Dragon Capital: Chứng khoán Việt Nam đã vượt khỏi giai đoạn 'tiềm năng'

Việt Nam không chỉ là thị trường “tiềm năng trong tương lai” - Dragon Capital, một trong những quỹ đầu tư nước ngoài hoạt động lâu năm nhất tại Việt Nam vừa đưa ra nhận định đáng chú ý.

Nhận định này cho thấy cách nhìn của giới đầu tư quốc tế về Việt Nam đang dần thay đổi. Thay vì được xem như một câu chuyện hứa hẹn còn ở phía trước, Việt Nam giờ đây được nhìn nhận như một nền kinh tế đã bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu sắc với những nền tảng hiện hữu về năng lực sản xuất, tích lũy vốn nội địa và cải cách thể chế.

Việc thị trường chứng khoán được chuyển từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi cũng vì thế mang ý nghĩa lớn hơn nhiều so với một thay đổi kỹ thuật trên bảng phân loại chỉ số.

Đó là dấu hiệu phản ánh những chuyển biến mang tính cấu trúc của nền kinh tế, đồng thời mở ra khả năng thu hút mạnh hơn dòng vốn từ các nhà đầu tư tổ chức toàn cầu.

Sự tương đồng lịch sử và đà chuyển dịch cơ cấu

Các thành phố sôi động với dòng người và du khách đông đúc, doanh nghiệp liên tục mở rộng hoạt động, công trình mới xuất hiện mỗi ngày. Tất cả tạo nên hình ảnh của một nền kinh tế đang chuyển mình rất nhanh.

Từ những làng chài ven biển dần trở thành khu công nghiệp hiện đại, đến các khu dân cư cũ nhường chỗ cho những tòa nhà cao tầng, Việt Nam gợi nhớ hành trình phát triển mà Hàn Quốc, Đài Loan hay Trung Quốc từng trải qua vài thập kỷ trước.

Việt Nam dường như đang tái hiện mô hình phát triển quen thuộc của các nền kinh tế châu Á ven biển, nhưng với tốc độ và quy mô rất riêng.

Theo các số liệu công bố, GDP bình quân đầu người của Việt Nam hiện tương đương Hàn Quốc vào đầu những năm 1990, giai đoạn trước khi nền kinh tế này bứt phá mạnh mẽ và vượt qua nhiều quốc gia châu Âu.

Sự tương đồng không nằm ở con số đơn thuần. Cả hai quốc gia đều sở hữu vị trí ven biển thuận lợi cho thương mại, có mức độ gắn kết cao với chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời duy trì quan hệ cân bằng với cả Mỹ và Trung Quốc. Quan trọng hơn, cả hai đều từng bước tái thiết mạnh mẽ sau chiến tranh.

Trong khi đó, cơ cấu kinh tế Việt Nam cũng đã thay đổi đáng kể. Nông nghiệp không còn đóng vai trò dẫn dắt tăng trưởng như trước. Sản xuất công nghiệp đang trở thành động lực chính của nền kinh tế, hưởng lợi từ xu hướng các tập đoàn đa quốc gia đa dạng hóa chuỗi cung ứng ngoài Trung Quốc.

Với môi trường chính trị ổn định, chính sách thương mại cởi mở và chi phí lao động cạnh tranh, Việt Nam ngày càng nổi bật như một điểm đến hấp dẫn của dòng vốn FDI.

Nguồn vốn này không chỉ tạo thêm việc làm mà còn thúc đẩy xây dựng và các ngành dịch vụ nội địa phát triển mạnh. Nhờ đó, tăng trưởng GDP duy trì quanh mức 7% mỗi năm, một con số đáng chú ý trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động.

Đằng sau tốc độ tăng trưởng là những nền tảng vĩ mô khá vững chắc. Nợ Chính phủ hiện chỉ khoảng 30% GDP, tỷ lệ biết chữ đạt 96%, trong khi cấu trúc dân số vàng với hai lao động cho mỗi người phụ thuộc tiếp tục tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn.

Những yếu tố này không xuất hiện một cách ngẫu nhiên mà là kết quả của quá trình tích lũy vốn nội địa và cải cách kéo dài nhiều năm.

Chính điều đó khiến nhiều nhà đầu tư quốc tế tin rằng Việt Nam đang xây dựng được năng lực sản xuất thực sự, thay vì chỉ dừng ở tiềm năng trên lý thuyết. Các chỉ số vĩ mô vì thế trở nên thuyết phục hơn khi được phản ánh trực tiếp qua hoạt động của doanh nghiệp và đời sống người dân.

