Đưa tài sản thực lên không gian số

Làn sóng chuyển dịch mạnh mẽ từ các loại tài sản truyền thống sang tài sản số, tài sản mã hóa đang diễn ra trên toàn cầu, trong đó, nổi bật là xu hướng token hóa tài sản thực (Real World Assets - RWA).

Về cơ bản, token hóa chính là quá trình đưa các tài sản vật chất hiện hữu trong đời sống lên không gian số. Tại đây, các khối tài sản vật lý sẽ được biến đổi thành token thông qua nền tảng công nghệ blockchain. Tùy theo cấu trúc pháp lý của từng loại tài sản, token có thể đại diện cho các quyền và lợi ích khác nhau.

Mỗi một token được tạo ra sẽ hoạt động như một chứng nhận sở hữu kỹ thuật số dành cho nhà đầu tư. Đặc tính cốt lõi của blockchain giúp hệ thống đảm bảo tính minh bạch, sự bảo chứng và các token này không thể bị tẩy xóa, hay làm giả.

Theo báo cáo của Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, quy mô của thị trường RWA toàn cầu đã ghi nhận mức tăng trưởng từ khoảng 6 tỷ USD hồi tháng 1/2025 lên hơn 34 tỷ USD chỉ trong 18 tháng, cho thấy dòng tiền đang chuyển dịch mạnh mẽ.

Riêng dòng vốn đổ vào RWA trong năm nay đã ghi nhận mức tăng trưởng lên tới 300%, đưa xu hướng token hóa tài sản thực vươn lên dẫn đầu các nhóm tài sản số, tài sản mã hóa đang có mặt trên thị trường.

Giờ đây, RWA không chỉ giới hạn trong cộng đồng công nghệ, mà còn có sự tham gia của các định chế tài chính truyền thống đến từ phố Wall.

Tháng 6/2026, Intercontinental Exchange (ICE) - công ty mẹ của Sở giao dịch chứng khoán New York (NYSE) và OKX đã thành lập liên doanh mang tên OKX-ICE, nhằm kết hợp hạ tầng thị trường tài chính truyền thống với nền tảng công nghệ blockchain.

Liên doanh theo tỷ lệ 50-50, được đồng chủ trì bởi ông Andrew Cuomo, cựu Thống đốc bang New York và ông Trabue Bland, Phó chủ tịch cấp cao phụ trách các sàn giao dịch phái sinh của ICE.

Liên doanh này mở ra cơ hội cho hơn 120 triệu người dùng toàn cầu thuộc hệ sinh thái của OKX được tiếp cận với các cổ phiếu blue-chip đang niêm yết trên NYSE dưới dạng chứng khoán được token hóa, hỗ trợ giao dịch 24/7, cho phép nhà đầu tư mua một phần nhỏ của tài sản, thay vì phải mua trọn vẹn 1 đơn vị cổ phiếu, hoặc một lô cổ phiếu tiêu chuẩn.

"Vai trò của sàn giao dịch không chỉ là nơi diễn ra hoạt động mua bán, mà hơn thế, đó còn là xây dựng tiêu chuẩn niêm yết và thực hiện quy trình thẩm định trước khi cho phép tài sản được giao dịch", bà Vũ Trần Ái Tâm, Giám đốc phát triển kinh doanh OKX Global chia sẻ. "Chúng tôi không chỉ xem xét tài sản cơ sở mà còn đánh giá cấu trúc pháp lý, quyền của nhà đầu tư, cơ chế lưu ký, thanh khoản và khả năng tuân thủ trong suốt vòng đời của sản phẩm".

Theo bà, quy trình token hóa và phát hành với hầu hết các loại tài sản phổ biến, như vàng, bạc, chứng khoán… cũng đều tuân thủ theo cơ chế này.

"Họ phải trải qua các quy trình kiểm tra để chứng minh đang thực sự lưu giữ lượng tài sản tương ứng. Với nhiều mô hình token hóa được bảo chứng hoàn toàn, cơ chế bảo chứng thường theo tỷ lệ 1:1 và được kiểm chứng định kỳ nhằm đảm bảo tính minh bạch", bà Tâm nói.

Kinh nghiệm quốc tế của OKX cho thấy, hệ thống thẩm định tài sản số, tài sản mã hóa phải làm việc liên tục để xác định tính chính xác của tài sản bảo chứng đứng sau.

Đồng thời, các nền tảng giao dịch cũng phải đánh giá kỹ năng lực, quyền sở hữu, tình trạng pháp lý của nguồn vốn, dòng tiền và uy tín của tổ chức phát hành, đi kèm với việc đánh giá các rủi ro có thể ảnh hưởng đến nhà đầu tư.

