DKSH: Kiềng ba chân trong chuyển đổi số quản trị chuỗi cung ứng

Việt Nam đang trở thành điểm đến của các doanh nghiệp FDI toàn cầu, trải dài nhiều ngành nghề. Điều này thúc đẩy quy mô chuỗi cung ứng và logistics Việt Nam, ước tính đạt 45 - 50 tỷ USD mỗi năm, tăng trưởng trung bình 14 - 16%/năm.

Quy mô lớn hơn đặt ra những yêu cầu mới về công nghệ, đặc biệt là chuyển đổi số. Ông Phạm Duy Khiêm, Trưởng bộ phận quản lý chuỗi cung ứng DKSH Việt Nam chỉ ra bản chất chuỗi cung ứng là một hệ sinh thái nhiều bên.

Vì vậy, một trong những mục tiêu quan trọng nhất của chuyển đổi số là kết nối các mắt xích trong hệ sinh thái một cách đồng bộ và toàn diện, từ nhà sản xuất, đơn vị logistics đến kênh phân phối. Khi tất cả cùng nhìn vào một mặt bằng dữ liệu, cả chuỗi sẽ vận hành tối ưu hơn.

Tất nhiên, sẽ khó có một công thức chung cho mọi doanh nghiệp trong hành trình chuyển đổi số. Theo ông Khiêm, tùy vào mỗi ngành nghề, doanh nghiệp có thể tham khảo mô hình kiềng ba chân: con người - quy trình - công nghệ.

Dù thị trường chuỗi cung ứng và logistics Việt Nam liên tục tăng trưởng nhanh trong những năm gần đây, song tốc độ số hóa của nhiều doanh nghiệp vẫn còn chậm. Theo ông, đâu là những nguyên nhân khiến quá trình chuyển đổi số của các doanh nghiệp trong ngành chưa đạt được tốc độ tương ứng?

Ông Phạm Duy Khiêm: Định hướng của Chính phủ Việt Nam rất rõ ràng trong việc đưa nước ta trở thành trung tâm logistics của khu vực nhờ vị thế địa lý chiến lược, cảng nước sâu và hạ tầng hàng không phát triển.

Sự bùng nổ của dòng vốn FDI, cùng tăng trưởng kinh tế nhanh chóng những năm qua đã giúp các doanh nghiệp tại Việt Nam hưởng lợi lớn. Để nắm bắt cơ hội, đa số doanh nghiệp ưu tiên việc mở rộng quy mô nhanh nhất có thể.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi số trong chuỗi cung ứng cần được nhìn nhận một cách đúng đắn. Chuỗi cung ứng không phải là một doanh nghiệp đơn lẻ hay một đơn vị vận hành độc lập, mà là cả một hệ sinh thái được kết nối từ nhà cung cấp quốc tế, nhà sản xuất nội địa, đơn vị logistics, nhà phân phối cho đến người dùng cuối. Để chuyển đổi số thực sự hiệu quả, toàn bộ hệ sinh thái chuỗi cung ứng tại Việt Nam phải chuyển đổi đồng bộ. Và điều này là không dễ.

Thực tế tại Việt Nam, phần lớn là doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME). Họ không thiếu nhận thức về công nghệ, nhưng còn hạn chế về tài chính và nhân sự đủ trình độ để triển khai. Khi dữ liệu giữa các bên chưa đồng bộ, hành trình số hóa vẫn cần thêm rất nhiều thời gian.

Theo ông, đâu là điều kiện quan trong nhất để chuyển đổi số thực sự tạo ra hiệu quả trên toàn chuỗi?

Ông Phạm Duy Khiêm: Điều kiện quan trọng nhất là tính đồng bộ. Mỗi mắt xích trong chuỗi đều có hệ thống dữ liệu riêng, được xây dựng theo đặc thù vận hành của họ. Thực tế tại DKSH, doanh nghiệp đang làm việc với nhiều hệ thống siêu thị, cửa hàng tiện lợi và chuỗi bán lẻ, nhưng việc đồng bộ dữ liệu giữa các hệ thống vẫn chưa hoàn toàn xuyên suốt.

