'Đất nước luôn cần tiếng nói tâm huyết của người cao tuổi'

“Những giá trị làm nên sức mạnh của một dân tộc không chỉ nằm ở tiềm lực kinh tế, quy mô dân số hay trình độ khoa học, công nghệ, mà còn nằm ở chiều sâu văn hóa, ở nền nếp gia đình, gia tộc, làng xóm, ở sự kế thừa giữa các thế hệ và ở cách xã hội trân trọng, chăm sóc những người đi trước”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh tại buổi gặp mặt 85 người cao tuổi tiêu biểu toàn quốc trong các phong trào thi đua yêu nước giai đoạn 2021-2026.

Theo ông, đạo lý “kính lão trọng thọ” của dân tộc ta không chỉ là phong tục, mà là một chuẩn mực văn hóa; không chỉ là tình cảm, mà là trách nhiệm; không chỉ thuộc phạm vi gia đình, mà còn là một nguyên tắc nhân văn trong tổ chức đời sống xã hội. Con cháu trong gia đình biết kính trọng ông bà, cha mẹ là gia đình có nền nếp, có truyền thống văn hóa, có đạo lý.

Một cộng đồng biết lắng nghe người cao tuổi là cộng đồng có chiều sâu văn hóa, có nghĩa tình, có bề dày truyền thống. Một quốc gia biết chăm lo và phát huy người cao tuổi là quốc gia biết trân trọng cội nguồn, biết sử dụng nguồn lực xã hội một cách bền vững.

Tuy nhiên, khi đất nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng rất lớn: xây dựng Việt Nam hòa bình, độc lập, tự cường, phồn vinh, hạnh phúc; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Mục tiêu đó không chỉ đòi hỏi tăng trưởng nhanh hơn, mà còn đòi hỏi phát triển bền vững hơn, nhân văn hơn, bao trùm hơn.

Trong tiến trình ấy, công tác người cao tuổi cần được nhìn nhận với tư duy mới và tầm nhìn dài hạn hơn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.

Trong bài phát biểu, ông nhiều lần nhấn mạnh vai trò đặc biệt của người cao tuổi trong gia đình, dòng họ, cộng đồng và xã hội. Đó không đơn thuần là những người có tuổi đời cao hơn, mà là lớp người đã tích lũy kinh nghiệm, tri thức, bản lĩnh và uy tín qua nhiều giai đoạn phát triển của đất nước.

Trong gia đình, người cao tuổi là gốc rễ của gia phong, là điểm tựa tinh thần của con cháu. Trong dòng họ, người cao tuổi là người giữ gìn truyền thống, nhắc nhở đạo lý, kết nối các thế hệ.

Trong cộng đồng, người cao tuổi là người có uy tín, có tiếng nói, có khả năng quy tụ, hòa giải, làm cho tình làng nghĩa xóm thêm bền chặt. Trong xã hội, người cao tuổi là lực lượng đặc biệt góp phần giữ gìn nền tảng đạo đức, bồi đắp niềm tin, củng cố sự đồng thuận và lan tỏa những giá trị tốt đẹp.

Ông nhấn mạnh lịch sử dân tộc đã nhiều lần chứng minh vai trò của người cao tuổi, từ Hội nghị Diên Hồng cho tới các cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc và công cuộc xây dựng đất nước trong thời bình.

Có những đóng góp được ghi trong sử sách, trong những tấm huân, huy chương, trong những danh hiệu, phần thưởng cao quý.

Nhưng cũng có những đóng góp âm thầm, bền bỉ, không thể đo đếm bằng con số. Đó là một gia đình  giữ gìn được nề nếp; một đứa trẻ được dạy làm người; một khu dân cư được hòa giải mâu thuẫn, sống trong hài hòa, thương yêu; một phong tục tốt đẹp được bảo tồn; một lời khuyên đúng lúc giúp cộng đồng đồng thuận hơn, xã hội nhân ái hơn.

Những đóng góp ấy lặng lẽ nhưng lâu dài, bình dị nhưng sâu sắc, không ồn ào nhưng có sức nâng đỡ tinh thần rất lớn cho đất nước.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhắc lại, sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành sự kính trọng và niềm tin sâu sắc đối với người cao tuổi. Bác coi người cao tuổi là vốn quý của dân tộc, là lực lượng có uy tín và ảnh hưởng lớn trong gia đình, trong xã hội. Bác từng nói “Tuổi cao chí khí càng cao”.

Đó không chỉ là lời động viên, mà còn thể hiện một quan điểm rất sâu sắc đối với người cao tuổi: tuổi tác có thể làm thay đổi sức lực, nhưng không làm giảm trách nhiệm với đất nước; thời gian có thể làm thay đổi vị trí công tác, nhưng không làm mất đi giá trị của trí tuệ, kinh nghiệm, nhân cách và khát vọng cống hiến.

Trong bối cảnh hiện nay, những giá trị đó càng trở nên quý giá khi Việt Nam đang già hóa dân số nhanh.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng việc già hóa dân số là thành quả của phát triển, của chăm sóc sức khỏe, của đời sống ngày càng được nâng lên; nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu mới đối với hệ thống an sinh, y tế, chăm sóc dài hạn, tổ chức lao động, gia đình, cộng đồng và quản trị phát triển.

Nếu chuẩn bị không tốt, già hóa dân số sẽ tạo áp lực lớn. Nhưng nếu có tầm nhìn đúng, đây sẽ là cơ hội để phát huy nguồn lực kinh nghiệm, tri thức, uy tín và vốn xã hội rất quý báu của người cao tuổi.

Vì vậy, ông đề nghị chuyển mạnh tư duy từ chăm sóc đơn thuần sang chăm sóc gắn với phát huy vai trò người cao tuổi; từ coi người cao tuổi chủ yếu là đối tượng thụ hưởng chính sách sang coi người cao tuổi là chủ thể tham gia phát triển; từ hỗ trợ thụ động sang tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục sống vui, sống khỏe, sống an toàn, sống có ích và đóng góp phù hợp với sức khỏe, năng lực, kinh nghiệm, nguyện vọng của mình.

Trên tinh thần đó, ông yêu cầu hoàn thiện thể chế, chính sách về người cao tuổi, bảo đảm tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người cao tuổi; đồng thời tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục phát huy trí tuệ, kinh nghiệm, uy tín và tham gia đóng góp cho xã hội.

Bên cạnh đó, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe, an sinh xã hội và dịch vụ dành cho người cao tuổi; phát huy mạnh mẽ vai trò người cao tuổi trong xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị và củng cố nền tảng xã hội từ cơ sở; xây dựng môi trường gia đình, cộng đồng và xã hội thân thiện với người cao tuổi. Đồng thời, tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Hội Người cao tuổi Việt Nam theo hướng thiết thực, gần cơ sở, gần hội viên.

Kết thúc bài phát biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh: Đất nước luôn cần tiếng nói tâm huyết của người cao tuổi, cần kinh nghiệm của người đi trước, cần những tấm gương sống giản dị mà thuyết phục, cần tinh thần “tuổi cao chí khí càng cao” trong giai đoạn phát triển mới.

Đồng thời, "Một đất nước phát triển không chỉ được đo bằng quy mô kinh tế, tốc độ tăng trưởng hay những công trình hiện đại. Một đất nước phát triển còn được đo bằng chất lượng đời sống của nhân dân, bằng sự bền vững của gia đình, bằng tình người trong cộng đồng, bằng việc người cao tuổi có được sống trong an vui, được chăm sóc, được tôn trọng và được tiếp tục cống hiến hay không”.