Hải Phòng kích hoạt bệ phóng tăng trưởng mới

Việc UBND TP. Hải Phòng mới đây đồng thời công bố những quyết định quan trọng về phát triển không gian kinh tế không chỉ là một dấu mốc về quy hoạch, mà còn phát đi tín hiệu rõ ràng về giai đoạn phát triển mới của thành phố cảng, khi hạ tầng, thể chế và không gian tăng trưởng được kiến tạo theo một chiến lược tổng thể.

Hai quyết định của Thủ tướng Chính phủ liên quan việc thành lập Khu kinh tế chuyên biệt Hải Phòng và phê duyệt quy hoạch chung Khu kinh tế ven biển phía Nam Hải Phòng, đồng thời thành phố cũng chính thức khởi động Khu Thương mại tự do Hải Phòng.

Những quyết định chiến lược được công bố trong cùng một thời điểm mang nhiều ý nghĩa hơn một sự trùng hợp về tiến độ. Đây là bước hoàn thiện ba thiết chế phát triển cốt lõi của Hải Phòng, nơi không gian kinh tế, cơ chế thể chế và hạ tầng động lực được thiết kế đồng bộ để tạo nên một hệ sinh thái tăng trưởng mới.

Phó thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh, trong giai đoạn mới, Hải Phòng sẽ có ba không gian động lực chiến lược, với chức năng bổ sung, bổ trợ cho nhau.

Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải tiếp tục là động lực của chuỗi cung ứng hiện hữu, phát huy hệ thống cảng cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện, công nghiệp xuất khẩu, logistics.

Khu kinh tế ven biển phía Nam với quy mô khoảng 20.000 ha là không gian phát triển kinh tế biển thế hệ mới, gắn với cảng Nam Đồ Sơn, hạ tầng logistics quốc tế, công nghiệp công nghệ cao, đô thị, dịch vụ và tăng trưởng xanh. 

Khu kinh tế chuyên biệt Hải Phòng ở phía Tây với quy mô 5.300 ha mở rộng không gian công nghiệp - dịch vụ về khu vực Hải Dương trước đây, ưu tiên cho công nghiệp hỗ trợ, cơ khí chính xác, logistics, đổi mới sáng tạo và liên kết với vùng Thủ đô.

Cùng với đó, Khu thương mại tự do Hải Phòng có quy mô gần 6.300 ha, được bố trí tại các vị trí gắn với Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải và Khu kinh tế ven biển phía Nam là đòn bẩy thể chế và nền tảng kết nối các khu kinh tế của thành phố thành một hệ sinh thái thống nhất.

"Nếu tổ chức tốt, các thiết chế này sẽ tạo ra một bản đồ phát triển mới cho Hải Phòng, kết nối từ phía Tây ra biển, từ sản xuất đến thương mại quốc tế, từ thu hút vốn đến tiếp nhận công nghệ, nâng cao năng lực doanh nghiệp Việt Nam; trở thành cực tăng trưởng chiến lược của vùng Đồng bằng sông Hồng, vùng duyên hải Bắc Bộ và cả nước", ông Châu khẳng định.

Theo phó thủ tướng, sau hợp nhất với Hải Dương, thành phố Hải Phòng có quy mô kinh tế thuộc nhóm đầu cả nước, không gian phát triển được mở rộng, kết nối trực tiếp giữa vùng sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, đô thị phía Tây với hệ thống cảng biển và logistics phía Đông.

Cùng với đó, Hải Phòng được Quốc hội cho phép thí điểm sáu nhóm với 41 cơ chế, chính sách đặc thù; và sẽ được hưởng nhiều cơ chế chính sách vượt trội của đô thị đặc biệt sau khi Luật phát triển đô thị được Quốc hội thông qua.

Đây là nền tảng thể chế quan trọng để thành phố chuyển từ lợi thế về vị trí địa lý và hạ tầng sang lợi thế về chất lượng quản trị và tốc độ thực thi.

Sáu tháng đầu năm 2026, GRDP của Hải Phòng tăng 11,33%, đứng thứ ba cả nước và dẫn đầu các thành phố trực thuộc Trung ương; tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thu hút đạt khoảng hơn 3,1 tỷ USD, trong đó trên 92% tập trung vào các khu công nghiệp, khu kinh tế ; sản lượng hàng hóa qua cảng đạt trên 96 triệu tấn.

Những con số này khẳng định vị trí của Hải Phòng là trung tâm công nghiệp, cảng biển và logistics hàng đầu, đồng thời cho thấy niềm tin của nhà đầu tư đối với môi trường kinh doanh của thành phố.

Ông Lê Ngọc Châu, Bí thư Thành uỷ Hải Phòng cho biết, thành phố luôn là điểm đến đầu tư hấp dẫn hàng đầu khu vực và đến nay có trên 1.868 dự án FDI, đến từ 42 quốc gia và vùng lãnh thổ với tổng vốn đăng ký hơn 54 tỷ USD, chiếm gần 10% tổng vốn FDI lũy kế toàn quốc.

