Chuyên gia: Dòng tiền sẽ 'chọn mặt gửi vàng' khi chứng khoán nâng hạng

Phiên tăng điểm lịch sử

3 giờ sáng ngày 8/4/2026, FTSE Russell phát đi thông xác nhận giữ nguyên lộ trình nâng hạng chứng khoán Việt Nam từ "Thị trường cận biên" lên "Thị trường mới nổi thứ cấp". Kết quả rà soát giữa kỳ ghi nhận Thông tư 08/2026/TT-BTC đã tháo gỡ nút thắt về ký quỹ trước giao dịch (Non-Prefunding), mở ra cánh cửa cho các nhà đầu tư tổ chức quốc tế.

Ngay khi mở cửa phiên giao dịch sáng cùng ngày, thị trường chứng khoán Việt Nam tràn ngập sắc xanh. Kết phiên, VN-Index tăng 79 điểm, xác lập kỷ lục tăng điểm trong lịch sử. Thanh khoản khớp lệnh toàn thị trường đạt gần 35.000 tỷ đồng.

Nhiều nhà đầu tư cá nhân kỳ vọng, thị trường chứng khoán sẽ còn nối dài các phiên tăng điểm. Tuy nhiên, giới chuyên gia thì lại giữ thái độ thận trọng và hầu như không tỏ ra bất ngờ với kịch bản hiện tại.

Ông Nguyễn Tuấn Anh, nhà sáng lập FinPeace nhận định, việc nâng hạng thực chất đã được dự báo từ trước và phiên tăng điểm này không hoàn toàn chỉ nhờ vào thông tin từ FTSE. "Việc xác nhận nâng hạng gần như chắc chắn 100%, nó mang tính chất thủ tục nhiều hơn là một biến số bất ngờ", ông Tuấn Anh nói với TheLEADER.

Theo ông, phiên tăng lịch sử là sự cộng hưởng của nhiều yếu tố. Ngoài tin nâng hạng, thị trường còn đón nhận tín hiệu tích cực từ biến động địa chính trị, khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận tạm ngừng bắn. Nút thắt tâm lý về giá dầu và lạm phát toàn cầu tạm thời được nới lỏng.

"Hôm nay, thị trường chứng khoán hội tụ được yếu tố tâm lý, nên nhà đầu tư phần nào đã cởi bỏ được áp lực. Đây có thể là khởi đầu của một sóng tăng ngắn hạn", vị chuyên gia chia sẻ.

Đồng quan điểm, ông Trần Đức Anh, Giám đốc Kinh tế vĩ mô và Chiến lược thị trường của CTCP Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) cho rằng, thông tin nâng hạng đóng góp vào đà tăng, nhưng không phải là yếu tố tiên quyết.

Theo ông, thị trường tăng điểm mạnh một phần nhờ tác động tâm lý từ thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày giữa Mỹ và Iran. Ông Đức Anh nhận định: “Thông tin nâng hạng là tích cực, khẳng định sự tăng trưởng về chất và lượng của thị trường, nhưng tác động thực tế sẽ không đến trong ngắn hạn”.

Dữ liệu từ FTSE Russell cho thấy, việc phân bổ cổ phiếu Việt Nam vào các rổ chỉ số sẽ bắt đầu từ tháng 9/2026 và kéo dài đến tháng 9/2027. Quá trình này được chia thành bốn đợt giải ngân với tỷ lệ không đồng đều. Đợt đầu tiên vào tháng 9/2026 dự kiến chỉ thu hút khoảng hơn 150 triệu USD.

Chuyên gia KBSV cảnh báo, nhà đầu tư không nên kỳ vọng quá nhiều vào khối ngoại trong giai đoạn đầu. “Đến tháng 9/2026 chúng ta mới chính thức được nâng hạng. Thậm chí trong đợt đầu, thị trường còn chịu áp lực khi các quỹ cận biên rút vốn để chuyển đổi danh mục. Dòng tiền ngoại sẽ chỉ thực sự tác động rõ nét từ cuối năm 2026 hoặc sang năm 2027”, ông nói.

Ông Nguyễn Tuấn Anh bổ sung thêm, xu hướng bán ròng của khối ngoại vẫn đang là chủ đạo từ đầu năm đến nay. Trong khi đó, dòng tiền từ các quỹ thụ động (ETF) thường chảy vào rất chậm và theo lộ trình khắt khe. “Từ nay đến tháng 9, cung cầu thị trường chưa có gì quá đặc biệt để kỳ vọng vào một sự đảo chiều mạnh mẽ của dòng tiền ngoại”, nhà sáng lập FinPeace đánh giá.

Kịch bản nào cho thị trường chứng khoán?

Báo cáo chiến lược của Chứng khoán SSI nhận định, sau cơn hưng phấn ban đầu về thông tin nâng hạng, thị trường sẽ sớm bước vào giai đoạn tích lũy phòng thủ trong quý II/2026.

