Hà Nội muốn tăng mạnh phí thu gom rác: Trách nhiệm môi trường và áp lực túi tiền

Giá thu gom rác thải tăng vọt và "gánh nặng" chi phí dịch vụ

Từ năm 2026, giá dịch vụ thu gom rác, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt Hà Nội dự kiến sẽ tăng lên tới 43.000 đồng/người/tháng. Đây là mức tăng mạnh so với mức 6.000 đồng/người/tháng trước đây.

Trong khi các chuyên gia cho rằng, việc "tính đúng, tính đủ" là tất yếu, thì người dân lại bày tỏ sự lo ngại về gánh nặng chi tiêu khi mức phí mới tăng vọt.

Theo đó, TP. Hà Nội đang lấy ý kiến nhân dân và các tổ chức liên quan về dự thảo quy định giá dịch vụ thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt.

Hiện giá thu gom rác áp dụng theo Quyết định số 54 ngày 31/12/2016, với cá nhân cư trú ở phường là 6.000 đồng/tháng tương đương 24.000 đồng/hộ/tháng và với cá nhân cư trú ở xã là 3.000 đồng/tháng tương đương 12.000 đồng/hộ/tháng.

Thành phố dự kiến tăng giá thu gom rác lên 21.000 đồng/người/tháng trong năm 2025 và lên 43.000 đồng/người/tháng vào năm 2026. Các xã tăng lên 10.000 đồng/người/tháng năm 2025 và lên 23.000 đồng/người/tháng năm 2026.

Mức giá áp dụng với cơ quan, tổ chức, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, khu sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung, cụm công nghiệp là 1.175 đồng/kg nhân với khối lượng rác thải phát sinh thực tế.

Với mức tăng gấp 3,5 lần vào năm 2025 và gấp hơn 7 lần vào năm 2026, dự thảo quy định giá dịch vụ thu gom rác thải sinh hoạt mới của Hà Nội đang nhận được sự quan tâm rất lớn của dư luận, đặc biệt là cư dân sống tại chung cư.

Tại các khu chung cư, nơi người dân vốn phải chi trả nhiều loại phí dịch vụ từ quản lý, vận hành đến gửi xe, thông tin này nhanh chóng trở thành chủ đề nóng trong các hội nhóm cư dân.

Chị Minh Anh, cư dân một tòa chung cư tại Long Biên, Hà Nội nhẩm tính: “Gia đình tôi có 5 người, bao gồm cả giúp việc. Hiện tại mỗi tháng chỉ trả 30.000 đồng tiền rác. Nhưng đến năm 2026, con số này sẽ là 215.000 đồng. Cộng với phí quản lý tòa nhà vốn đã cao, đây thực sự là một khoản chi đáng kể trong bối cảnh chi phí tiêu dùng ngày càng tăng.

Cùng chung nỗi niềm tương tự, anh Tuấn (quận Nam Từ Liêm) cũng chia sẻ, mức tăng giá gấp 7 lần là rất cao. Trước đây, chi phí thu gom rác chỉ 6.000 đồng/người/ tháng, không mấy ai để ý, nhưng nếu tăng theo mức như đề xuất của TP. Hà Nội, đây sẽ là một khoản tiền đáng kể trong chi phí sinh hoạt của gia đình.

Mặt khác, nếu thu phí cào bằng theo đầu người như dự thảo thì không công bằng. Người độc thân dùng ít rác cũng đóng bằng người xả nhiều rác. Thành phố nên thu theo khối lượng hoặc theo túi rác quy chuẩn thì mới khuyến khích được người dân giảm thiểu chất thải, anh Tuấn chia sẻ.

Chính sách cần thiết nhưng cần có lộ trình phù hợp

Lý giải cho việc tăng phí thu gom rác thải, thông tin từ TP. Hà Nội cho biết, mức giá cũ chưa tính đúng tính đủ các chi phí phải chi trả cho công tác thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt theo quy trình, định mức thực hiện.

Mức phí này cũng không phản ánh đúng lượng rác của từng hộ gia đình, do đó đã tạo áp lực lớn lên ngân sách nhà nước.

Thống kê của Sở Tài chính cho thấy, tổng số thu phí của năm 2024 đạt gần 568 tỷ đồng, trong khi tổng kinh phí chi trả cho công tác thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn thành phố gần 2.300 tỷ đồng. Những năm qua, ngân sách phải bỏ ra cho công tác thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn rất lớn.

Theo Thống kê của Sở Nông nghiệp và môi trường Hà Nội, trung bình mỗi ngày thành phố phát sinh khoảng 7.500 tấn rác thải sinh hoạt. Thành phố đã đưa vào hoạt động hai nhà máy điện rác là Thiên Ý (bãi rác Nam Sơn) và Seraphin (bãi rác Xuân Sơn), tổng công suất vận hành hơn 6.200 tấn/ngày, phát điện 120MW. Chi phí thu gom, vận chuyển và xử lý lượng rác này là rất lớn.

Ngoài ra, mức thu của Hà Nội đang thấp hơn so với các tỉnh, thành phố có cùng điều kiện kinh tế, xã hội. Cụ thể tại TP. HCM, giá thu gom rác thải rắn sinh hoạt tính theo hộ gia đình mỗi tháng là 84.000 đồng; Đà Nẵng 30.000 đồng; Hải Phòng 40.000 đồng; Hưng Yên 60.000 đồng với phường và 40.000 đồng với xã; Quảng Nam 30.000 đồng.

Quy định tại Khoản 6 Điều 79 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 cũng nêu rõ, hộ gia đình, cá nhân phải chi trả cho công tác thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt dựa trên khối lượng hoặc thể tích chất thải đã được phân loại.

Theo lãnh đạo một công ty quản lý vận hành chung cư tại Hà Nội, việc thành phố điều chỉnh tăng giá thu gom rác là cần thiết nhằm giảm gánh nặng ngân sách nhà nước, đồng thời giúp người dân nâng cao ý thức, trách nhiệm cộng đồng trong việc bảo vệ môi trường.

Thời gian vừa qua, việc thu phí thu gom rác không đủ chi đã khiến ngân sách chịu nhiều áp lực. Mặt khác, mức phí quá thấp cũng khiến nhiều người dân chưa ý thức được trách nhiệm giảm thiểu rác thải.

Chính vì vậy, việc tăng phí thu gom rác sẽ giúp giảm gánh nặng cho ngân sách, cải thiện thu nhập cho lực lượng công nhân môi trường vốn làm việc vất vả, đồng thời nâng cao trách nhiệm của người dân đối với việc bảo vệ môi trường.

Tuy vậy, việc tăng phí phải đi cùng với chất lượng dịch vụ được nâng cao. Khi tăng phí, chính quyền thành phố phải đảm bảo cung cấp dịch vụ tốt hơn, thành phố sạch hơn, môi trường bớt ô nhiễm hơn.

Bên cạnh đó, Hà Nội cần có lộ trình hợp lý đối với việc tăng chi phí thu gom rác thải. Hiện nay, cư dân ở chung cư vốn rất "nhạy cảm" với các vấn đề về tăng phí nên mức tăng cần được điều chỉnh ở mức hợp lý và có lộ trình kéo dài trong một khoảng thời gian nhất định, để người dân làm quen với mức phí mới và có kế hoạch chi tiêu phù hợp, cùng với đó là tăng cường công tác truyền thông để nâng cao trách nhiệm, ý thức của người dân đối với việc bảo vệ môi trường, vị lãnh đạo doanh nghiệp này nhận định.