FUTA Express bỏ vai 'nhà xe', viết lại luật chơi logistics

Logistics từng là cuộc đua của tốc độ và chi phí. Nhưng khi hai yếu tố này dần trở thành điều hiển nhiên, lợi thế cạnh tranh không còn đến từ việc giao nhanh hơn, mà từ cách doanh nghiệp tái tổ chức toàn bộ chuỗi vận hành phía sau mỗi đơn hàng.

Công ty CP Dịch vụ chuyển phát nhanh Phương Trang FUTA (FUTA Express) đang đi ngược với cách phát triển quen thuộc của ngành. Thay vì mở rộng theo cách truyền thống, doanh nghiệp lựa chọn tái cấu trúc hệ thống logistics trên nền tảng hệ sinh thái sẵn có của Tập đoàn Phương Trang. Mô hình “hybrid” vì vậy không chỉ là câu chuyện tận dụng phương tiện, mà là cách kết nối và điều phối lại các nguồn lực từ vận tải, mạng lưới đến công nghệ và tài chính, để hình thành một cấu trúc vận hành linh hoạt hơn.

Trao đổi với TheLEADER, ông Nguyễn Hải Dương, Giám đốc vận hành FUTA Express đã cho thấy rõ hơn cách doanh nghiệp đang dịch chuyển từ một đơn vị vận chuyển, trở thành một cấu trúc có tham vọng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị logistics.

Logistics “hybrid”: Lợi thế không nằm ở xe, mà ở hệ sinh thái

Mô hình “hybrid” của FUTA Express không chỉ là bài toán tận dụng phương tiện, mà là cách tái cấu trúc toàn bộ chuỗi vận hành. Ông có thể lý giải rõ, mô hình này được thiết kế như thế nào, đâu là khác biệt mang tính “cấu trúc” so với các doanh nghiệp chuyển phát thuần túy?

Ông Nguyễn Hải Dương: Nếu chỉ nhìn ở bề mặt, nhiều người có thể cho rằng “hybrid” của FUTA Express đơn thuần là việc tận dụng xe khách để chở hàng. Nhưng thực tế, bản chất của mô hình này nằm ở khả năng phối hợp và tái tổ chức nguồn lực trong toàn bộ hệ sinh thái FUTA Group.

Trong cấu trúc vận hành đó, FUTA Express giữ vai trò trung tâm điều phối logistics. FUTA Bus Lines đảm nhiệm năng lực vận tải liên tỉnh, đặc biệt ở chặng middle-mile (chặng vận chuyển giữa các trung tâm/kho liên tỉnh). Hệ thống bưu cục, kho khai thác và mạng lưới giao nhận của FUTA Express phụ trách first-mile (khâu nhận hàng từ người gửi) và last-mile (khâu giao hàng đến tay người nhận).

Khi cần mở rộng linh hoạt, chúng tôi chủ động bổ sung đội xe tải riêng hoặc kết nối với các đối tác vận tải bên ngoài.

Khác biệt quan trọng là chúng tôi không xây dựng logistics từ con số 0. Mô hình này được phát triển trên nền tảng một hệ sinh thái vận tải đã có sẵn độ phủ, tần suất khai thác và thói quen thị trường được tích lũy qua nhiều năm. Khi được tổ chức lại đúng cách, lợi thế đó không chỉ nằm ở chi phí, mà còn ở tốc độ kết nối và khả năng mở rộng hệ thống.

FUTA Express đang cân bằng giữa asset-heavy (tự sở hữu phương tiện, kho bãi) và asset-light (kết nối mạng lưới) như thế nào trong vận hành, và vì sao lựa chọn đó phù hợp với chiến lược của doanh nghiệp?

Ông Nguyễn Hải Dương: Chúng tôi tiếp cận theo hướng kết hợp, nhưng có chọn lọc. Với những mắt xích cốt lõi như đội xe tải, trung tâm khai thác hay hệ thống bưu cục, nơi đòi hỏi kiểm soát chặt chẽ về chất lượng và vận hành thì FUTA Express vẫn đầu tư trực tiếp. Đây là nền tảng để đảm bảo tính ổn định và nhất quán của toàn hệ thống.

