Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng ký ban hành ngày 27/7.

Theo đề án, Việt Nam đặt mục tiêu phát triển đồng bộ các cấu phần của thị trường tài chính, bao gồm ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, thị trường vốn cùng các sản phẩm tài chính mới.

Đến năm 2045, thị trường tài chính được kỳ vọng sẽ vận hành theo nguyên tắc thị trường với hệ thống thể chế, hạ tầng, sản phẩm, cơ cấu nhà đầu tư và cơ chế giám sát đạt các chuẩn mực quốc tế.

Trong bức tranh đó, thị trường chứng khoán được xác định là kênh huy động vốn trung và dài hạn chủ lực của nền kinh tế. Hệ thống ngân hàng sẽ tiếp tục phát triển theo hướng an toàn, hiện đại, lĩnh vực bảo hiểm phát triển bền vững còn Trung tâm tài chính quốc tế của Việt Nam sẽ từng bước trở thành đầu mối kết nối các dòng vốn trong khu vực.

Phát triển thị trường vốn là một trong những trọng tâm của quá trình cải cách. Theo định hướng được đưa ra, thị trường sẽ được phát triển theo hướng công khai, minh bạch, mở rộng cả về quy mô lẫn chiều sâu nhằm nâng cao hiệu quả huy động nguồn vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp và nền kinh tế.

Nhà điều hành cũng đặt mục tiêu gia tăng hiệu quả huy động vốn thông qua phát hành cổ phiếu, trái phiếu, đồng thời nâng cao năng lực của các công ty chứng khoán và các định chế tài chính trung gian.

Đi cùng với đó là việc tái cơ cấu nền tảng nhà đầu tư theo hướng gia tăng vai trò của các nhà đầu tư tổ chức như quỹ đầu tư, quỹ hưu trí và doanh nghiệp bảo hiểm, qua đó giảm dần sự phụ thuộc vào nhà đầu tư cá nhân.

Đến năm 2030, giá trị tài sản của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường vốn và chứng khoán dự kiến đạt khoảng 15% GDP. Tổng tài sản ròng của các quỹ đầu tư chứng khoán đạt 5% GDP, trong khi quy mô tài sản của các quỹ hưu trí được kỳ vọng tăng trưởng bình quân 11,5% mỗi năm trong giai đoạn 2026 - 2030.

Song hành với sự phát triển của thị trường vốn, hệ thống ngân hàng sẽ tiếp tục được hiện đại hóa thông qua việc đẩy mạnh ngân hàng số, mở rộng tài chính toàn diện, nâng cao chất lượng tín dụng và củng cố an toàn hệ thống.

Về hạ tầng thị trường, Việt Nam đặt mục tiêu hoàn thành kết nối hệ thống thanh toán với các đối tác trong khu vực và quốc tế chậm nhất vào năm 2028. Cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) trên thị trường chứng khoán cơ sở dự kiến được triển khai trong năm 2027. Giai đoạn 2030 - 2035, cơ sở dữ liệu dùng chung phục vụ công tác quản lý và giám sát thị trường tài chính sẽ được xây dựng.

Cùng với đó, các sản phẩm và thị trường mới sẽ từng bước được đưa vào vận hành với những cơ chế đột phá nhằm gia tăng quy mô và thanh khoản cho thị trường vốn.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, Chính phủ đưa ra tám nhóm giải pháp trọng tâm.

Về thể chế, các cơ quan quản lý sẽ tiến hành rà soát, sửa đổi các quy định hiện hành, đồng thời nghiên cứu xây dựng luật về quản lý, giám sát thị trường tài chính và dịch vụ tài chính nhằm thống nhất khung quản lý.

Đối với nhóm giải pháp về sản phẩm, Việt Nam sẽ từng bước phát triển thị trường tài sản mã hóa bên cạnh các thị trường cổ phiếu, trái phiếu, chứng khoán phái sinh, tiền tệ, tín dụng và bảo hiểm. Thị trường vốn xanh cũng được thúc đẩy thông qua việc phát triển cổ phiếu xanh, trái phiếu xanh, các quỹ ESG và bộ chỉ số chứng khoán xanh.

Về nhà đầu tư, Chính phủ khuyến khích phát triển các quỹ đầu tư dài hạn cho hạ tầng, bất động sản, khởi nghiệp sáng tạo và các dự án xanh. Đồng thời, nhà điều hành sẽ tạo điều kiện để nhà đầu tư cá nhân tham gia thị trường thông qua các định chế đầu tư chuyên nghiệp.

Đối với nhà đầu tư nước ngoài, các thủ tục mở tài khoản, chuyển đổi ngoại tệ và chuyển lợi nhuận ra nước ngoài sẽ tiếp tục được đơn giản hóa, song song với việc cải thiện khả năng tiếp cận thị trường.

Trong lĩnh vực ngân hàng, Việt Nam hướng tới hình thành một số ngân hàng có quy mô và năng lực cạnh tranh trong khu vực. Các ngân hàng lớn được khuyến khích áp dụng sớm các tỷ lệ an toàn tiệm cận chuẩn Basel III, đẩy nhanh xử lý nợ xấu, hạn chế sở hữu chéo và chuyển mạnh sang mô hình giám sát dựa trên rủi ro.

Các nhóm giải pháp còn lại tập trung vào việc hiện đại hóa hạ tầng thanh toán, tăng cường giám sát thị trường, thúc đẩy nâng hạng thị trường chứng khoán, phát triển Trung tâm tài chính quốc tế và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, an ninh mạng và quản trị rủi ro.