Bên cạnh đó, các nhà đầu tư trong nước cũng đóng góp xứng đáng với sự có mặt của các dự án quan trọng đến từ các thương hiệu lớn như Vingroup, Sun Group, Hòa Phát, Geleximco, Kinh Bắc…

Cũng tại hội nghị công bố các quyết định về khu kinh tế, thành phố đã trao 13 giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và hai biên bản ghi nhớ hợp tác cho các doanh nghiệp với tổng vốn đăng kí và cam kết trên 3,1 tỷ USD.

Theo lãnh đạo Hải Phòng, hai quyết định của Thủ tướng về khu kinh tế là cơ sở pháp lý, điểm khởi đầu mở ra một không gian phát triển hoàn toàn mới cho thành phố, với mô hình quản trị hiện đại, tinh gọn; cơ chế chính sách vượt trội, đủ sức cạnh tranh khu vực và quốc tế; tạo động lực mạnh mẽ để thu hút các dự án đầu tư quy mô lớn, công nghệ cao, giá trị gia tăng cao, góp phần nâng tầm vị thế kinh tế của Hải Phòng.

Đồng thời, Khu Thương mại tự do Hải Phòng cũng là khu thương mại tự do đầu tiên trong toàn quốc được đưa vào vận hành với không gian mới và các thể chế, chính sách đột phá; là nơi hội tụ những điều kiện thuận lợi nhất về cơ sở hạ tầng; thuế, hải quan, thương mại, tài chính, để thu hút dòng vốn chất lượng cao, công nghệ hiện đại và nguồn nhân lực trình độ cao từ khắp nơi trên thế giới.

Các thể chế, chính sách này được xây dựng trên nền tảng Nghị quyết số 226 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Hải Phòng.

Đây cũng là bước cụ thể hóa Nghị quyết số 10 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài; các Nghị quyết của Hội nghị Trung ương 3 khóa 14 như Nghị quyết số 19 về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam; Nghị quyết số 20 về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh; và đặc biệt là ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về xây dựng, phát triển Hải Phòng trở thành “siêu đô thị biển có sức cạnh tranh toàn cầu, trung tâm giao thương logistics và kinh tế biển của khu vực Đông Á”.

Lãnh đạo Hải Phòng tin tưởng các khu kinh tế và khu thương mại tự do Hải Phòng sẽ trở thành hình mẫu về tổ chức không gian phát triển, thử nghiệm thể chế và đổi mới mô hình tăng trưởng, đóng góp thiết thực vào sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước.

Thách thức của "người đi trước mở đường"

Dù dư địa phát triển là rất lớn, song Phó thủ tướng Lê Tiến Châu cũng nhấn mạnh, quy mô và số lượng các khu kinh tế không tự động tạo ra hiệu quả và động lực tăng trưởng. Nếu không phân định rõ chức năng, thứ tự ưu tiên và điều kiện thực hiện, sẽ dễ dẫn đến đầu tư dàn trải, cạnh tranh nội bộ trong chính các khu kinh tế của thành phố.

Để các quyết định được công bố sớm chuyển hóa thành dự án và hiệu quả cụ thể, ông đề nghị thành phố và các bộ, ngành xây dựng chiến lược phát triển tổng thể và cơ chế điều phối giữa các khu kinh tế, khu công nghiệp và Khu thương mại tự do.

Trong đó, Hải Phòng cần phân định rõ chức năng, ngành ưu tiên, phân khúc nhà đầu tư và lợi thế của từng khu, bảo đảm bổ trợ lẫn nhau, không trùng lặp, không cạnh tranh nội bộ. Thành phố thống nhất một đầu mối xúc tiến, tiếp nhận và điều phối các dự án đầu tư; đồng thời, coi việc hỗ trợ các nhà đầu tư hiện hữu là phương thức xúc tiến hiệu quả nhất.

Ông lưu ý Hải Phòng cần tập trung thu hút nguồn lực có trọng tâm, trọng điểm. Trước mắt, ưu tiên các dự án hạ tầng dùng chung, có sức lan tỏa cao như cảng biển, hạ tầng logistics, giao thông kết nối, năng lượng, hạ tầng số, xử lý nước thải và nhà ở công nhân.

Ông cũng yêu cầu xây dựng khu thương mại tự do thành không gian thử nghiệm có kiểm soát các phương thức quản trị và dịch vụ hành chính theo chuẩn quốc tế. Thực hiện thực chất cơ chế “một cửa tại chỗ” trên nền tảng số, bảo đảm doanh nghiệp chỉ cung cấp thông tin một lần và có một đầu mối chịu trách nhiệm xuyên suốt từ chuẩn bị đầu tư đến vận hành.

Đáng chú ý, với một mô hình mới như các khu kinh tế và khu thương mại tự do, các bộ ngành cần khẩn trương hoàn thiện và hướng dẫn các quy định về đầu tư, thuế, hải quan, đất đai, lấn biển, năng lượng, lao động, xuất nhập cảnh và môi trường, kịp thời báo cáo Chính phủ, đối với các nội dung vượt thẩm quyền và đồng thời đề xuất phương án xử lý cụ thể.