Doanh nghiệp nhựa muốn ‘nộp thuế thay’ cho đồng nát, ve chai

Trong văn bản gửi Cục Thuế, Bộ Tài chính góp ý bổ sung cho dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế mới đây, Hiệp hội Nhựa Việt Nam (VPA) đề xuất cho phép các tổ chức, doanh nghiệp được khai thuế, nộp thuế thay cho cá nhân thu gom và phân loại phế liệu.

Đề xuất này dựa trên thực tế là hoạt động thu gom phế liệu đã diễn ra suốt nhiều năm nay trên quy mô cả nước một cách tự phát. Những người thu gom phế liệu, còn gọi là đồng nát, ve chai, thường là phụ nữ lớn tuổi, ít có khả năng thực hiện thủ tục kế toán, thuế hay đăng ký kinh doanh.

Điều này dẫn đến một thực tế bất cập là doanh nghiệp tái chế nếu mua phế liệu được thu gom trong nước sẽ không nhận được bất cứ hóa đơn, chứng từ gì để chứng minh nguồn gốc nguyên liệu đầu vào.

Ở chiều ngược lại, những người thu gom đồng nát, ve chai hay vựa phế liệu cũng không muốn bán phế liệu cho doanh nghiệp bởi không muốn phải đáp ứng các quy định liên quan đến thuế.

Thay vào đó, họ ưu tiên bán cho các làng nghề tái chế, đẩy phế liệu đạt chuẩn về những cơ sở sản xuất phi chính thức, tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cũng như tạo ra sản phẩm kém chất lượng.

Trong khi đó việc sử dụng vật liệu tái chế không chỉ là bảo vệ môi trường mà còn là lợi thế cạnh tranh lớn cho doanh nghiệp, trong bối cảnh các tiêu chí bền vững đang “lên ngôi” tại nhiều thị trường tiên tiến trên thế giới.

“Ngành nhựa Việt Nam đang mất rất nhiều đơn hàng xuất khẩu vì không thể mua được hạt nhựa tái chế có khả năng chứng minh được nguồn gốc xuất xứ, xác thực tỷ lệ hạt nhựa tái chế trong sản phẩm xuất khẩu theo yêu cầu của các nước phát triển”, VPA lập luận.

Nói với TheLEADER, ông Hoàng Đức Vượng, Phó chủ tịch VPA, cho biết thêm, công cụ chính sách trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) trong Luật Bảo vệ môi trường 2020 yêu cầu doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm tái chế, xử lý chất thải, phế thải phát sinh từ sản phẩm của mình, cũng yêu cầu đơn vị được ủy quyền tái chế phải chứng minh nguồn gốc xuất xứ của phế liệu.

Vì vậy, việc không xuất được hóa đơn, chứng từ cho phế liệu thu gom còn tạo điểm nghẽn trong việc thực thi chính sách bảo vệ môi trường của doanh nghiệp.

Sau văn bản của VPA, Liên đoàn Thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI) cũng gửi đề xuất tương tự tới Bộ Tài chính.

Đồng tình với quan điểm của VPA về sự khó khăn của người thu gom phế liệu và cộng đồng doanh nghiệp tái chế, VCCI bổ sung thêm, quy định hiện hành sẽ khiến Nhà nước khó thu thuế từ lĩnh vực thu gom phế liệu.

Ngược lại, nếu có cơ chế “nộp thuế thay”, ông Vượng ước tính, ngân sách nhà nước có thể thu thêm khoảng 1,5% tổng giá trị phế liệu được giao dịch trên thị trường. Con số này không phải nhỏ, bởi không chỉ nhựa mà nhiều loại phế liệu có giá trị cao cũng là đầu vào quan trọng của doanh nghiệp tái chế, chẳng hạn như kim loại, rác thải điện tử, phương tiện giao thông cũ…

Do đó, cơ chế “nộp thuế thay” sẽ đảm bảo lợi ích cho cả lực lượng thu gom phế liệu, doanh nghiệp tái chế và ngân sách nhà nước, chưa kể đến tác động tích cực tới môi trường và xã hội.

Căn cứ định nghĩa về phế liệu quy định tại Khoản 27 Điều 3 Luật Bảo vệ môi trường 2020, VPA kiến nghị bổ sung thêm Mục c vào Khoản 2, Điều 22 của dự thảo Nghị định hướng dẫn thực thi Luật Quản lý thuế với nội dung: “Tổ chức ký hợp đồng với cá nhân thu gom, phân loại phế liệu chịu trách nhiệm khai thuế thay, nộp thuế thay cho cá nhân đối với thuế VAT và thuế thu nhập cá nhân cho toàn bộ số lượng giao dịch theo hợp đồng” .