Ở chiều ngược lại, tại những khu vực cần mở rộng nhanh hoặc đòi hỏi độ linh hoạt cao, đặc biệt là các địa bàn nông thôn, chúng tôi ưu tiên cách tiếp cận asset-light thông qua hợp tác với các đối tác địa phương.

Điều quan trọng không nằm ở việc chọn mô hình, mà là phân bổ đúng: khâu nào phải nắm để giữ chất lượng, khâu nào nên mở để tăng tốc. Làm đúng điều đó, tăng trưởng sẽ không đánh đổi bằng sự ổn định.

Bước chuyển từ logistics của nhà xe sang nền tảng logistics đa dịch vụ

FUTA Express có đang cân nhắc mở rộng sang logistics phục vụ thương mại điện tử không, và đâu là những yếu tố khiến doanh nghiệp quan tâm tới thị trường này?

Ông Nguyễn Hải Dương: Logistics cho thương mại điện tử hiện là một trong những mảng tăng trưởng nhanh nhất của ngành, và chúng tôi theo dõi rất sát xu hướng này.

Thứ nhất, quy mô thương mại điện tử tại Việt Nam vẫn đang mở rộng, kéo theo nhu cầu logistics ngày càng lớn, đặc biệt ở các tuyến liên tỉnh.

Thứ hai, FUTA Express có lợi thế khi đã sở hữu sẵn mạng lưới vận tải và hạ tầng logistics, từ hệ thống xe khách liên tỉnh của FUTA Bus Lines đến mạng lưới bưu cục và trung tâm khai thác. Điều này giúp chúng tôi có thể mở rộng dịch vụ mà không cần xây dựng lại toàn bộ từ đầu.

Quan trọng hơn, việc tham gia sâu hơn vào logistics thương mại điện tử phù hợp với định hướng dài hạn của tập đoàn: mở rộng hệ sinh thái logistics và vận tải, từ đó đáp ứng đa dạng hơn nhu cầu của thị trường.

FUTA Express lại chưa đi sâu vào mảng giao hàng đại trà cho các sàn thương mại điện tử. Đâu là chiến lược của doanh nghiệp trong lĩnh vực này?

Ông Nguyễn Hải Dương: Thay vì đi theo hướng “đánh nhanh vào sản lượng” ở phân khúc giao hàng nhỏ cho các sàn, chúng tôi lựa chọn một lối đi có chọn lọc hơn. Đây là mảng cạnh tranh rất khốc liệt, phụ thuộc lớn vào các nền tảng và nhiều doanh nghiệp phải chấp nhận lỗ để duy trì quy mô.

FUTA Express tập trung vào một khoảng trống còn chưa được giải quyết triệt để: logistics cho hàng nặng, hàng cồng kềnh và hàng cần lắp đặt. Đây là phân khúc mà các sàn thương mại điện tử rất muốn đẩy mạnh, nhưng vẫn vướng ở khâu vận chuyển và lắp đặt chưa đồng bộ, khiến trải nghiệm khách hàng chưa thực sự trọn vẹn.

Với lợi thế về đội xe, năng lực vận tải và nguồn lực đang được tăng cường từ hệ sinh thái, chúng tôi hướng tới xây dựng một chuỗi dịch vụ liền mạch từ giao đến lắp. Nếu làm tốt, đây không chỉ là cơ hội thị trường, mà còn là hướng đi giúp FUTA Express tạo khác biệt rõ rệt trong cuộc chơi logistics thương mại điện tử.

Nhưng để phục vụ được nhóm khách hàng như vậy, công nghệ vận hành cũng phải đi cùng. Hiện FUTA Express đang ở đâu về mặt công nghệ?

Ông Nguyễn Hải Dương: Nếu nói thẳng, về mặt công nghệ thuần túy cho logistics, FUTA Express hiện chưa thể bằng những công ty sinh ra từ thương mại điện tử. Đó là điều dễ hiểu, vì lịch sử phát triển của chúng tôi khác họ.

