Doanh nghiệp làm gì để thích nghi với tình hình hiện tại?

Nhiều doanh nghiệp hiện đang chuyển sang trạng thái “ngủ đông” làm cầm chừng, hoặc đầu tư vào tài sản để bảo toàn vốn và chờ cho tình hình thay đổi rõ rệt rồi mới xuống tiền, mới tăng tốc kinh doanh.

Tôi cho rằng đây là điều không nên, bởi tình trạng VUCA này đã kéo dài nhiều năm rồi, không biết bao giờ mới ổn định lại như cũ. Đó là chưa muốn nói có khả năng sẽ không bao giờ quay lại ổn định theo kiểu như cũ.

Vậy nếu chỉ dừng lại ở việc chờ đợi, doanh nghiệp sẽ bỏ lỡ nhiều cơ hội quý giá để học hỏi, thích nghi và phát triển. Nếu không chuẩn bị dần thì khi thị trường chuyển biến, cơ hội kinh doanh hấp dẫn xuất hiện, thì doanh nghiệp sẽ không sẵn sàng để nắm bắt, sẽ đánh mất cơ hội và có nguy cơ bị tụt hậu.

Nhưng nói “cần phải thay đổi để thích nghi với môi trường” thì dễ, làm thì mới khó. Bởi đâu chỉ mình ông chủ hay CEO muốn làm là tự làm được đâu! Nhiều người bản thân mình nhận thức được vấn đề, nhưng khi đối mặt với bộ máy của công ty mình thì ngần ngại, không dám làm. Vì sợ thay đổi sẽ làm vỡ cái bình quí vốn được xây dựng và gìn giữ lâu nay.

Người khác thì cũng muốn làm nhưng không biết bắt đầu từ đâu. Vì những chỗ yếu, khâu bất cập, thì lâu nay vốn do người nhà, người thân tín, người theo mình lâu năm phụ trách. Bây giờ không lý lại xóa bỏ, giải tán những bộ phận, khâu ấy?

Thực tế là rất ít người chịu mang tiếng “người thiếu tình nghĩa” để mạnh dạn đưa ra những thay đổi xáo trộn trong bộ máy doanh nghiệp. Sự nể nang trên chỉ chấm dứt sau khi nó đã gây ra tổn thất lớn cho doanh nghiệp, lớn đến độ người đứng đầu phải ra tay để cứu nguy cho doanh nghiệp.

Nhiều trường hợp ngay cả khi đã quyết định phải thay đổi để cứu doanh nghiệp, nhưng lại không rốt ráo. Nên nguy cơ cũ vẫn còn tiềm ẩn.

Vấn đề tôi nêu trên là một vấn đề về quản trị. Cụ thể là cấu trúc mô hình tổ chức và hệ thống quản lý bất cập. Lý ra chủ doanh nghiệp phải tính đến yếu tố này từ sớm. Không để cho doanh nghiệp của mình đi đến tình trạng này.

Việc tái cấu trúc, thực hiện những thay đổi về mặt cấu trúc tổ chức doanh nghiệp theo yêu cầu của chiến lược mới, cho phù hợp với từng giai đoạn kinh doanh, cho phù hợp với diễn biến của môi trường kinh doanh... phải được xem là những việc hết sức bình thường trong sinh hoạt của doanh nghiệp.

Chẳng hạn, khi cần thì một doanh nghiệp có thể tổ chức bộ máy lại theo mô hình linh hoạt hơn, đơn giản hơn, chi phí quản lý thấp hơn (chẳng hạn mô hình flat thay cho hierachy). Theo đó, hàng loạt vị trí quản lý cấp trung và kể cả cấp cao sẽ bị sa thải hàng loạt, như nhiều tập đoàn và doanh nghiệp nước ngoài đã thực hiện trong những năm gần đây.

Tôi biết nhiều doanh nghiệp kể cả khi biết rằng mô hình tổ chức kinh doanh theo kiểu truyền thống của mình đã không còn phù hợp, vì một bộ phận khách hàng đã chuyển sang mua online, mà vẫn không dám cải tổ lại bộ phận kinh doanh của mình. Chỉ dám nhắc nhở nhẹ nhàng và chờ cho các nhân sự già cỗi, an phận, có tư duy lạc hậu của mình tự giác cải tổ lấy.

Trong khi việc cần làm có thể là giải tán bộ phận kinh doanh kém hiệu quả ấy, để lập ra một bộ phận kinh doanh mới với cấu trúc tổ chức mới, với đội ngũ nhân sự có năng lực và tính cách phù hợp với công việc hơn.

Trong tình hình hiện tại, theo tôi, đối với các doanh nghiệp đang gặp khó khăn, thách thức từ bên môi trường kinh doanh ngoài là có. Tuy nhiên, cái thách thức chính và là to lớn hơn của họ, vẫn là những thách thức chính từ bên trong nội tại của doanh nghiệp.

Nếu không vượt qua được những thách thức từ bên trong nội tại của doanh nghiệp, thì không thể vượt qua được những thách thức từ môi trường kinh doanh bên ngoài, cũng như sẽ không sẵn sàng để nắm bắt cơ hội mới.

Bài viết đăng trên Đặc san TheLEADER với chủ đề KIẾN TẠO PHỒN VINH xuất bản tháng 1/2025. Đặc san dày 192 trang, gồm 3 phần: Đường tới phồn vinh; Tiên phong kiến tạo và Sống phồn vinh.
Để đặt mua Đặc san, xin liên hệ:
Tạp chí điện tử Nhà quản trị - TheLEADER
Tòa soạn thường trực: Tầng 2, tòa nhà số 5 ngõ 535 Kim Mã, phường Giảng Võ, Hà Nội.
Điện thoại: (024) 6687 6808 - Hotline: 08887 08817
Văn phòng đại diện tại Thành phố Hồ Chí Minh
Địa chỉ: Lầu 2, tòa nhà VNO, số 29 Huỳnh Văn Bánh, phường Phú Nhuận, TP.HCM
Điện thoại: 08867 08817