CEO Dragon Capital: Chi phí vốn đang tạo ra một cuộc 'thanh lọc' doanh nghiệp

Lợi nhuận doanh nghiệp Việt Nam đang tăng mạnh nhưng mức độ hưởng lợi giữa các nhóm doanh nghiệp ngày càng phân hóa.

Theo ông Lê Anh Tuấn, Tổng giám đốc Dragon Capital Việt Nam, phía sau bức tranh lợi nhuận tích cực là sự phân hóa ngày càng rõ về tác động của chi phí vốn giữa các nhóm doanh nghiệp.

Doanh nghiệp lớn có lợi thế hơn trong tiếp cận vốn và lãi suất trong khi doanh nghiệp nhỏ phải dành tỷ trọng lớn hơn cho chi phí vay, khiến phần lợi nhuận giữ lại sụt giảm đáng kể.

Sự phân hóa này diễn ra khi lãi suất huy động trong nước đã tăng mạnh, chênh lệch giữa tín dụng và tiền gửi của hệ thống ngân hàng ngày càng lớn trong khi nhu cầu vốn cho mục tiêu tăng trưởng vẫn ở mức rất cao.

Theo vị lãnh đạo Dragon Capital, lãi suất khó tăng thêm mạnh nhưng cũng khó giảm nhanh. Trong bối cảnh đó, chi phí vốn có thể trở thành một đường ranh ngày càng rõ, quyết định doanh nghiệp nào có đủ tiềm lực cho tăng trưởng và doanh nghiệp nào sẽ chịu sức ép lớn hơn lên lợi nhuận.

Tiền vốn đang ngày càng “đắt đỏ”

Năm 2026 đang ghi nhận một trong những giai đoạn tăng trưởng lợi nhuận tốt nhất của các doanh nghiệp trong khoảng một thập kỷ vừa qua.

Theo Dragon Capital, lợi nhuận quý II đạt khoảng 7,6 tỷ USD, tăng 46% so với cùng kỳ và 12% so với quý I. Doanh thu thuần tăng gần 40%, cao nhất trong chuỗi số liệu được theo dõi trong khi biên lợi nhuận của nhóm công ty mẹ cũng cải thiện.

Nhưng phía sau bức tranh tích cực này là sự phân hóa rõ giữa các nhóm doanh nghiệp. Theo ông Lê Anh Tuấn, với 100 đồng lợi nhuận trước lãi vay và thuế, doanh nghiệp lớn có thể giữ lại khoảng 90 đồng sau khi trả chi phí vay trong khi doanh nghiệp nhỏ chỉ còn khoảng 70 đồng.  

Khoảng cách này đến từ mức chi phí vay và lãi suất phải trả cao hơn ở nhóm doanh nghiệp nhỏ. Khi tiền trở nên “đắt” hơn, quy mô, khả năng tiếp cận vốn và chi phí vay vì thế trở thành một phần quan trọng trong năng lực cạnh tranh.

Áp lực vốn càng gia tăng khi nhu cầu của nền kinh tế vẫn đang rất lớn. Dragon Capital ước tính để đạt mục tiêu tăng trưởng 10% mỗi năm trong 5 năm tới, Việt Nam cần khoảng 1.460 tỷ USD vốn, trong đó khu vực tư nhân cần khoảng 776 tỷ USD.

Trong khi đó, tổng tín dụng ngân hàng hiện khoảng 750 - 760 tỷ USD, cao hơn huy động tới gần 90 tỷ USD, khoảng “gap” này tăng mạnh so với mức 34 tỷ USD cuối năm 2024 và 68 tỷ USD đầu năm 2026.

Điều này cho thấy nhu cầu vốn lớn trong khi hệ thống ngân hàng cũng chịu áp lực về nguồn tiền. Điều này thể hiện rõ qua lãi suất tiết kiệm 6 tháng cao nhất đã lên gần 9,5% còn kỳ hạn 12 tháng là khoảng 9 đến 9,2%, tăng đáng kể so với mức chỉ khoảng 5% đầu năm.

Mặc dù vậy, ông Tuấn đánh giá lãi suất khó tăng thêm mạnh nhưng cũng khó giảm nhanh. Với nhu cầu tín dụng lớn và khoảng cách tín dụng - tiền gửi đã cao, mặt bằng lãi suất nhiều khả năng sẽ neo ở mức hiện tại trong một thời gian. Nếu giảm, khả năng cao sẽ giảm từ từ thay vì xuất hiện một cú giảm lớn.

Mặt khác, Ngân hàng Nhà nước vẫn có dư địa hỗ trợ thanh khoản khi áp lực lạm phát và tỷ giá hiện chưa quá lớn. Theo Dragon Capital, lạm phát sau khi hiệu chỉnh yếu tố mùa vụ chỉ khoảng 3,4-3,5% trong khi tỷ giá vẫn đang được kiểm soát ổn định.