Điều này cho thấy việc kết nối dữ liệu không chỉ phụ thuộc vào năng lực của một doanh nghiệp, mà cần sự phối hợp và thống nhất giữa các bên trong chuỗi. Khi dữ liệu được kết nối, các bên có thể nhìn toàn cảnh vận hành, từ đó tối ưu hoạt động và giảm thiểu sai sót.

Vì vậy để chuyển đổi số thực sự hiệu quả, toàn bộ hệ sinh thái chuỗi cung ứng tại Việt Nam cần chuyển đổi đồng bộ.

Tại các quốc gia phát triển trong khu vực, bài toán trên đã có lời giải rõ ràng chưa, thưa ông?

Ông Phạm Duy Khiêm: Tại những thị trường phát triển, nhờ mức độ số hóa cao cùng hành lang pháp lý rõ ràng, các nền tảng chia sẻ dữ liệu chung đã ra đời, hỗ trợ đắc lực cho quá trình vận hành toàn bộ hệ sinh thái logistics.

Tại Việt Nam, quá trình này cũng đang được thúc đẩy với việc từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý cho việc sử dụng và trao đổi dữ liệu điện tử, tạo cơ sở để doanh nghiệp đẩy mạnh số hóa và kết nối các hoạt động trong chuỗi cung ứng.

Ở tầm quốc gia, chuyển đổi số được xác định là trụ cột chiến lược, đi kèm các chương trình phát triển hạ tầng số và nhân lực.

Ở cấp độ doanh nghiệp, đặc biệt là SME, bài toán đặt ra là vừa cần cân đối nguồn lực tài chính, vừa cần tiếp cận các nguồn vốn phát triển bền vững, trong đó việc xây dựng phương án kinh doanh đủ thuyết phục là một điều quan trọng. Khi hiệu quả đầu tư chưa thực sự rõ ràng, doanh nghiệp có xu hướng ưu tiên các mục tiêu tăng trưởng và từng bước nâng cao độ trưởng thành của hệ thống công nghệ thông tin.

Từ những bài học quốc tế, liệu chúng ta có thể rút ra một công thức chung cho các doanh nghiệp chuỗi cung ứng trong hoạt động chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ không, thưa ông?

Ông Phạm Duy Khiêm: Tôi tin rằng, sẽ khó có một công thức chung cho cả ngành, vì đặc thù mỗi doanh nghiệp khác nhau.

Tại DKSH, chúng tôi cũng xác định, không có giải pháp duy nhất phù hợp cho tất cả. Bản thân chúng tôi hoạt động với 4 ngành hàng chính và dải dịch vụ đa dạng, từ nghiên cứu thị trường, tiếp thị, phân phối cho đến logistics chuyên sâu. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi số của DKSH vẫn dựa trên một số nguyên tắc chung, bao gồm phân định rõ ràng giữa "mục tiêu" và "kết quả".

Chẳng hạn, nhiều doanh nghiệp mắc sai lầm khi coi "cắt giảm chi phí" là mục tiêu tối thượng. Thực chất, giảm chi phí chỉ là kết quả, khi doanh nghiệp đạt được mục tiêu cốt lõi là tối ưu hóa nguồn lực, nâng cao năng suất, cải thiện chất lượng dịch vụ và tăng sự hài lòng của khách hàng.

Đối với tôi, bất kỳ dự án, hay hoạt động chuyển đổi số nào trong doanh nghiệp cũng cần vận hành theo mô hình "kiềng ba chân" tạm gọi là PPT. Mô hình này xoay quanh ba yếu tố cốt lõi là: con người - quy trình - công nghệ (people - process - technology).

Đặc biệt với chuyển đổi số, chúng tôi sẽ không coi là một dự án công nghệ đơn thuần, mà là sự thay đổi toàn diện trong phương thức làm việc và năng lực vận hành. Nếu con người và quy trình không chuyển dịch đồng bộ với công nghệ, chuyển đổi số sẽ rất khó thành công.

