Hoá Chất Đức Giang làm ăn ra sao trước khi chủ tịch bị khởi tố?

Mới đây, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu vừa khởi tố vụ án xảy ra tại Tập đoàn Hóa chất Đức Giang và các đơn vị liên quan. Cơ quan chức năng đã khởi tố 14 bị can, trong đó có ông Đào Hữu Huyền, Chủ tịch HĐQT kiêm Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang - Lào Cai về các tội danh gây ô nhiễm môi trường, vi phạm quy định về khai thác tài nguyên và kế toán.

Gam màu tối bao phủ doanh nghiệp

Thông tin này lập tức tác động mạnh tới thị trường. Cổ phiếu DGC giảm sàn về 68.800 đồng/cổ phiếu, dù trước đó vẫn giao dịch trong sắc xanh khi thị trường đang hồi phục.

Thực tế, áp lực lên cổ phiếu đã xuất hiện từ cuối năm 2025. Trong hơn hai tuần giao dịch cuối tháng 12/2025, cổ phiếu DGC đã giảm gần 35% với lực bán mạnh, gây thiệt hại đáng kể cho nhà đầu tư trong khi doanh nghiệp không công bố bất kỳ thông tin nào.

Sự im lặng vẫn tiếp diễn đến thời điểm hiện tại, và những gì thị trường có thể tiếp cận chủ yếu chỉ là bức tranh kinh doanh kém tích cực.

Cụ thể, doanh thu thuần quý IV/2025 đạt 2.740 tỷ đồng, tăng 13% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, đà tăng này không đi kèm cải thiện hiệu quả khi lợi nhuận gộp chỉ đạt khoảng 716 tỷ đồng, giảm 19%. Biên lợi nhuận gộp theo đó thu hẹp mạnh, từ 37% xuống còn khoảng 26%, chủ yếu do giá vốn tăng cao trong bối cảnh chi phí đầu vào leo thang.

Sau khi trừ đi chi phí, lợi nhuận sau thuế hợp nhất chỉ đạt khoảng 657 tỷ đồng, “bốc hơi” 17% và là mức thấp nhất trong 17 quý gần đây.

Theo giải trình từ doanh nghiệp, nguyên nhân chính đến từ chi phí đầu vào tăng mạnh như quặng, lưu huỳnh, điện và amoniac. Đáng chú ý, tỷ trọng quặng nhập khẩu gia tăng khiến giá vốn hàng bán tăng tới 32% so với cùng kỳ năm 2024, qua đó bào mòn đáng kể biên lợi nhuận dù doanh thu vẫn duy trì tăng trưởng.

Ở góc độ hoạt động cốt lõi, sản xuất phốt pho và các dẫn xuất phụ thuộc vào ba nguyên liệu chính gồm quặng apatit, than cốc và lưu huỳnh. Các nhà máy phốt pho vàng tập trung chủ yếu tại Lào Cai nhờ nguồn apatit dồi dào.

Năm 2018, Tập đoàn Hóa chất Đức Giang tăng quy mô gấp đôi sau khi sáp nhập Công ty cổ phần Hóa chất Đức Giang Lào Cai và mua 51% CTCP Phốt pho Apatit Việt Nam. Đến 2019, doanh nghiệp chuyển sang mô hình tập đoàn và tiếp tục M&A như mua 51% CTCP Ắc quy Tia Sáng và 100% CTCP Phốt pho 6.

Loạt nhà máy và dự án lớn trong tay

Dù kết quả kinh doanh có dấu hiệu suy giảm, Hóa chất Đức Giang vẫn là điểm sáng trong mắt nhà đầu tư khi chiếm giữ vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực hóa chất với hàng loạt dự án quan trọng.

Tính đến nay, tập đoàn có ba chi nhánh và tám công ty con, với tổng vốn đầu tư 5.585 tỷ đồng. Trong đó, Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang Lào Cai chiếm lớn nhất với 2.785 tỷ đồng, tương đương 50%.

Đây là đơn vị chủ lực sản xuất phốt pho và hóa chất gốc phốt phát, sở hữu nhà máy phốt pho 40.000 tấn/năm và axit phosphoric 160.000 tấn/năm. Công ty này đồng thời nắm 51% Công ty CP Phốt pho Apatit Việt Nam, doanh nghiệp nổi bật với cổ tức tiền mặt cao.

Trong năm 2025, Hóa chất Đức Giang đã tăng đầu tư 659 tỷ đồng, chủ yếu là vào dự án nhà máy Hóa chất Nghi Sơn. Đây là tổ hợp hóa chất 12.000 tỷ đồng tại Thanh Hóa, chia 3 giai đoạn với các sản phẩm như xút, PAC, PVC và soda. Giai đoạn 1 dự kiến vận hành từ quý I/2026. Dự án Hóa chất Nghi Sơn kỳ vọng sẽ đi vào hoạt động thương mại trong quý II/2026.

