Đem thương mại điện tử từ phố về làng

Xã thương mại điện tử

Mùa Tết Bính Ngọ vừa qua, người dân xã Bình Lư, Lai Châu lần đầu tiên tự tay đưa sản phẩm của mình lên sóng livestream, một kịch bản chưa từng có trong lịch sử 45 năm hình thành của làng nghề nơi đây.

Miến dong truyền thống và miến dong khoai sâm, những sản vật từ sương gió vùng cao bất ngờ trở thành "ngôi sao" trên nền tảng thương mại điện tử TikTok Shop.

Với 80 hộ dân tham gia sản xuất, tạo ra khoảng 1.000 tấn sản phẩm mỗi năm, làng nghề Bình Lư từng đối mặt với bài toán đầu ra bấp bênh. Tuy nhiên, thông qua chiến dịch "Bình Lư vươn mình" khởi động từ đầu năm 2026, bài toán đã được tháo gỡ.

Ông Nguyễn Bá Kiện, Phó chủ tịch HĐND xã Bình Lư chia sẻ, điều quan trọng nhất giúp địa phương thành công là tư duy phải đi trước một bước. Địa phương xác định chuyển đổi số không phải là phong trào mà là con đường tất yếu để nông sản đi xa.

Theo ông Kiện, chính quyền không làm thay mà "làm cùng", tổ chức các lớp tập huấn cầm tay chỉ việc cho bà con từ cách quay video đến quản lý đơn hàng. "Khi người dân hiểu, họ tin. Khi đã tin, họ chủ động thay đổi", vị lãnh đạo xã Bình Lư nói.

Thành công tại Bình Lư là kết quả của việc chuẩn hóa sản phẩm "từ gốc". Xã hiện có 12 sản phẩm OCOP, trong đó 8 sản phẩm đã hiện diện trên TikTok Shop với đầy đủ tem truy xuất nguồn gốc và bao bì chuyên nghiệp.

Sự phối hợp giữa chính quyền, sàn thương mại điện tử và các đơn vị vận chuyển đã tạo nên một chuỗi giá trị hoàn chỉnh, giúp miến dong Bình Lư giữ chân được khách hàng nhờ câu chuyện văn hóa bản địa sâu sắc.

Từ đây, mô hình "Xã thương mại điện tử" đang dần hình thành, nơi mỗi người dân là một chủ thể kinh tế số. Kinh tế số giờ đây không còn là đặc quyền của đô thị, mà đang lan tỏa mạnh mẽ đến từng xã, từng bản, giúp thu hẹp khoảng cách vùng miền và tạo ra sự phát triển bền vững cho khu vực nông thôn Việt Nam.

Mô hình "Địa phương vươn mình"

Sự chuyển dịch của thương mại điện tử từ thành thị về nông thôn được thúc đẩy mạnh mẽ bởi mô hình "thương mại điện tử dựa trên khám phá" (discovery-led commerce).

Trong bối cảnh quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam đạt ngưỡng 32 tỷ USD vào năm 2025, chiếm gần 2/3 tổng giá trị nền kinh tế số, việc giúp hàng Việt hiện diện sâu hơn trên kênh tăng trưởng này là nhiệm vụ cấp thiết. TikTok Shop, thông qua sáng kiến "Hàng Việt vươn mình" đã chứng minh được tác động tích cực ở quy mô lớn.

Số liệu thực tế năm 2025 cho thấy, hơn 200.000 sản phẩm OCOP và hàng Việt được gắn nhãn định danh để tăng độ nhận diện. Doanh thu trung bình của các nhà bán hàng tham gia chương trình "Thứ 7 Hàng Việt" tăng gấp 3,5 lần so với năm trước đó.

Đặc biệt, hơn 30.000 người bán hàng địa phương đã được đào tạo bài bản về kỹ năng livestream và tuân thủ pháp lý, tạo nên một cộng đồng kinh doanh số chuyên nghiệp.

Ngành hàng nông sản tươi, vốn là bài toán hóc búa của thương mại điện tử cũng ghi nhận những kết quả tích cực. Chỉ sau 9 tháng mở ngành hàng trái cây, TikTok Shop đã tiêu thụ được hơn 200 tấn đặc sản. Điển hình như sầu riêng cổ Sáu Hữu tiêu thụ 10 tấn trong 48 giờ, hay khoai sâm đất Tây Bắc đạt mốc 600 tấn chỉ trong 3 tháng.

