Giảm 'room' tín dụng với ngân hàng không điều chỉnh lãi suất

Sáng 13/8, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì cuộc họp với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) và các ngân hàng thương mại.

Theo báo cáo NHNN do Phó Thống đốc Đoàn Thái Sơn ký thay Thống đốc để phục vụ cuộc họp, từ đầu năm 2026, Chính phủ và Thủ tướng đã liên tục đưa ra các chỉ đạo, định hướng về điều hành chính sách tiền tệ (CSTT) và hoạt động ngân hàng nhằm góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế “hai con số”.

Chênh lệch tín dụng và huy động khoảng 2 triệu tỷ đồng

Trong điều kiện nền kinh tế vẫn dựa nhiều vào tín dụng ngân hàng, NHNN thời gian qua đã triển khai nhiều giải pháp điều hành CSTT, đồng thời nỗ lực giữ ổn định mặt bằng lãi suất.

Tuy nhiên, bài toán này ngày càng khó khi áp lực lạm phát tăng lên, khiến dư địa để kiểm soát giá cả theo mục tiêu bị thu hẹp. NHNN cho biết, trong những tháng còn lại của năm 2026, CPI bình quân mỗi tháng chỉ còn dư địa tăng khoảng 0,34%.

Điều đó khiến hệ thống ngân hàng phải xử lý đồng thời nhiều yêu cầu. Nguồn vốn cần được cung ứng đủ để hỗ trợ tăng trưởng, nhưng vẫn phải kiểm soát lạm phát, giữ lãi suất ở mức hợp lý và ổn định tỷ giá.

Một điểm đáng chú ý là nhu cầu vốn hiện đang vượt khá xa khả năng huy động. Chênh lệch giữa tín dụng và huy động VND đã lên khoảng 2 triệu tỷ đồng. NHNN đánh giá khoảng cách này tiềm ẩn rủi ro đối với thanh khoản và lãi suất, từ đó có thể tác động đến an toàn hoạt động của toàn hệ thống.

Vốn khả dụng của các TCTD đã được cải thiện, song vẫn phụ thuộc ở mức nhất định vào tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước (KBNN).

Nguồn tiền này lại biến động mạnh. Số dư tiền gửi KBNN tại các TCTD dao động từ khoảng 460.000 tỷ đồng vào ngày 23/2/2026 lên tới khoảng 743.000 tỷ đồng vào ngày 24/7/2026.

Có thời điểm, lượng tiền gửi biến động khoảng 70.000 tỷ đồng chỉ trong một ngày, tạo tác động đáng kể tới khả năng chi trả của các TCTD.

NHNN cho biết, khi một lượng lớn tiền gửi KBNN đến hạn hoặc ngân sách tăng thu thuế vào thời điểm cuối tháng, cuối quý, nguồn vốn của các TCTD có thể bị ảnh hưởng, kéo theo lãi suất trên thị trường liên ngân hàng tăng nhanh.

Trong khi đó, tín dụng tiếp tục tăng nhanh hơn huy động vốn. Vì vậy, áp lực cân đối nguồn vốn của các TCTD vẫn chưa thể giảm.

Bốn yếu tố gây sức ép lên lãi suất

NHNN nhận định mặt bằng lãi suất thời gian tới vẫn khó giảm nhanh do 4 yếu tố chính.

Một là, lãi suất tiền gửi và cho vay đã tăng từ cuối năm 2025 và tiếp tục tăng đáng kể trong 3 tháng đầu năm 2026, tạo lập một mặt bằng lãi suất mới.

Hai là, nhu cầu vay vốn cho sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng được dự báo tiếp tục tăng để phục vụ mục tiêu tăng trưởng “hai con số”. Trong khi đó, huy động vốn vẫn tăng chậm hơn tín dụng.

Ba là, áp lực lạm phát trong nước đang gia tăng.

Bốn là, nhiều ngân hàng trung ương trên thế giới đã tăng lãi suất hoặc tiếp tục giữ lãi suất ở mức cao.

Trước những sức ép này, NHNN cho biết sẽ tiếp tục yêu cầu các TCTD điều chỉnh mặt bằng lãi suất phù hợp với diễn biến thị trường. Mục tiêu là vừa duy trì sức hấp dẫn của lãi suất huy động để thu hút nguồn vốn, vừa giữ lãi suất cho vay ở mức hợp lý.

NHNN cũng đề nghị các TCTD chia sẻ lợi ích với khách hàng thông qua việc giảm lãi suất cho vay.

Cùng với đó, cơ quan quản lý sẽ tăng cường thanh tra, kiểm tra và giám sát lãi suất huy động, cho vay, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quy định về lãi suất và cạnh tranh huy động vốn không lành mạnh.

Đáng chú ý, việc chấp hành chỉ đạo giảm mặt bằng lãi suất sẽ trở thành một trong những căn cứ để NHNN giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2027.

Nói cách khác, ngân hàng không thực hiện nghiêm các yêu cầu của NHNN về giảm lãi suất có thể phải đối mặt với việc bị thu hẹp “room” tín dụng.

NHNN tiếp tục điều hành CSTT linh hoạt

Theo NHNN, dư địa để CSTT tiếp tục hỗ trợ tăng trưởng hiện không còn nhiều. Áp lực lạm phát, biến động từ bên ngoài và khả năng cân đối nguồn vốn của hệ thống TCTD đều có thể tác động đến lãi suất và tỷ giá trong nước.

Cùng với đó, việc nền kinh tế liên tục nhập siêu trong những tháng đầu năm cũng làm nhu cầu ngoại tệ phục vụ nhập khẩu tăng lên.

Trong bối cảnh này, NHNN nhấn mạnh yêu cầu phối hợp chặt chẽ giữa CSTT và chính sách tài khóa (CSTK). Mục tiêu là vừa thúc đẩy tăng trưởng, vừa duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát.

NHNN cho biết sẽ tiếp tục bám sát diễn biến kinh tế trong nước và quốc tế để điều hành CSTT chủ động, linh hoạt, đồng thời phối hợp với CSTK theo hướng mở rộng hợp lý, tập trung vào những lĩnh vực, mục tiêu trọng điểm và kết hợp với các chính sách vĩ mô khác.

Định hướng chung là kiểm soát lạm phát, duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.

Trên thị trường tiền tệ, NHNN sẽ tiếp tục điều hành nghiệp vụ thị trường mở linh hoạt, phù hợp với mục tiêu CSTT, đồng thời duy trì lãi suất điều hành ở mức hợp lý để hỗ trợ các TCTD.

Cơ quan quản lý cũng sẽ tái cấp vốn cho các TCTD nhằm hỗ trợ thanh khoản, triển khai các chương trình tín dụng đã được Chính phủ và Thủ tướng phê duyệt, hỗ trợ quá trình cơ cấu lại TCTD và xử lý nợ xấu.

Đối với tín dụng, NHNN sẽ căn cứ diễn biến kinh tế vĩ mô, lạm phát, thị trường tiền tệ và khả năng hấp thụ vốn để đưa ra các giải pháp phù hợp.

Song song với đó, các ngân hàng thương mại sẽ tiếp tục được tạo điều kiện để mở rộng cho vay nhà ở cho thuê, doanh nghiệp vừa và nhỏ trong các lĩnh vực ưu tiên, cũng như các dự án lớn, trọng điểm có sức lan tỏa đối với nền kinh tế.