Chuẩn JCI và bước chuyển của quản trị bệnh viện Việt Nam

Sau nhiều năm phát triển chủ yếu dựa trên năng lực chuyên môn và kinh nghiệm quản lý của từng cơ sở, ngành y tế Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mới, với chất lượng không chỉ được đánh giá bằng kết quả điều trị mà còn được đo lường bằng những chuẩn mực quản trị được quốc tế thừa nhận.

Việc Tập đoàn Y khoa Sài Gòn (MSG) mới đây trở thành hệ thống chuyên khoa mắt đầu tiên trên thế giới đạt chứng nhận JCI Enterprise không chỉ là cột mốc của một doanh nghiệp y tế tư nhân. Xa hơn, đây là tín hiệu cho thấy các bệnh viện Việt Nam đang chuyển từ tư duy quản lý chất lượng theo kinh nghiệm sang quản trị bằng hệ thống tiêu chuẩn toàn cầu.

Xu hướng này càng rõ nét khi Bộ Y tế đã chính thức công nhận JCI là một trong những bộ tiêu chuẩn tham chiếu quốc tế trong quản lý chất lượng bệnh viện theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh. Điều đó mở ra lộ trình để những chuẩn mực vốn được áp dụng tại các trung tâm y khoa hàng đầu thế giới từng bước trở thành nền tảng nâng cao chất lượng của hệ thống y tế Việt Nam.

Từ một chứng nhận một bệnh viện đến năng lực của cả hệ thống

Khác với các chương trình kiểm định dành cho từng cơ sở riêng lẻ, JCI Enterprise đặt ra yêu cầu toàn bộ hệ thống phải vận hành như một bệnh viện thống nhất.

Điều đó có nghĩa, dù người bệnh khám tại TP.HCM, Cần Thơ hay bất kỳ cơ sở nào trong hệ thống, họ đều phải được tiếp cận cùng quy trình điều trị, cùng tiêu chuẩn an toàn và cùng chất lượng dịch vụ. Đây cũng là lý do JCI Enterprise được xem là một trong những cấp độ kiểm định khắt khe nhất hiện nay.

Để đạt được chứng nhận này, từng bệnh viện thành viên phải vượt qua các cuộc đánh giá độc lập, trong khi toàn hệ thống phải đạt điểm trung bình từ 9,7/10 và không có bất kỳ tiêu chí nào thuộc nhóm Mục tiêu quốc tế về an toàn người bệnh (IPSG) bị đánh giá không đạt.

Theo đại diện Tập đoàn Y khoa Sài Gòn, doanh nghiệp đã dành hơn 20 tháng rà soát toàn bộ quy trình theo 14 chương tiêu chuẩn của JCI, tổ chức nhiều đợt đào tạo, bốn lần đánh giá mô phỏng với chuyên gia quốc tế và xây dựng hệ thống dữ liệu chất lượng trước khi bước vào kỳ khảo sát chính thức.

Tuy nhiên, theo BS.CKII Hoàng Trung Kiên, Giám đốc điều hành cấp cao Khối Quản trị chất lượng lâm sàng của MSG, thách thức lớn nhất không nằm ở việc xây dựng các quy trình.

"Khó nhất là xây dựng được một văn hóa chất lượng để mọi nhân viên, ở mọi bệnh viện, đều thực hành thống nhất mỗi ngày", ông Kiên nói.

Nhận định này phản ánh bản chất của các mô hình quản trị chất lượng hiện đại. Giá trị của một bộ tiêu chuẩn không nằm ở số lượng quy trình được ban hành mà ở khả năng biến các quy trình đó thành thói quen vận hành của cả tổ chức.

Với người bệnh, JCI có thể là một thuật ngữ xa lạ nhưng lại hiện diện trong hầu hết các "điểm chạm" của hành trình khám chữa bệnh. Từ việc xác thực danh tính bằng nhiều lớp thông tin trước mỗi chỉ định y khoa, thực hiện bảng kiểm an toàn trong phẫu thuật, đến quản lý thuốc nguy cơ cao, kiểm soát nhiễm khuẩn, bàn giao giữa các kíp trực hay phòng ngừa té ngã đều được chuẩn hóa, đo lường bằng dữ liệu và giám sát liên tục.

