Chuyên gia Dragon Capital: Không thể xây dựng một nền kinh tế 40 năm bằng nguồn vốn ngắn hạn 12 tháng

Nhu cầu vốn khổng lồ

Việt Nam đã đặt mục tiêu trở thành nước có thu nhập cao vào năm 2045, tăng trưởng GDP trung bình ở mức hai con số trong thời gian tới, đồng nghĩa rằng nhu cầu đầu tư sẽ rất lớn. 

Bà Đặng Nguyệt Minh, Giám đốc Nghiên cứu của Dragon Capital, cho biết, ước tính tổng nhu cầu vốn giai đoạn 2026 – 2030 lên tới 1.500 tỷ USD, tương đương khoảng 2,5 lần GDP của Việt Nam năm 2025 và gấp khoảng 4 lần quy mô vốn hóa thị trường chứng khoán hiện tại.

“Đây là một con số lớn chưa từng có đối với thị trường, đối với cả nền kinh tế của Việt Nam”, bà Minh nhấn mạnh tại hội thảo Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn mới đây. 

Trong con số nguồn vốn đó, tín dụng ngân hàng chỉ có thể thỏa mãn khoảng 25 - 30% nhu cầu, FDI cùng các dòng vốn đầu tư quốc tế khác có thể đóng góp khoảng 15 – 20%, theo ước tính từ nhóm nghiên cứu của Dragon Capital. 

Số còn lại, tương đương khoảng 120 – 150 tỷ USD mỗi năm cần được bù đắp qua các kênh khác, bao gồm cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp.

Không thể xây dựng nền kinh tế dài hạn bằng vốn ngắn hạn

Tỷ lệ tín dụng/GDP của Việt Nam hiện đang ở mức khoảng 146%, thấp hơn Malaysia hay Thái Lan nhưng theo bà Minh, dư địa cho việc mở rộng đang ngày càng thu hẹp lại do tốc độ tăng trưởng tín dụng nhanh hơn tốc độ tăng của GDP.

Theo tính toán từ nhóm nghiên cứu của Dragon Capital, nếu tín dụng hàng tiếp tục tăng trưởng ở mức 15 - 16% thì chỉ trong khoảng 5 năm tới, mức tín dụng/GDP của Việt Nam sẽ vượt qua Thái Lan và Singapore và trở thành thị trường thuộc nhóm có chỉ số này cao nhất khu vực châu Á. 

“Chúng ta chỉ có khoảng 3 - 5 năm nữa để tiếp tục phụ thuộc vào hệ thống ngân hàng mà thôi”, đại diện Dragon Capital lưu ý. 

Bên cạnh dư địa hẹp, việc phụ thuộc nhiều vào nguồn vốn từ ngân hàng còn gia tăng áp lực đối với chi phí vốn của doanh nghiệp. Đơn cử, lãi suất từ đầu năm tới giữa năm nay đã tăng khoảng 2 - 2,5% đối với chi phí vốn của doanh nghiệp, thậm chí con số này còn cao hơn đối với một số nhóm doanh nghiệp.

Không chỉ vậy, khi ngành ngân hàng tiến gần hơn tới các chuẩn mực quốc tế trong thời gian tới, áp lực về chi phí vốn của doanh nghiệp sẽ ngày càng cao hơn. Nguyên nhân là bởi theo lộ trình, các ngân hàng sẽ phải huy động nhiều vốn dài hạn hơn với chi phí cao hơn.

Do vậy, không thể xây dựng một nền kinh tế 40 năm bằng nguồn vốn ngắn hạn 12 tháng, bà Minh dẫn lại một nhận định và nhấn mạnh, điều này phản ánh thách thức của nhiều nền kinh tế mới nổi.

Trong bối cảnh đó, vị chuyên gia cho rằng, nhu cầu vốn dài hạn cho phát triển hạ tầng, mở rộng sản xuất, đầu tư công nghệ phải được đáp ứng nhiều hơn thông qua thị trường cổ phiếu và trái phiếu giống như thực tế tại các nền kinh tế phát triển. Cổ phiếu là nguồn vốn chủ sở hữu dài hạn nhất, giúp doanh nghiệp có thể đầu tư mà không chịu áp lực trả nợ định kỳ trong khi trái phiếu giúp doanh nghiệp huy động vốn với kỳ hạn phù hợp với vòng đời dự án.

Tái cấu trúc dòng vốn thế nào?

Từ những vấn đề còn tồn tại về thị trường vốn trong nước và thu hút các nhà đầu tư nước ngoài, đại diện Dragon Capital đề xuất ba nhóm giải pháp để tái cấu trúc nguồn vốn cho mục tiêu tăng trưởng của Việt Nam. 

Về phía nguồn cung, cần phát triển thêm các doanh nghiệp chất lượng cao, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ, sản xuất và dịch vụ; đồng thời thúc đẩy cổ phần hóa, niêm yết doanh nghiệp nhà nước và nâng cao tính hấp dẫn của thị trường.

Về phía cầu, bà khuyến nghị thúc đẩy sự phát triển của các quỹ đầu tư trong nước, tạo cơ chế khuyến khích các dòng vốn dài hạn như quỹ hưu trí, quỹ mở.

Đi cùng với đó là tiếp tục hoàn thiện hạ tầng và thể chế thị trường vốn, tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp và nhà đầu tư.

“Chúng ta có nền tảng mạnh mẽ cùng với cam kết từ Chính phủ và tính tiếp cận của thị trường càng ngày càng được cải thiện - những yếu tố nền tảng để đảm bảo rằng Việt Nam vẫn sẽ thu hút các nhà đầu tư và sẽ càng ngày gia tăng tầm quan trọng trên cái bản đồ đầu tư toàn cầu”, bà Minh nhấn mạnh.