Nhưng hiện nay, tập đoàn đang đầu tư rất mạnh cho mảng này. Chúng tôi đang làm việc với đội công nghệ để bổ sung các tính năng cho app và hệ thống quản trị, đặc biệt là những tính năng phục vụ khách hàng thương mại điện tử như theo dõi doanh thu, quản lý đơn hàng, điều phối vận hành…

Ngoài ra, một lợi thế rất lớn là tập đoàn đã có EcoTruck, một công ty công nghệ mạnh về vận tải B2B. Sắp tới, FUTA Express sẽ là một trong những đơn vị đầu tiên ứng dụng sâu các nền tảng công nghệ từ EcoTruck vào vận hành. Tôi cho rằng đây có thể là cú hích rất lớn cho công nghệ của FUTA Express.

Ông có thể chia sẻ rõ hơn vai trò của Goopay trong hệ sinh thái logistics của FUTA Express và lộ trình phát triển của nền tảng này?

Ông Nguyễn Hải Dương: Goopay không đơn thuần là một ví điện tử, mà được chúng tôi định vị như một nền tảng tài chính chuyên biệt cho ngành vận tải và logistics. Mục tiêu là giải quyết bài toán dòng tiền và vận hành, hai điểm nghẽn lớn nhất của logistics hiện nay. Cụ thể, ở chặng giao hàng cuối, Goopa có thể ứng trước tiền khi người nhận chưa sẵn sàng thanh toán, đồng thời giúp người bán nhận tiền sớm ngay khi đơn hàng được xác nhận giao thành công, thay vì phải chờ đối soát.

Với tài xế và doanh nghiệp vận tải, nền tảng này hỗ trợ toàn bộ hoạt động thu – chi như thanh toán xăng dầu, phí cầu đường, bến bãi… mà không cần dùng tiền mặt, thậm chí có thể mở rộng sang các dịch vụ tài chính ngắn hạn như thấu chi trước kỳ lương.

Hiện GOOPAY đã được triển khai khá rộng trong nội bộ hệ sinh thái, từ thanh toán vé xe, hóa đơn điện, nước, nạp tiền điện thoại đến giao dịch tại bưu cục hoặc phòng giao dịch FUTA. Trong năm nay, chúng tôi sẽ tiếp tục hoàn thiện các tính năng chuyên sâu cho logistics, đặc biệt là ứng tiền, đối soát COD (thanh toán khi nhận hàng) và hỗ trợ tài chính cho tài xế, với kỳ vọng đến quý IV năm nay có thể hình thành một nền tảng đủ hoàn chỉnh để tạo khác biệt rõ rệt trên thị trường.

Đâu sẽ là trụ cột chiến lược giúp FUTA Express chuyển mình từ một hệ thống “logistics của nhà xe” thành một nền tảng logistics phục vụ thị trường rộng lớn hơn?

Ông Nguyễn Hải Dương: Chúng tôi không đặt mục tiêu chỉ trở thành một đơn vị chuyển phát mạnh hơn. Điều FUTA Express hướng đến là xây dựng một nền tảng logistics có khả năng phục vụ đa dạng nhu cầu của thị trường.

Nền tảng đó không chỉ dừng ở vận chuyển liên tỉnh hay giao nhận tận nơi, mà sẽ mở rộng sang các dịch vụ có giá trị gia tăng cao hơn như kho bãi, quản lý chuỗi cung ứng, logistics thương mại điện tử và những mảng logistics chuyên sâu trong tương lai.

Nói cách khác, chúng tôi không chỉ đi nhanh hơn trên con đường cũ, mà đang chuyển sang một quy mô và một vai trò khác trong chuỗi giá trị logistics.