SSI dự báo động lực tăng điểm sẽ suy yếu dần về cuối tháng 4/2026 do yếu tố mùa vụ và tăng trưởng lợi nhuận của các doanh nghiệp có dấu hiệu chậm lại. Lãi suất và chi phí đầu vào gia tăng sẽ bắt đầu ngấm vào báo cáo tài chính của các công ty niêm yết.

Theo SSI, lịch sử các thị trường từng được nâng hạng như Qatar, UAE hay Saudi Arabia có diễn biến giá cổ phiếu không đồng nhất sau thông tin nâng hạng. Một số thị trường thậm chí còn điều chỉnh giảm trong năm đầu tiên. "Nâng hạng thường đóng vai trò như động lực tăng trưởng trung hạn, thay vì tạo ra hiệu ứng tăng giá tức thời", phía SSI nhấn mạnh.

Ông Trần Đức Anh chỉ ra rằng, từ nay đến tháng 9/2026, thị trường chứng khoán vẫn phải đối mặt với hai rủi ro lớn là căng thẳng địa chính trị và mặt bằng lãi suất trong nước.

Nếu thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran không được gia hạn sau 14 ngày, giá dầu có thể quay lại mức 120-150 USD/thùng, gây áp lực trực tiếp lên lạm phát và tỷ giá. Khi đó, dư địa để Ngân hàng Nhà nước duy trì chính sách nới lỏng sẽ bị thu hẹp.

Mặt bằng lãi suất theo các chuyên gia đang là một thách thức lớn. Khi lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng tại nhiều ngân hàng đã vượt ngưỡng 8%, dòng tiền từ thị trường chứng khoán có thể chọn chảy sang kênh tiết kiệm.

Ông Nguyễn Tuấn Anh phân tích, nhà đầu tư cá nhân hiện nay đang đứng trước sự lựa chọn khó khăn. "Nếu lãi suất tiết kiệm ở mức 7,5%, nhà đầu tư sẽ yêu cầu một mức sinh lời từ cổ phiếu phải đạt ít nhất 14-15% để bù đắp rủi ro. Điều này khiến các lựa chọn hẹp lại", ông nói.

Xét về định giá, VN-Index hiện giao dịch ở mức P/E dự phóng khoảng 12 lần, thấp hơn mức trung bình 10 năm là 14 lần. Nếu loại bỏ nhóm cổ phiếu Vingroup, định giá thị trường chỉ còn khoảng 10,5 lần. Đây được coi là vùng giá hấp dẫn xét về dài hạn.

Tuy nhiên, phía SSI cảnh báo, trong các giai đoạn bán tháo trước đây, P/E thị trường từng có lúc tạo đáy ở mức 9-10 lần. Trong bối cảnh lãi suất tăng, dư địa hỗ trợ từ yếu tố định giá rẻ có thể không đủ mạnh để ngăn cản những nhịp điều chỉnh ngắn hạn.

Nhìn chung, triển vọng dài hạn của thị trường chứng khoán vẫn được các chuyên gia đánh giá tích cực nhờ nền tảng vĩ mô vững chắc. SSI kỳ vọng việc nâng hạng sẽ thu hút khoảng 1,5 tỷ USD dòng vốn tích lũy trong trung hạn. Các nhóm ngành như ngân hàng, chứng khoán và tiêu dùng được dự báo có kế hoạch tăng trưởng lợi nhuận 10-30% trong năm 2026.

"Chặng đường sắp tới sẽ là giai đoạn "chọn mặt gửi vàng". Những doanh nghiệp có nội lực tốt, có khả năng tăng trưởng bù đắp được chi phí lãi suất gia tăng sẽ là điểm đến của dòng tiền. Những doanh nghiệp tập trung vào dự án nội địa có thể sẽ an toàn và khả thi hơn trong bối cảnh xuất khẩu còn nhiều biến số khó đoán", nhà sáng lập FinPeace dự báo.

Về phía KBSV, ông Trần Đức Anh cho rằng, việc nâng hạng là sự thừa nhận của quốc tế về chất lượng thị trường chứng khoán Việt Nam, nhưng nhà đầu tư cần có cái nhìn thực tế.

"Đây là câu chuyện của nội lực nền kinh tế và sự chuẩn hóa hạ tầng theo tiêu chuẩn quốc tế. Nhà đầu tư nên nhìn vào triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp và định giá, hơn là chạy theo những con số tăng điểm nhất thời từ tin nâng hạng", ông Đức Anh nói.

Bởi sau FTSE Russell, cột mốc tiếp theo mà thị trường chứng khoán Việt Nam hướng tới là được MSCI nâng hạng. Lộ trình này được dự báo còn xa và gian nan hơn, phụ thuộc vào việc cải thiện tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài.