Đề xuất nhiều cơ chế ưu đãi doanh nghiệp lĩnh vực văn hóa

Tiếp tục chương trình làm việc của kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đã xem xét dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam, nhằm thể chế hóa những định hướng của Đảng trong Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa của đất nước.

Trong thảo luận tại tổ, một số ý kiến cho rằng Dự thảo Nghị quyết đã thể hiện rõ tư duy đổi mới phát triển văn hóa, đặc biệt là các chính sách về thu hút nguồn lực đầu tư, về ưu đãi tài chính thuế, đẩy mạnh xã hội hóa và hợp tác công tư về phát triển hạ tầng dữ liệu văn hóa, công nghiệp và văn hóa… 

Các chính sách này được đánh giá nếu được triển khai hiệu quả sẽ tạo chuyển biến căn bản trong phát triển công nghiệp văn hóa, góp phần nâng cao vị thế quốc gia đồng thời lan tỏa giá trị văn hóa con người Việt Nam ra thế giới.

Đại biểu Bùi Văn Mạnh, Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình, cho rằng kinh phí đầu tư cho văn hóa hiện nay còn thấp, dàn trải; vẫn còn thiếu cơ chế thu hút đầu tư tư nhân; ngành công nghiệp văn hóa chưa phát triển, mới ở giai đoạn sơ khai và thiếu những hệ sinh thái, chính sách để phát triển…

Ông đề nghị xem xét bổ sung cơ chế chính sách thí điểm mô hình đầu tư công, quản trị tư; nêu rõ quan điểm Nhà nước đầu tư về hạ tầng, doanh nghiệp quản trị khai thác và chia sẻ doanh thu một cách hợp lý.

Về thí điểm mô hình đô thị di sản, dự thảo Nghị quyết quy định chính quyền địa phương thực hiện thí điểm, được quyết định cơ chế, chính sách ưu đãi về đất đai, phí, lệ phí, cơ chế chính sách đặc thù đối với hoạt động, nhằm mục đích khai thác phát huy giá trị di sản văn hóa, phát triển công nghiệp văn hóa. 

Ông Mạnh đánh giá, đây có thể coi là chính sách đột phá cho nhiều địa phương đang có định hướng phát triển mô hình đô thị, như Hà Nội, Hưng Yên, Ninh Bình, Quảng Ninh, Huế, Đà Nẵng. 

Tuy nhiên, ông lưu ý rằng cần chính sách, cơ chế phân cấp, giao quyền cho địa phương mạnh hơn để tăng tính chủ động, tạo động lực tài chính trực tiếp, gắn kết trách nhiệm của địa phương với việc phát triển kinh tế - xã hội, cũng như bảo tồn di sản văn hóa tại địa phương. 

Liên quan đến cơ chế thu hút ưu đãi đầu tư trong lĩnh vực văn hóa, đại biểu Bùi Văn Mạnh, Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình, đề nghị xem xét mở rộng đối tượng cho các dự án về bảo tồn di sản gắn với phát triển du lịch.

Đồng thời, Chính phủ quy định chi tiết về các mô hình đầu tư công, quản trị tư, cách thức hợp tác, tỉ lệ phân chia lợi nhuận, phương thức giao cho nhà đầu tư, cho doanh nghiệp quản trị khai thác các công trình, hạ tầng thiết chế văn hóa do Nhà nước đầu tư.

Cùng với đó, xem xét, phân cấp cho Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định chi tiết, tỉ lệ điều tiết, doanh thu lợi nhuận trong từng giai đoạn. 

Cũng đóng góp về cơ chế, chính sách thu hút vốn, nguồn lực đầu tư để phát triển văn hóa, đại biểu Hoàng Ngân Hoàn, Đoàn ĐBQH tỉnh Sơn La, đề nghị sửa đổi, bổ sung quy định về miễn thuế trong doanh thu của tổ chức cá nhân liên quan đến lĩnh vực công nghiệp văn hóa. 

Một doanh nghiệp có nhiều ngành nghề kinh doanh và các hoạt động nên do đó, cần làm rõ miễn thuế trong doanh thu liên quan tới lĩnh vực công nghiệp văn hóa hoặc phát triển văn hóa. 