Để đạt được những con số này, nền tảng đã tháo gỡ các điểm nghẽn về logistics bằng tính năng giao nhanh 4 giờ và phối hợp cùng Viettel Post thiết lập luồng vận chuyển riêng cho nông sản.

Bà Trần Thị Tân, Giám đốc Trách nhiệm Xã hội TikTok Shop Việt Nam đánh giá, khi một sản vật làng nghề có thể tiếp cận người tiêu dùng cả nước qua phiên livestream của người nông dân, một cơ hội mới cho kinh tế địa phương sẽ được mở ra.

Chiến lược của TikTok Shop không chỉ dừng lại ở doanh thu, mà còn là kiến tạo cộng đồng. Với mô hình "Địa phương vươn mình", TikTok Shop đóng vai trò là đối tác hỗ trợ địa phương xây dựng năng lực kinh doanh số, đào tạo con người và nội dung bản địa.

Đánh giá về mô hình này, bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương cho rằng, sự hợp tác giữa nền tảng số và địa phương là hướng đi phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế số bền vững.

Chính phủ đặt mục tiêu thương mại điện tử trong nước phải đóng góp từ 14% đến 15% vào tổng mức bán lẻ. Việc triển khai các sáng kiến như "Mỗi tỉnh một shop" và "Xã thương mại điện tử" không chỉ mở thêm kênh tiêu thụ mà còn giúp thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền.

Theo bà Oanh, hành trình của hàng Việt giờ đây đã bắt đầu bước sang giai đoạn mới, giai đoạn "cất cánh" thông qua thương mại điện tử xuyên biên giới.

Với năng lực sản xuất và chất lượng đã được chứng minh, các sản phẩm OCOP Việt Nam đang mang theo ước mơ bay cao, bay xa hơn trên thị trường quốc tế, khẳng định giá trị của thương hiệu quốc gia trong kỷ nguyên số toàn cầu.

Sức sống mới trên "phố hiệu"

Tại phố Tràng Tiền, Hà Nội, nơi vẫn được mệnh danh là "thánh địa hàng hiệu" với sự góp mặt của Louis Vuitton, Dior, thì nay xuất hiện thêm những sản vật của Việt Nam.

Thông qua dự án có tên "Sức sống hàng Việt", lần đầu tiên người dân Thủ đô được trải nghiệm mô hình bán lẻ kết hợp giữa trưng bày vật lý và livestream trực tuyến.

Ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn, Phó cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường, Bộ Công Thương cho biết, ý tưởng của dự án là sử dụng không gian "đại lộ trung tâm" để giới thiệu đặc sản vùng miền và hàng Việt chất lượng cao.

Khách tham quan không chỉ được trải nghiệm sản phẩm trực tiếp mà còn có thể mua sắm qua các phiên livestream trên TikTok Shop. Sự kết hợp này tạo ra một hệ sinh thái bán hàng hiện đại, kết nối giữa thương mại truyền thống và thương mại điện tử.

Thực tiễn triển khai tại địa phương cũng cho thấy những tín hiệu tích cực. Bà Nguyễn Hồng Trang, Phó chủ tịch UBND phường Hoàn Kiếm cho biết, thông qua sự phối hợp cùng TikTok, địa phương đã cho ra đời trạm truyền thông số tại số 26 phố Báo Khánh.

Đây không chỉ là nơi hỗ trợ kinh tế số cho các hộ kinh doanh đưa hàng lên sàn, mà còn là một kênh truyền thông chính sách sinh động trên nền tảng thương mại điện tử.

Hoàn Kiếm, với nội hàm giá trị văn hóa đồ sộ của khu phố cổ, đã tận dụng TikTok như một cánh tay nối dài để quảng bá các di sản. Các phiên livestream văn hóa như "Trăng rằm phố cổ" đã thu hút hàng vạn lượt xem, lồng ghép khéo léo các hoạt động làm tò he, đầu lân sư rồng với việc giới thiệu đặc sản địa phương.

Theo bà Trang, cách làm này không chỉ thúc đẩy du lịch mà còn khơi dậy niềm tự hào dân tộc trong lòng mỗi người xem, biến mỗi sản phẩm thành một "đại sứ văn hóa".