Quan trọng hơn, JCI thay đổi cách bệnh viện nhìn nhận người bệnh. Người bệnh không còn là đối tượng tiếp nhận dịch vụ mà trở thành trung tâm của toàn bộ quá trình điều trị, với đầy đủ quyền được cung cấp thông tin, tham gia lựa chọn phương án điều trị, bảo đảm quyền riêng tư và được tôn trọng các giá trị văn hóa, tín ngưỡng.

Giá trị lớn nhất của JCI cũng không nằm ở một cuộc đánh giá kéo dài vài ngày. Chứng nhận chỉ có hiệu lực trong ba năm và các bệnh viện phải liên tục tái đánh giá theo những phiên bản tiêu chuẩn mới nhất, đồng thời duy trì cơ chế giám sát định kỳ trong suốt chu kỳ chứng nhận.

Theo bà Phạm Thị Minh Thu, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Y khoa Sài Gòn, cơ chế này buộc các bệnh viện phải xem chất lượng là công việc diễn ra mỗi ngày thay vì mục tiêu để hoàn thành một kỳ đánh giá.

"Khi toàn hệ thống được đo lường bằng cùng một thước đo quốc tế, chất lượng không còn là lời cam kết mà trở thành năng lực được kiểm chứng và cải tiến liên tục", bà Thu nhận định.

Tuy nhiên, giá trị lớn nhất của JCI không nằm ở một cuộc thẩm định kéo dài vài ngày, mà ở triết lý cải tiến liên tục. Cụ thể, chứng nhận này chỉ có hiệu lực trong ba năm. Hết mỗi chu kỳ, bệnh viện phải tái đánh giá theo bộ tiêu chuẩn mới nhất, vốn liên tục được cập nhật từ các bằng chứng khoa học và thực hành y khoa trên thế giới.

Ngay cả trong thời gian giữa hai kỳ đánh giá, JCI vẫn duy trì cơ chế giám sát định kỳ để bảo đảm chất lượng không bị "hạ nhiệt" sau khi đạt chứng nhận.

Theo bà Phạm Thị Minh Thu, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Y khoa Sài Gòn, chính cơ chế này buộc các bệnh viện phải xem chất lượng là một hoạt động diễn ra mỗi ngày, thay vì một mục tiêu để "về đích".

"Khi toàn hệ thống được đo lường bằng cùng một thước đo quốc tế, chất lượng không còn là lời cam kết mà trở thành năng lực được kiểm chứng và cải tiến liên tục", bà Thu nói.

Cuộc cạnh tranh mới của du lịch y tế

Nếu trước đây chi phí điều trị thấp là lợi thế quan trọng của y tế Việt Nam thì trong cuộc cạnh tranh giành bệnh nhân quốc tế, lợi thế đó đang dần không còn đủ.

Người bệnh ngày càng sẵn sàng chi trả nhiều hơn để đổi lấy sự an toàn, tính minh bạch và chất lượng điều trị được kiểm chứng bởi các tổ chức độc lập. Điều đó khiến cuộc cạnh tranh giữa các quốc gia không còn chỉ xoay quanh giá dịch vụ mà chuyển sang năng lực quản trị và mức độ đáp ứng các chuẩn mực quốc tế.

Theo IMARC Group, doanh thu thị trường du lịch y tế Việt Nam năm 2025 đã vượt 850 triệu USD, tăng trưởng bình quân khoảng 18% mỗi năm và được dự báo có thể đạt khoảng 4 tỷ USD trong thập kỷ tới. Hiện mỗi năm Việt Nam đón hơn 300.000 bệnh nhân quốc tế đến khám và điều trị.

Trong bối cảnh đó, những chứng nhận như JCI ngày càng được xem là "tấm hộ chiếu chất lượng", giúp các bệnh viện tạo dựng niềm tin với người bệnh toàn cầu và nâng cao khả năng cạnh tranh với các trung tâm y tế trong khu vực như Thái Lan hay Malaysia.