Đối với quy định về cơ chế ưu đãi đầu tư, vị đại biểu này đề xuất cần làm rõ hơn các công trình thuộc sở hữu Nhà nước, tránh trường hợp lạm dụng, nhất là đối với lĩnh vực thể thao.

Cần đảm bảo an ninh văn hóa 

Cũng trong thảo luận tại tổ, đại biểu Tô Thành Quyết, Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình, đề nghị tiếp tục rà soát và hoàn thiện bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật; đồng thời tránh tạo ra các khoảng trống pháp lý có thể bị lợi dụng, ảnh hưởng đến an ninh văn hóa, an ninh tư tưởng, an ninh mạng và việc bảo vệ bí mật nhà nước.

Dự thảo Nghị quyết đã mở rộng đáng kể cơ chế ưu đãi rút gọn các thủ tục cho phép triển khai dự án trong lĩnh vực văn hóa trong một số trường hợp chưa có trong quy hoạch. 

Tuy nhiên, điều này tiềm ẩn nhiều nguy cơ bởi các dự án văn hóa có yếu tố nước ngoài có thể tác động đến không gian văn hóa, tư tưởng, ông Quyết lưu ý. 

Không chỉ vậy, đối với phát triển hạ tầng số và dữ liệu văn hóa tại, vị đại biểu lưu ý dữ liệu văn hóa quốc gia có thể chứa thông tin nhạy cảm liên quan đến lịch sử, chủ quyền, bản sắc văn hóa dân tộc.

Do đó, có nguy cơ tấn công mạng, đánh cắp dữ liệu, xuyên tạc thông tin, khả năng bị lợi dụng để truyền bá những nội dung trái với chủ trương, đường lối, quan điểm của Đảng, Nhà nước.

Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam đã được điều chỉnh gồm 13 điều với 10 nhóm chính sách lớn.

Thứ nhất, về nguồn lực phát triển văn hóa, Nhà nước bảo đảm chi cho văn hóa hàng năm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước; đồng thời khuyến khích huy động nguồn lực xã hội cho phát triển văn hóa.

Thứ hai, về cơ chế chính sách thu hút, khơi thông nguồn lực đầu tư phát triển văn hóa, bao gồm các chính sách như hỗ trợ tiếp cận đất đai, mặt bằng; hỗ trợ thuế, phí, lệ phí để đầu tư hình thành các cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa; giao cho cộng đồng dân cư quản lý, vận hành, khai thác, sử dụng một số thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở.

Thứ ba, về cơ chế ưu đãi đầu tư trong lĩnh vực văn hóa, đề xuất áp dụng mức thuế giá trị gia tăng 5% đối với sản xuất phim, phát hành phim, phổ biến phim, triển lãm, thể dục, thể thao, biểu diễn nghệ thuật; miễn 100% thuế nhập khẩu, phí hải quan để đưa các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm ở nước ngoài được mua đấu giá đem về Việt Nam không vì mục đích lợi nhuận để trưng bày.

Đồng thời, thí điểm mô hình đô thị di sản; ưu tiên quỹ đất cho xây dựng các công trình văn hóa, thể thao, vui chơi giải trí ở cơ sở và sử dụng trụ sở công dôi dư để thu hút các dự án đầu tư trong lĩnh vực văn hóa, thể thao...

Thứ tư, về cơ chế, chính sách bảo tồn văn hóa các dân tộc thiểu số, nghệ thuật dân gian, nghệ thuật truyền thống và bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm: tập trung cho nhiệm vụ bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc.

Thứ năm, về chính sách đãi ngộ, phát triển tài năng nhân lực đặc thù về nghề nghiệp trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, bao gồm: chính sách bồi dưỡng tập trung, chuyên sâu trong nước và ở nước ngoài; cơ chế tuyển dụng không qua thi tuyển; chính sách hỗ trợ tăng mức phụ cấp ưu đãi nghề, chế độ bồi dưỡng cho nghệ nhân, nghệ sĩ; việc đào tạo lại để chuyển nghề khi nghệ sĩ hết tuổi nghề.

Thứ chín, về thí điểm thành lập Quỹ văn hóa, nghệ thuật ở trung ương và một số địa phương, hoạt động theo mô hình hợp tác công tư.

Thứ mười, về thể chế hóa chủ trương của Bộ Chính trị về ngày 24/11 hàng năm là “Ngày Văn hóa Việt Nam”, người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương.