Giấc mơ quốc gia xuất khẩu tài sản số không xa

Theo các báo cáo quốc tế, Việt Nam trong nhiều năm qua đã liên tục thuộc nhóm dẫn đầu thế giới về tỷ lệ chấp nhận và ứng dụng tài sản số.

Tuy nhiên, đằng sau những con số ấn tượng là một thực tế phức tạp, nơi tiềm năng kinh tế song hành cùng những rủi ro và định kiến về một sản phẩm chỉ mang tính chất đầu cơ.

Trước thềm Diễn đàn "Khai phá tiềm năng tài sản số", TheLEADER đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Trung Trang, Giám đốc sản phẩm SSI Digital.

Giấc mơ xuất khẩu tài sản số

Thưa ông, khi nhắc đến tài sản số, nhiều người vẫn nghĩ ngay đến tính đầu cơ. Liệu đây đã phải là góc nhìn toàn diện, hay chúng ta đang bỏ lỡ một bức tranh lớn hơn?

Ông Nguyễn Trung Trang: Khi Chính phủ ban hành Nghị quyết 05, nhiều người bị cuốn vào câu chuyện thí điểm sàn giao dịch tài sản số. Nhưng theo tôi, mảng lớn nhất và thực sự giúp cho thị trường phát triển chính là token hóa (tokenization).

Tôi cho rằng, cơ quan chức năng đang có một định hướng rất tốt, đó là làm sao để token hóa tài sản ở Việt Nam, sau đó bán ra nước ngoài để thu hút dòng ngoại tệ về nước. Đấy mới là cái hay và là câu chuyện đáng bàn.

Ông vừa nhắc đến việc "thu hút ngoại tệ về nước". Có phải chúng ta đang nói đến một chiến lược "xuất khẩu tài sản số" không, thưa ông? Khái niệm này nên được hiểu như thế nào cho đúng?

Ông Nguyễn Trung Trang: Đúng vậy. Chúng ta nên xác định, con đường phải đi là token hóa tài sản ở Việt Nam rồi phát hành ra thị trường quốc tế, hoặc hướng tới các nhà đầu tư nước ngoài.

Chẳng hạn, khi sàn giao dịch tài sản số đi vào thí điểm, thì việc niêm yết các token phổ biến trên thế giới, hay các đồng như Bitcoin tại Việt Nam rất dễ. Nhưng bản chất vẫn là dùng nguồn lực trong nước để mua các tài sản, sản phẩm nước ngoài.

Theo tôi, chúng ta nên tư duy một cách sòng phẳng. Đó là tài sản, sản phẩm của Việt Nam cũng tốt, cũng chất lượng, thì nhà đầu tư nước ngoài cũng phải dùng nguồn lực của họ để mua các token của doanh nghiệp Việt Nam.

Vậy cụ thể, những loại tài sản nào của Việt Nam có tiềm năng để "token hóa" và "xuất khẩu" ra thị trường toàn cầu, thưa ông?

Ông Nguyễn Trung Trang: Tôi nghĩ rằng có hai dạng tài sản số sẽ là xu hướng chính ở Việt Nam trong thời gian tới.

Thứ nhất là bất động sản. Bài toán cốt lõi của ngành bất động sản là bài toán về vốn. Vấn đề này có thể được xử lý nếu chúng ta token hóa được các dự án, các bất động sản. Đó có thể là một căn shophouse, hoặc thậm chí là quyền cho thuê một tòa nhà, được phân mảnh ra cho nhiều người cùng sở hữu.

Thứ hai và cũng rất tiềm năng là các loại tài sản sở hữu trí tuệ. Đây là tài sản vô hình, ví dụ như bản quyền âm nhạc, tác quyền của một bài hát, một bộ phim, hay bất kỳ một tài sản trí tuệ (IP) nào khác. Khi đó, Cục Sở hữu trí tuệ có thể sẽ vất vả hơn, nhưng cơ hội cho các nhà sáng tạo nội dung là rất lớn.

Thông qua những chia sẻ của ông, đúng là thị trường này rất tiềm tăng. Tuy nhiên, trong Nghị quyết 05 đang có một “điểm nóng” là quy định chưa cho phép nhà đầu tư Việt Nam mua các token được phát hành trong nước. Điều này có làm giảm sức hấp dẫn của thị trường tài sản số không, thưa ông?

Ông Nguyễn Trung Trang: Câu hỏi này rất hay. Nhìn bề ngoài, quy định này có thể tạo ra những rào cản nhất định. Các doanh nghiệp sẽ đặt ra câu hỏi, là tại sao tôi phải đặt văn phòng ở Việt Nam, tuân thủ quy định ở Việt Nam, nhưng rồi lại không được bán sản phẩm cho thị trường Việt Nam, mà phải mang đi nơi khác?

Theo tôi, điều đó không đáng lo ngại. Ngược lại, quy định này sẽ thúc đẩy được hai mục tiêu cực kỳ quan trọng. Thứ nhất, các dự án tài sản số phải thực sự chất lượng, đủ tốt, đủ đàng hoàng để có thể cạnh tranh trên trường quốc tế. Thứ hai, họ buộc phải tìm đường để ra sân chơi toàn cầu, thay vì chỉ loanh quanh, luẩn quẩn ở sân nhà.

Như vậy, có thể hiểu rằng chính sách này dù có vẻ khắt khe, nhưng lại đang tạo ra một "bộ lọc chất lượng", buộc các dự án phải thực sự nghiêm túc và có tầm nhìn quốc tế thay vì chỉ tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn?

Ông Nguyễn Trung Trang: Đúng vậy. Để có thể niêm yết được trên các sàn quốc tế, chỉ có một con đường duy nhất là dự án phải chất lượng, minh bạch, đàng hoàng. Quy định này dù khắt khe, nhưng lại là một động lực quan trọng để nâng tầm các dự án tài sản số "Made in Vietnam".

Nền tảng cho giấc mơ vươn xa

Để hiện thực hóa giấc mơ này, ý tưởng thôi là chưa đủ. Giống như các dạng tài sản hiện tại, tôi cho rằng, tài sản số cũng cần có một hệ sinh thái. Theo ông, để xây dựng một hệ sinh thái tài sản số hoàn chỉnh, chúng ta sẽ cần những thành phần nào? Cơ hội sẽ được phân bổ cho các doanh nghiệp ra sao?

Ông Nguyễn Trung Trang: Tôi nghĩ rằng chúng ta có thể chia hệ sinh thái này ra làm ba lớp chính. Lớp thứ nhất là lớp nền tảng công nghệ, hay còn gọi là tầng lõi. Đây là công nghệ blockchain lõi, có thể là các Layer 1, bao gồm các thành phần như: thuật toán đồng thuận (consensus), mã hóa (cryptography)... Đây là hạ tầng sâu nhất.

Trong khi đó, lớp thứ hai sẽ cung cấp các giao diện lập trình ứng dụng (API), các bộ công cụ phát triển phần mềm (SDK) được xây dựng sẵn. Ví dụ như dịch vụ định danh số trên blockchain. Lớp này giúp các nhà phát triển dễ dàng xây dựng sản phẩm hơn.

Lớp trên cùng là lớp ứng dụng. Đây là nơi mà hầu hết các doanh nghiệp và người dùng cuối sẽ tham gia. Họ sẽ sử dụng hạ tầng từ hai lớp dưới để xây dựng các sản phẩm như sàn giao dịch, ví, token, hoặc các ứng dụng trong doanh nghiệp.

Về bản chất, việc xây dựng hai lớp dưới cùng rất tốn kém cả về chi phí lẫn nhân sự, nên thường sẽ không có nhiều đơn vị làm. Muốn thị trường tài sản số Việt Nam phát triển, chúng ta phải xây dựng sẵn hai tầng dưới này để các doanh nghiệp có thể tập trung vào việc tạo ra các ứng dụng ở tầng trên.

Nói về lớp ứng dụng, thì một trong những vấn đề gây tranh cãi và cũng là rủi ro lớn nhất trong hệ sinh thái này chính là khâu lưu ký tài sản số. Theo ông, chúng ta nên tiếp cận vấn đề này như thế nào để đảm bảo an toàn cho nhà đầu tư và sự ổn định của thị trường?