Trong lộ trình đó, FUTA Express sẽ từng bước mở rộng sang các dịch vụ như vận tải container, dịch vụ hải quan, logistics cảng biển… để hình thành một hệ sinh thái hoàn chỉnh. Khi đó, mỗi đơn hàng không chỉ là một kiện hàng, mà là một mắt xích trong chuỗi giá trị mà chúng tôi cam kết vận hành một cách tin cậy và hiệu quả.

Giữ giá trong tâm bão chi phí: lựa chọn hay đánh đổi?

Trong bối cảnh chi phí vận hành chịu áp lực lớn từ giá nhiên liệu, FUTA Express vẫn quyết định không tăng giá vận chuyển đối với các mặt hàng thiết yếu. Từ góc độ vận hành, doanh nghiệp làm thế nào để cân bằng giữa bài toán chi phí và khả năng cạnh tranh giá?

Ông Nguyễn Hải Dương: Việc giữ ổn định giá cước cho hàng thiết yếu chắc chắn tạo áp lực lên biên lợi nhuận, nhưng đó là lựa chọn có chủ đích để đồng hành cùng khách hàng trong dài hạn. Để cân bằng bài toán chi phí mà không chuyển áp lực sang giá, chúng tôi tập trung nâng cao hiệu quả vận hành trên nhiều trục.

Thứ nhất, chuyển đổi năng lượng. Chúng tôi nghiên cứu ứng dụng xe van và xe tải điện từ hệ sinh thái sản xuất của Kim Long Motor nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và tối ưu chi phí dài hạn.

Thứ hai, chuẩn hóa quy trình. FUTA Express tham chiếu các tiêu chuẩn vận hành quốc tế từ những hệ thống lớn như DHL hay Lazada Express, đồng thời điều chỉnh linh hoạt để phù hợp với đặc thù thị trường Việt Nam.

Thứ ba, phát triển nguồn lực. Doanh nghiệp chủ động thu hút đội ngũ quản lý cấp cao từ các tập đoàn logistics đa quốc gia, qua đó đưa vào những phương pháp quản trị và vận hành hiện đại hơn.

Bên cạnh đó, những mô hình đã được triển khai từ trước cũng đang phát huy hiệu quả rõ rệt trong giai đoạn chi phí tăng. Chẳng hạn, mô hình “We Are One”, tận dụng nguồn lực trong hệ sinh thái Phương Trang để mở rộng điểm nhận hàng theo cơ chế chia sẻ doanh thu sau hơn nửa năm đã giúp chúng tôi mở rộng hơn 100 điểm mà không phải gánh chi phí đầu tư cố định lớn. Đây là một trong những yếu tố hỗ trợ đáng kể trong việc kiểm soát chi phí vận hành hiện nay.

"Với chúng tôi, mọi quyết định vận hành không chỉ là bài toán chi phí hay hiệu quả, mà đều phải được soi chiếu qua hệ giá trị cốt lõi của tập đoàn, đặc biệt là sự tử tế và trách nhiệm với cộng đồng".

Đâu là điều mà FUTA Express sẽ không đánh đổi, kể cả khi phải hy sinh một phần lợi nhuận?

Ông Nguyễn Hải Dương: Với chúng tôi, mọi quyết định vận hành không chỉ là bài toán chi phí hay hiệu quả, mà đều phải được soi chiếu qua hệ giá trị cốt lõi của tập đoàn, đặc biệt là sự tử tế và trách nhiệm với cộng đồng.

Trong thực tế, điều này không phải lúc nào cũng dễ, nhất là khi doanh nghiệp phải đối mặt với áp lực về chi phí và cạnh tranh. Nhưng chúng tôi tin rằng, nếu tập trung cải thiện hiệu quả vận hành một cách bền vững, từ cấu trúc hệ thống đến cách tổ chức nguồn lực, thì hoàn toàn có thể duy trì được mức giá cạnh tranh mà không phải đánh đổi bằng chất lượng dịch vụ.

Trong thời gian tới, khi đội xe tải điện được đưa vào vận hành, chúng tôi kỳ vọng sẽ có thêm dư địa để tối ưu chi phí một cách chủ động và bền vững hơn.

Xin cảm ơn ông!