Tuy nhiên, khả năng bơm thêm tiền vào hệ thống cũng có giới hạn. Với kênh OMO, ngân hàng phải cần có tài sản đủ điều kiện làm tài sản bảo đảm để tiếp cận nguồn vốn. Khi dư địa tài sản thu hẹp, khả năng tiếp tục vay qua kênh này cũng bị hạn chế.

Ngân hàng Nhà nước cũng đồng thời đã sử dụng các công cụ như hoán đổi ngoại tệ và tiền gửi Kho bạc Nhà nước. Trong bối cảnh đó, ông Tuấn cho rằng có thể tính đến việc nới tỷ lệ LDR hoặc tỷ lệ vốn ngắn hạn được sử dụng cho vay trung, dài hạn.

Dù vậy, các ngân hàng cũng cần tránh cuộc đua lãi suất huy động bởi điều này có thể tiếp tục đẩy chi phí vốn lên cao.

Cuộc “thanh lọc” trên các thị trường đầu tư

Bất động sản đang phản ánh khá rõ tác động của mặt bằng lãi suất cao. Theo ông Tuấn, tỷ lệ người vay trả trước các khoản vay bất động sản đã tăng từ mức 10-13% lên khoảng 20%. Giải ngân cho vay nhà giảm mạnh từ tháng 6 và tiếp tục giảm sâu hơn trong tháng 7 và nửa đầu tháng 8.

Dragon Capital cho rằng lãi suất cao và khả năng tiếp cận tín dụng thấp hơn đang khiến thị trường chậm lại. Tại Hà Nội, giá bất động sản được ghi nhận giảm khoảng 3-15%, tùy phân khúc và khu vực.

Trong 5-10 năm tới, ông Tuấn cho rằng bất động sản sẽ khó còn là thị trường đầu tư có thể dễ được hưởng lợi. Hạ tầng phát triển là điểm tích cực nhưng mặt bằng giá đã cao và chính sách có thể hướng tới duy trì giá ổn định hơn. Thị trường vì thế sẽ thiên về “alpha”, tức nhà đầu tư phải chọn đúng tài sản thay vì kỳ vọng cả thị trường cùng tăng.

Sự phân hóa tương tự xuất hiện trên thị trường chứng khoán. Lợi nhuận quý II tăng 46%, nhưng nhóm vốn hóa lớn tăng tốt hơn nhóm nhỏ.

Những diễn biến này cho thấy chi phí vốn đang trở thành một phép thử tạo phân hóa đối với các doanh nghiệp.

Khi tiền đắt hơn, doanh nghiệp có bảng cân đối tốt, khả năng tiếp cận vốn thuận lợi và tăng trưởng lợi nhuận đủ mạnh sẽ có lợi thế. Ngược lại, doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào đòn bẩy và phải chịu lãi suất cao sẽ chịu sức ép lớn hơn lên từng đồng lợi nhuận.

Dragon Capital dự kiến lợi nhuận doanh nghiệp năm 2026 tăng 22-25%. Nửa đầu năm đã hoàn thành khoảng 59% kế hoạch, so với 46% cùng kỳ năm 2025. Do đó, lợi nhuận nửa cuối năm được đánh giá vẫn tiếp tục đà tăng, khoảng 12-16% nhưng sẽ giảm tốc so với nửa đầu năm.

Trong bối cảnh định giá Việt Nam khoảng 13,4 lần P/E trailing, Dragon Capital đánh giá thị trường đã ở vùng khá hấp dẫn. Tuy nhiên, chi phí vốn toàn cầu vẫn cao, lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm quanh 4,6-4,7% trong khi lãi suất trong nước cao và rủi ro thuế quan chưa rõ ràng.

Nếu lãi suất giảm bền vững 50-150 điểm cơ bản, Tổng giám đốc Dragon Capital cho biết sẽ tăng tỷ trọng nhóm nhạy cảm với lãi suất, thậm chí tăng tỷ trọng toàn thị trường. Nếu lãi suất tiếp tục neo cao, trọng tâm sẽ là doanh nghiệp chất lượng, tăng trưởng tốt và có độ an toàn về tiền mặt.

Sự phân hóa cũng thể hiện ở các dòng tiền lớn trên thị trường đầu tư. Đến cuối tháng 7, có 30 quỹ mở lớn nhất, chiếm khoảng 70% tài sản quỹ mở toàn thị trường, đã bị rút ròng khoảng 200 triệu USD.

Quỹ trái phiếu bị rút 300 triệu USD trong khi quỹ cổ phiếu được mua ròng 100 triệu USD. Dragon Capital dẫn đầu về giá trị mua ròng với khoảng 1.000 tỷ đồng chủ yếu nhờ dòng tiền từ các nhà đầu tư định kỳ.