Ông Nguyễn Trung Trang: Đây là một vấn đề cực kỳ quan trọng. Lưu ký trong tài sản số và lưu ký trong chứng khoán truyền thống là hai thứ hoàn toàn khác nhau. Rủi ro trong lưu ký tài sản số là rất lớn.

Nếu chúng ta đi theo mô hình lưu ký tập trung, tức là đổ tất cả tài sản vào một chỗ, nó giống như một "kho thóc" khổng lồ. Hacker chỉ cần tấn công đúng vào kho thóc đó là tất cả sẽ mất. Một doanh nghiệp mất 100 triệu USD là có thể sập ngay lập tức. Sau vụ việc của sàn Bybit, tôi nghĩ không một đơn vị nào dám vỗ ngực tự xưng rằng hệ thống lưu ký của mình an toàn 100%.

Vì vậy, đứng từ góc độ kỹ thuật, tôi ủng hộ mô hình phi lưu ký (non-custodial). Nghĩa là người dùng tự lưu ký, tự chịu trách nhiệm với tài sản của mình.

Nhưng điều này không có nghĩa là nhà nước không quản lý. Chúng ta hoàn toàn có thể quản lý, thu phí, thu thuế ngay trên từng giao dịch ở lớp công nghệ lõi (Layer 1).

Như vậy, chúng ta không sợ thất thu thuế mà vẫn đảm bảo được tính an toàn và tự chủ cho người dùng. Tôi gọi đây là một mô hình lai, không quá phi tập trung, nhưng cũng không quản lý quá chặt.

Như ông chia sẻ, nhiều người đang bị cuốn vào câu chuyện sàn giao dịch tài sản số, trong khi bức tranh thực tế lại có vẻ rộng lớn hơn nhiều. Bản thân ông, nếu tham gia vào bức tranh chung này, ông sẽ chọn cách tiếp cận nào?

Ông Nguyễn Trung Trang: Đúng là thị trường không chỉ có sàn giao dịch. Nên nếu tôi được chọn một dự án để tham gia thí điểm trong lĩnh vực tài sản số, tôi sẽ chọn giải quyết bài toán rất thực tế ngoài kia. Đó có thể là việc xây dựng một nền tảng chuyển tiền, để kiều bào ở nước ngoài có thể gửi tiền về nước thông qua stablecoin, hoàn toàn bằng công nghệ blockchain. Chỉ có chiều gửi về, không có chiều gửi đi.

Thực tế, chi phí kiều hối qua các kênh truyền thống khá tốn kém, trong khi với giải pháp này, chi phí có thể giảm xuống gần như bằng không. Người dùng chỉ phải chịu chênh lệch tỷ giá. Đó là một ứng dụng rất cụ thể và có giá trị.

Cuối cùng, nhìn về tương lai, ông đánh giá thế nào về giai đoạn hiện tại và tiềm năng dài hạn của thị trường tài sản số Việt Nam?

Ông Nguyễn Trung Trang: Tôi cho rằng, đây là giai đoạn chúng ta cần tập trung vào việc định hình và xây dựng thị trường. Mà nói vui là đi “xây chợ”. Khi đi “xây chợ”, giai đoạn đầu tiên thường phức tạp và có nhiều vấn đề phát sinh. Nhưng một khi mọi thứ đã ổn định, các hạng mục kinh doanh khác sẽ có nền tảng để phát triển.

Việc các cơ quan quản lý như Ủy ban Chứng khoán Nhà nước chọn cách tiếp cận thận trọng theo tôi là hoàn toàn đúng đắn. Bởi vì khi mở ra một thị trường mới, không ai biết chắc nó sẽ ảnh hưởng tích cực, hay tiêu cực đến nền kinh tế.

Chính vì sự thận trọng đó, việc xây dựng thị trường sẽ cần nhiều thời gian. Nhưng đó là bản chất của vấn đề. Tiềm năng tài sản số là rất lớn, nhưng cần đi từng bước vững vàng.

Xin cảm ơn ông!

Đăng ký tham dự diễn đàn tại đây

VCG Forum - Diễn đàn quản trị doanh nghiệp Việt Nam 2025

Khai phá tiềm năng tài sản số

Thời gian: Từ 13h00 - 17h00 ngày 10/12/2025

Địa điểm: Army Hotel, số 1A, đường Nguyễn Tri Phương, TP. Hà Nội