Đồng bộ hệ giá trị để phát huy sức mạnh văn hóa và con người Việt Nam

Chính phủ vừa ban hành Quyết định số 1189/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch triển khai đồng bộ hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình, chuẩn mực con người Việt Nam. Đây là bước cụ thể hóa Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

Kế hoạch đặt mục tiêu đưa các hệ giá trị thấm sâu vào đời sống xã hội, phát huy vai trò của văn hóa, gia đình và con người Việt Nam trong phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và phát triển nhanh, bền vững đất nước.

Đồng thời, tăng cường xây dựng môi trường văn hóa, văn minh, lành mạnh; chủ động ngăn chặn tình trạng suy thoái đạo đức, lối sống; nâng cao sức đề kháng của người dân trước những tác động tiêu cực.

Bên cạnh đó, phát huy nguồn lực nội sinh và lợi thế cạnh tranh quốc gia từ văn hóa, con người Việt Nam trong tiến trình hội nhập, phát huy bản sắc, tính đa dạng văn hóa của dân tộc và định vị thương hiệu quốc gia; gắn triển khai các hệ giá trị với phát triển công nghiệp văn hóa, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Theo kế hoạch, bốn nhóm giá trị được triển khai đồng bộ gồm: hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam.

Các nhóm giá trị này có mối quan hệ chặt chẽ, trong đó con người giữ vai trò trung tâm, gia đình là môi trường đầu tiên hình thành nhân cách, văn hóa tạo môi trường để các giá trị được tiếp nhận, thực hành và lan tỏa, góp phần bồi dưỡng phẩm chất, nhân cách con người toàn diện, củng cố gia đình và phát huy sức mạnh nội sinh, tạo động lực cho sự phát triển bền vững của đất nước.

Còn các giá trị quốc gia giữ vai trò định hướng mục tiêu, lý tưởng và khát vọng phát triển; đồng thời được hiện thực hóa thông qua sự phát triển của con người, gia đình và văn hóa, môi trường văn hóa góp phần xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Điểm đáng chú ý là kế hoạch không chỉ dừng ở tuyên truyền, mà yêu cầu cụ thể hóa các hệ giá trị thành tiêu chí, chuẩn mực ứng xử, chương trình giáo dục, hoạt động truyền thông, văn hóa công sở, văn hóa doanh nghiệp và các mô hình thực hành tại cộng đồng.

Văn bản này nêu rõ 6 nhiệm vụ trọng tâm bao gồm hoàn thiện thể chế, chính sách; truyền thông, giáo dục các hệ giá trị; vận dụng các hệ giá trị trong xây dựng môi trường văn hóa và phát triển kinh tế - xã hội; nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; hợp tác quốc tế; kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết, thi đua và khen thưởng.

Kế hoạch cũng cho thấy đây không còn là nhiệm vụ riêng của ngành văn hóa. Bên cạnh Bộ Văn hóa, thể thao và du lịch, nhiều bộ, ngành như Giáo dục và đào tạo, Công an, Y tế, Công thương, Nông nghiệp và môi trường, Ngoại giao cùng UBND các địa phương đều được giao nhiệm vụ theo từng lĩnh vực.

Ở cấp địa phương, các tỉnh, thành phố phải xây dựng kế hoạch triển khai phù hợp điều kiện kinh tế - xã hội, bố trí nguồn lực, lồng ghép vào các chương trình phát triển và tổ chức thực hiện tại cơ sở.

Trước đó, Thủ tướng cũng đã ban hành Quyết định 1111/QĐ-TTg về kế hoạch tổ chức “Ngày Văn hóa Việt Nam” giai đoạn 2026 - 2030. Văn bản này tạo ra một không gian hành động thường niên, thông qua các hoạt động truyền thông, sự kiện văn hóa, thể thao, du lịch, bảo tồn di sản, quảng bá quốc tế và sinh hoạt cộng đồng.

Nếu Quyết định 1189/QĐ-TTg xác lập nội dung và hệ giá trị cần triển khai, thì Quyết định 1111/QĐ-TTg tạo ra không gian hành động thường niên để các giá trị đó được lan tỏa trong đời sống xã hội.

Hai văn bản này đang bám sát tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW, trong đó phát triển văn hoá, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước. Nghị quyết cũng nhấn mạnh các giá trị văn hoá phải được gắn kết chặt chẽ, hài hoà, thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội, từ chính trị, kinh tế, xã hội, môi trường tới quốc phòng, an ninh, đối ngoại, thực sự trở thành sức mạnh mềm của quốc gia trong kỷ nguyên mới.