Đây cũng là định hướng mà ngành y tế Việt Nam đang theo đuổi. Theo đề án phát triển dịch vụ khám, chữa bệnh chất lượng cao gắn với du lịch y tế giai đoạn 2025-2030, đến năm 2030 Việt Nam đặt mục tiêu có ít nhất 15 cơ sở y tế đạt chứng nhận JCI, từng bước đưa các chuẩn mực quốc tế trở thành nền tảng nâng cao chất lượng bệnh viện.

Song song với đó, Bộ Y tế đang xây dựng bộ tiêu chuẩn chất lượng bệnh viện mới theo hướng tham chiếu JCI và các chuẩn quốc tế khác.

Theo TS.BS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh, bộ tiêu chuẩn mới được xây dựng trên ba nguyên tắc xuyên suốt, gồm kế thừa những nội dung đã chứng minh hiệu quả, hội nhập quốc tế thông qua việc tham chiếu các bộ tiêu chuẩn như JCI, ACHS và bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam.

Đáng chú ý, bộ tiêu chuẩn sẽ được chia thành ba cấp độ gồm cơ bản, nâng cao và xuất sắc. Những bệnh viện đạt cấp độ cao nhất sẽ tiến rất gần các chuẩn mực quốc tế như JCI.

Theo kế hoạch, ngay trong tháng 7, Bộ Y tế sẽ ban hành Bộ tiêu chuẩn chất lượng bệnh viện năm 2026 với 112 tiêu chuẩn, tạo cơ sở để các bệnh viện xây dựng lộ trình nâng chất lượng trong giai đoạn mới.

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn, mục tiêu không phải là tạo thêm một bộ tiêu chí mới mà hình thành một hệ thống quản trị chất lượng phù hợp với điều kiện trong nước, giúp các bệnh viện nâng chuẩn thực chất và hội nhập bền vững.

Chất lượng không phải một dự án, mà là văn hóa vận hành

Ở góc độ quản lý, TS.BS Huỳnh Minh Chín, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM cho rằng đạt được một chứng nhận quốc tế chưa phải là thách thức lớn nhất.

Theo ông Chín, nhiều bệnh viện có thể xây dựng quy trình rất tốt để phục vụ các đoàn đánh giá, nhưng điều quyết định là khả năng duy trì những quy trình đó trong từng ca khám, từng ca phẫu thuật và trong mọi hoạt động thường nhật.

Công nghệ, cơ sở vật chất hay nguồn lực đều là những yếu tố quan trọng, song nền tảng vẫn là phương thức quản trị và văn hóa cải tiến liên tục. Chỉ khi chất lượng trở thành thói quen của mỗi nhân viên y tế, các chuẩn mực quốc tế mới có thể được duy trì bền vững.

Kinh nghiệm triển khai JCI Enterprise tại Tập đoàn Y khoa Sài Gòn cũng cho thấy rào cản lớn nhất không nằm ở tài chính.

Theo ông Nguyễn Lê Đức, Tổng giám đốc Tập đoàn Y khoa Sài Gòn, nhiều người cho rằng theo đuổi chuẩn quốc tế đòi hỏi nguồn lực rất lớn, nhưng thực tế điều khó nhất là thay đổi tư duy quản trị.

"Rào cản lớn nhất không phải là tiền mà là quyết tâm của lãnh đạo và sự đồng lòng của cả hệ thống", ông nói.

Theo ông Đức, khi ban lãnh đạo thực sự xem chất lượng là giá trị cốt lõi và đặt người bệnh vào vị trí trung tâm, những khó khăn về nguồn lực hay thay đổi quy trình đều có thể từng bước tháo gỡ. Quan trọng hơn, JCI không phải là đích đến của một dự án mà là điểm khởi đầu của một hành trình cải tiến không có điểm dừng.

"Điều quan trọng không phải là sở hữu một bộ hồ sơ đẹp, mà là biến từng quy trình thành hành động diễn ra mỗi ngày trong chăm sóc và điều trị người bệnh", ông Đức nhấn mạnh.