Thách thức thực tế trong hành trình tăng tốc

Dù vậy, bất kỳ nền kinh tế tăng trưởng nhanh nào cũng đi kèm những thách thức riêng và Việt Nam cũng không nằm ngoài quy luật đó.

Áp lực đầu tiên đến từ hạ tầng, đặc biệt là năng lượng. Nhu cầu điện tăng nhanh hơn khả năng cung ứng trong nước, buộc Việt Nam phải nhập khẩu thêm nhiên liệu và đối mặt nguy cơ thiếu điện theo chu kỳ.

Đây không đơn thuần là vấn đề kỹ thuật mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới sức hấp dẫn đầu tư dài hạn. Các nhà máy sản xuất cần nguồn điện ổn định để duy trì chuỗi cung ứng và bất kỳ gián đoạn nào cũng có thể làm suy giảm niềm tin của đối tác quốc tế.

Song song với đó là những thách thức địa chính trị. Việc duy trì thế cân bằng giữa Mỹ và Trung Quốc đòi hỏi sự khéo léo lớn về ngoại giao. Mọi biến động trong quan hệ quốc tế đều có thể tác động tới thương mại và dòng vốn đầu tư vào Việt Nam.

Ở trong nước, sự can thiệp của Nhà nước trong một số lĩnh vực vẫn hiện hữu, đôi khi tạo ra tâm lý chưa hài lòng trong cộng đồng doanh nghiệp và xã hội. Những yếu tố này cho thấy con đường tăng trưởng chưa bao giờ là một đường thẳng, mà luôn tồn tại những nút thắt cần được tháo gỡ theo thời gian.

Tuy nhiên, chính sự biến động ấy lại là điều khiến Việt Nam trở nên hấp dẫn hơn trong mắt nhiều nhà đầu tư chuyên nghiệp. Một thị trường mới nổi thực thụ luôn đi kèm rủi ro, nhưng đồng thời mở ra khả năng sinh lời cao cho những người hiểu rõ tính chu kỳ của nền kinh tế.

Dragon Capital cho rằng chính những thách thức hiện tại là dấu hiệu cho thấy Việt Nam đã bước ra khỏi giai đoạn “tiềm năng”, để tiến vào giai đoạn phát triển thực tế với những bài toán phức tạp của một nền kinh tế đang trưởng thành.

Cơ hội trên thị trường chứng khoán

Từ góc độ đầu tư, thị trường chứng khoán vẫn là cách trực tiếp nhất để tham gia vào câu chuyện tăng trưởng của Việt Nam.

Quy mô thị trường hiện còn khá nhỏ nếu so với các trung tâm tài chính lớn. Tổng vốn hóa chứng khoán Việt Nam khoảng 270 tỷ bảng, trong khi thị trường London vào khoảng 2,7 nghìn tỷ bảng.

Dù vậy, trong hơn 10 năm qua, thị trường vẫn ghi nhận mức sinh lời trung bình khoảng 14% mỗi năm, cho thấy khả năng chuyển hóa tăng trưởng kinh tế thành lợi nhuận doanh nghiệp tương đối hiệu quả.

Dòng tiền hiện chủ yếu tập trung vào các doanh nghiệp đầu ngành. Vingroup nổi bật với hệ sinh thái trải rộng từ bất động sản, bán lẻ tới y tế và giáo dục. Trong khi đó, Hòa Phát hưởng lợi từ quá trình công nghiệp hóa và nhu cầu xây dựng.

Nhóm ngân hàng top đầu như BIDV, VPBank, Techcombank hay MB vẫn giữ vai trò trung tâm trong việc cung cấp tín dụng cho nền kinh tế.

Bên cạnh cổ phiếu riêng lẻ, các quỹ ETF cũng đang trở thành lựa chọn phổ biến hơn với nhà đầu tư quốc tế nhờ khả năng tiếp cận nhanh nhóm doanh nghiệp vốn hóa lớn.

Một trong những yếu tố được thị trường chú ý hiện nay là khả năng FTSE Russell nâng hạng Việt Nam lên thị trường mới nổi. Nếu điều này xảy ra, dòng vốn từ các quỹ đầu tư thụ động có thể gia tăng đáng kể, hỗ trợ thanh khoản và mặt bằng định giá.

Dĩ nhiên, thị trường Việt Nam vẫn đi kèm biến động lớn do ảnh hưởng mạnh từ tâm lý nhà đầu tư cá nhân, cùng các yếu tố như tỷ giá hay môi trường chính sách.

Tuy nhiên, cùng với quá trình cải cách và nền tảng kinh tế đang dần củng cố, Việt Nam ngày càng được nhiều quỹ đầu tư quốc tế nhìn nhận như một thị trường tăng trưởng thực chất thay vì chỉ là một “câu chuyện tiềm năng”.