Mô hình "kiềng ba chân" mà ông nhắc tới rất thú vị. Từ mô hình này, hoạt động chuyển đổi số tại DKSH nói chung và tại Việt Nam nói riêng được vận dụng ra sao, thưa ông?

Ông Phạm Duy Khiêm: Ở quy mô tập đoàn, DKSH đã đầu tư lớn vào hệ thống ERP SAP từ năm 2006, tạo ra nền tảng vận hành hợp nhất toàn cầu giúp ban lãnh đạo quản trị dữ liệu thời gian thực.

Trên cơ sở đó, các hệ thống WMS (quản lý kho hàng), TMS (quản lý vận tải), CRM và ứng dụng EchoPLUS (quản lý địa bàn điện tử) cho nhân viên bán hàng được tích hợp xuyên suốt.

Tại Việt Nam, chúng tôi đã thay thế hàng nghìn quy trình được in ra giấy tại các kho hàng bằng mã QR. Nhân viên chỉ cần dùng điện thoại quét mã để truy cập hướng dẫn, hoặc ghi nhận công việc. Dữ liệu được cập nhật tức thì và mọi thay đổi đều được lưu lại.

Trong quản lý kho bãi, nhân viên sử dụng các thiết bị cầm tay ghi nhận dữ liệu theo thời gian thực, thay cho phiếu kiểm hàng bằng giấy. Thời gian tới, thay vì dùng phương pháp truyền thống hay băng chuyền cố định, DKSH đang nghiên cứu việc đưa robot vào hỗ trợ nhân viên soạn hàng tại trạm, giúp giảm bớt quãng đường di chuyển của con người.

Ở khâu giao hàng, chúng tôi tích hợp giải pháp thanh toán điện tử, cho phép khách hàng quét mã chuyển khoản trực tiếp, vừa giảm rủi ro trong xử lý tiền mặt, vừa cập nhật dòng tiền về hệ thống ngay lập tức.

Các công nghệ mà ông chia sẻ đều được xác định là những công nghệ chiến lược quốc gia. Vậy DKSH định hướng đội ngũ nhân sự sẽ tiếp cận những công nghệ mới này như thế nào, thưa ông?

Ông Phạm Duy Khiêm: Thực ra, những công nghệ chúng ta tưởng rằng mới như dữ liệu lớn, AI hay blockchain đã và đang được DKSH tích hợp sẵn trong các giải pháp mà chúng tôi tự vận hành, cũng như cung cấp cho đối tác.

Nhưng công nghệ vốn sinh ra là để phục vụ con người. Tại DKSH, chúng tôi khuyến khích văn hóa tư duy đột phá chỉ thông qua những "cải thiện 1%" mỗi ngày, để đạt được hiệu quả trong dài hạn, giống như cách ứng dụng công nghệ trong vận hành.

Bởi với tất cả kinh nghiệm mà DKSH có được, chuyển đổi số là một hành trình dài. Nếu đưa một công nghệ quá mới vào và bắt nhân sự thay đổi ngay lập tức sẽ tạo ra rủi ro vận hành trong tương lai.

Thực tế, để chuyển đổi số hay bất kì hoạt động chuyển đổi nào trong doanh nghiệp cũng cần gắn liền với công tác quản trị sự thay đổi. Tại DKSH, chuyển đổi số phải bắt đầu từ tư duy công nghệ ra đời để hỗ trợ con người làm việc hiệu quả hơn, chứ không phải để thay thế con người, hay cắt giảm nhân sự.

Mục tiêu của DKSH gắn liền với sứ mệnh giúp cho cuộc sống của cộng đồng tốt đẹp hơn. Khi nhân viên hiểu rằng công nghệ giúp họ nâng cao năng lực, cùng với doanh nghiệp đưa các sản phẩm chất lượng cao đến tay người dân một cách nhanh chóng và tối ưu chi phí nhất, họ sẽ chủ động đón nhận làn sóng chuyển đổi số với sự an tâm và nhiệt huyết nhất.

Xin cảm ơn ông!