Điều này xuất phát từ thực tế của thị trường những năm gần đây, khi nhiều dự án lợi dụng sức nóng của xu hướng token hóa, tự nhận về tài sản bảo chứng, nhưng không cung cấp đủ bằng chứng thuyết phục, hoặc cam kết quyền của nhà đầu tư với các loại tài sản đó.

Đại diện OKX Global nhìn nhận, một trong những thách thức lớn nhất của thị trường là xây dựng và chuẩn hóa bộ quy trình thẩm định, song song với việc quản trị niêm yết token một cách đồng bộ, minh bạch.

"Việc xác minh tài sản và tổ chức phát hành mới chỉ là bước đầu. Để bảo vệ thị trường, tài sản cơ sở cần được giám sát và kiểm chứng định kỳ bởi các bên độc lập, trong khi giao dịch cũng cần tiếp tục theo dõi tình trạng của tài sản, tổ chức phát hành và thanh khoản sau khi tài sản được niêm yết", bà Tâm nói.

Nữ lãnh đạo cho biết, quy trình này là nhằm đảm bảo nhà đầu tư luôn có đầy đủ thông tin về tài sản đang nắm giữ, tăng độ minh bạch, và giúp giảm thiểu rủi ro phát sinh trong suốt vòng đời sau đó.

Theo tìm hiểu, thực tế, cơ quan quản lý tại nhiều quốc gia vẫn đang tỏ ra thận trọng với các sản phẩm RWA. Tại Nhật Bản, thường phải mất khoảng thời gian từ 2 - 6 tháng để một token tài sản thực được phát hành. Thậm chí, tại các thị trường tài chính phát triển bậc nhất khu vực như Singapore, chính sách kiểm soát rủi ro diễn ra nghiêm ngặt hơn rất nhiều đối với phân khúc tài sản đặc thù này.

Đại diện OKX Global cho hay, trên thị trường tài chính quốc tế hiện nay, các lớp tài sản đang được ưu tiên tiến hành token hóa nhiều nhất gồm: trái phiếu chính phủ, vàng, cổ phiếu, chứng chỉ quỹ, các sản phẩm tín dụng và một số loại tài sản tạo ra dòng tiền ổn định.

Tại Việt Nam, Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP đã mở ra cơ chế thí điểm cho thị trường tài sản số. Trong tương lai, RWA được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những hướng phát triển quan trọng khi khung pháp lý từng bước hoàn thiện.

Đối với lĩnh vực bất động sản, nhiều chuyên gia cho rằng token hóa có thể góp phần mở rộng khả năng tiếp cận đầu tư và tạo thêm kênh huy động vốn nếu được triển khai trên cơ sở khung pháp lý phù hợp.

Ông Phạm Nguyễn Toan, Phó chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) đánh giá, việc chia nhỏ giá trị của một tài sản thành nhiều token có thể giúp giảm ngưỡng tham gia của nhà đầu tư và cải thiện thanh khoản.

Theo báo cáo từ InsightAce Analytic, quy mô của thị trường RWA bất động sản toàn cầu đã đạt mức 3,73 tỷ USD vào năm 2025 và được dự báo sẽ duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 21% mỗi năm trong thập kỷ tới, cho thấy sức hút ngày càng lớn của phân khúc này đối với giới đầu tư quốc tế.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, tiềm năng của RWA chỉ có thể được phát huy khi thị trường có cơ chế quản trị phù hợp, từ tiêu chuẩn phát hành, cơ chế lưu ký, giám sát giao dịch, đến bảo vệ nhà đầu tư.

Từ đây, bà Vũ Trần Ái Tâm cho rằng, trong giai đoạn thí điểm thị trường, ưu tiên không phải là số lượng tài sản được đưa lên giao dịch, mà là xây dựng các tiêu chuẩn niêm yết và quản trị theo thông lệ quốc tế.

"Các nền tảng giao dịch cần chủ động xây dựng quy trình thẩm định minh bạch, thành lập hội đồng kiểm duyệt niêm yết với sự tham gia của các bộ phận từ pháp lý, tuân thủ và quản trị rủi ro, đồng thời duy trì giám sát liên tục sau khi tài sản được đưa vào giao dịch", đại diện OKX Global nói thêm.

Theo bà, khi nền tảng quản trị được xây dựng vững chắc, thị trường sẽ có điều kiện phát triển bền vững hơn và tạo niềm tin cho cả nhà đầu tư lẫn cơ quan quản lý.