Cuộc chạy đua với thời gian để đưa các liệt sĩ trở về với gia đình

Hơn nửa thế kỷ sau ngày đất nước thống nhất, hành trình tìm kiếm những người con đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc vẫn chưa khép lại. Hiện cả nước còn khoảng 175.000 liệt sĩ chưa được tìm kiếm, quy tập và gần 300.000 ngôi mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính.

Trong khi thời gian ngày càng làm phai nhạt các dấu tích chiến tranh, nhiều thân nhân liệt sĩ tuổi đã cao, sức khỏe yếu, nhiều liệt sỹ không còn thân nhân, yếu tố tự nhiên tác động, phân hủy mạnh đối với hài cốt liệt sỹ, nhiều nhân chứng lịch sử không còn, dẫn đến việc tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đang trở thành cuộc chạy đua với thời gian.

Xuất phát từ trách nhiệm tri ân đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc, đồng thời đáp ứng nguyện vọng tha thiết của thân nhân các gia đình liệt sĩ và nhân dân cả nước, là sự cụ thể hóa chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, đứng đầu là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về thực hiện chế độ, chính sách đối với người có công với cách mạng, Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã phát động “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, diễn ra từ ngày 15/3/2026 đến ngày 27/7/2027, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ.

Không chỉ mang ý nghĩa chính trị và nhân văn sâu sắc, chiến dịch còn thể hiện quyết tâm của Đảng, Nhà nước trong việc tiếp tục thực hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa”, đưa công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bước sang giai đoạn mới với quy mô lớn hơn, đồng bộ hơn và ứng dụng mạnh mẽ hơn các thành tựu khoa học công nghệ.

Theo mục tiêu đề ra, chiến dịch phấn đấu tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; hoàn thành việc lấy mẫu đối với khoảng 230.000 mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính trong các nghĩa trang liệt sĩ trên toàn quốc; giám định ADN khoảng 18.000 mẫu hài cốt; đồng thời xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu gen thân nhân liệt sĩ phục vụ công tác đối sánh, xác định danh tính.

Để thực hiện các mục tiêu này, hàng loạt nhiệm vụ đang được triển khai đồng bộ. Bộ Quốc phòng tiếp tục duy trì hoạt động của 24 đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trong nước và tại Lào, Campuchia; các quân khu thành lập hàng trăm đội rà phá bom mìn với hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ tham gia mở đường cho công tác tìm kiếm tại các địa bàn trọng điểm.

Song song với đó, chiến dịch đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ trong việc ứng dụng khoa học công nghệ. Công tác lấy mẫu hài cốt liệt sĩ được triển khai trên phạm vi toàn quốc theo quy trình thống nhất. Hệ thống phần mềm quản lý thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ đã được xây dựng. Công nghệ giám định ADN, cơ sở dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo được nghiên cứu, ứng dụng nhằm nâng cao hiệu quả xác minh, đối sánh và xác định danh tính liệt sĩ.

Sau gần ba tháng triển khai, chiến dịch đã đạt những kết quả bước đầu đáng ghi nhận. Đến nay đã tìm kiếm, quy tập được 1.109 hài cốt liệt sĩ (trong nước 242, Lào 173, Campuchia 694) và hai mộ liệt sĩ tập thể tại Tuyên Quang; hàng nghìn mẫu hài cốt tại các nghĩa trang liệt sĩ đã được lấy mẫu phục vụ công tác xác định danh tính. Các hoạt động khảo sát, tìm kiếm tại nhiều địa bàn trọng điểm đang được đẩy mạnh với sự hỗ trợ của các phương tiện, công nghệ hiện đại.

Tuy nhiên, thành công của chiến dịch không chỉ phụ thuộc vào các lực lượng chuyên trách. Ban Chỉ đạo quốc gia xác định công tác tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia cung cấp thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Mỗi thông tin do người dân cung cấp, mỗi ký ức còn được lưu giữ từ các nhân chứng lịch sử đều có thể trở thành manh mối quan trọng giúp đưa một người lính trở về với gia đình.

Bởi vậy, Chiến dịch 500 ngày đêm không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan chức năng mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Mỗi hài cốt liệt sĩ được tìm thấy, mỗi danh tính được xác định là thêm một gia đình được nguôi ngoai nỗi đau chờ đợi, thêm một minh chứng cho sự tri ân của thế hệ hôm nay đối với những người đã hiến dâng tuổi xuân và cuộc đời mình cho độc lập, tự do của dân tộc.