Trong khi đó, Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang – Đắk Nông vận hành nhà máy phân bón và được giao thêm tài sản sau thương vụ mua nhà máy cồn 253 tỷ đồng, đồng thời định hướng đầu tư dự án bauxite – nhôm quy mô 57.000 tỷ đồng.

Công ty CP Ắc quy Tia Sáng được kỳ vọng phát triển pin lithium nhưng hiện doanh thu và lợi nhuận còn thấp.

Đáng chú ý, lợi nhuận lớn tích lũy trong nhiều năm từ mảng hóa chất là tiền đề để Hóa chất Đức Giang chuyển hướng sang lĩnh vực bất động sản. Trong năm 2025, công ty TNHH MTV Bất động sản Đức Giang đã được tăng vốn lên 1.000 tỷ đồng và triển khai dự án Tổ hợp công cộng, trường học và nhà ở Đức Giang quy mô 4.500 tỷ tại Hà Nội.

Theo công bố, dự án đã được UBND Thành phố Hà Nội chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư. Dự kiến, dự án sẽ khởi công trong năm 2026, và trong trường hợp thuận lợi có thể bàn giao phần thấp tầng từ quý IV/2026.

Tại thời điểm 31/12/2025, tổng tài sản đạt 19.550 tỷ đồng, tăng hơn 23% so với đầu năm. Đáng chú ý, tiền và các khoản tiền gửi ngân hàng lên tới hơn 13.100 tỷ đồng, chiếm khoảng 67% tổng tài sản, qua đó duy trì vị thế là một trong những doanh nghiệp sản xuất nắm giữ lượng tiền mặt lớn trên sàn chứng khoán.

Kỳ vọng trở lại đà tăng trưởng

Nhìn chung, Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang Lào Cai vẫn là “gà đẻ trứng vàng”, trong khi các đơn vị còn lại chủ yếu đang trong giai đoạn đầu tư hoặc đóng góp hạn chế.

Dù vậy, các mỏ apatit và nhà máy tại Lào Cai đang tiệm cận giới hạn với dư địa khai thác chỉ còn khoảng 20 - 30 năm. Hoạt động này cũng tiềm ẩn rủi ro môi trường như bụi, chất thải rắn và ô nhiễm nguồn nước.

Trong bối cảnh khó khăn, doanh nghiệp đã triển khai nhiều sáng kiến nhằm giảm phát thải, tiết kiệm nguyên liệu và hạn chế tác động môi trường. Song song, các dự án quy mô hàng tỷ USD đang được đẩy mạnh nhằm tìm kiếm động lực tăng trưởng mới.

Nhờ nền tảng tài chính dồi dào, triển vọng dài hạn của doanh nghiệp vẫn được đánh giá tích cực, bất chấp những khó khăn ngắn hạn. Theo đánh giá của công ty chứng khoán BIDV (BSC), chu kỳ phục hồi của ngành hóa chất đang hình thành, tạo nền tảng cho tăng trưởng trong năm 2026.

Công ty chứng khoán SHS đánh giá, Hóa chất Đức Giang phải đối mặt với những rủi ro liên quan tới thuế xuất khẩu. Việc tăng thuế xuất khẩu có thể gây ảnh hưởng tiêu cực tới hoạt động kinh doanh trong ngắn hạn, đặc biệt khi mảng P4 đóng góp gần 50% doanh thu của DGC trong 2025.

Ngoài ra, việc tham gia các hiệp định thương mại sẽ phần nào giảm thiểu tác động tiêu cực của chính sách thuế.

Việc xin gia hạn giấy phép khai thác tại khai trường 25 và khai trường 19B cũng là thách thức. Khai trường 25 của Hóa chất Đức Giang được cấp phép khai thác đến hết năm 2026. Do vậy, rủi ro lớn nhất của DGC hiện tại nằm ở tiến độ gia hạn và mở rộng Khai trường 25 và 19B.

Nếu thủ tục kéo dài làm việc đưa mỏ vào khai thác chậm hơn kỳ vọng, công ty sẽ phải phụ thuộc vào quặng mua ngoài hoặc nhập khẩu, qua đó làm tăng chi phí đầu vào và ảnh hưởng tiêu cực đến biên lợi nhuận của doanh nghiệp.

Cuối cùng, rủi ro được đề cập tới, cũng là một trong những nguyên nhân ban lãnh đạo Hóa chất Đức Giang bị khởi tố - đó là vấn đề môi trường.

Theo SHS, doanh nghiệp đối mặt với rủi ro môi trường đáng kể do hoạt động trong lĩnh vực khai thác và chế biến khoáng sản, vốn phát sinh nhiều chất thải có nguy cơ gây ô nhiễm.

Trong bối cảnh yêu cầu pháp lý và giám sát môi trường ngày càng được chú trọng (Luật Hóa chất 69/2025/QH15 có hiệu lực từ 17/01/2026), nếu công tác kiểm soát ô nhiễm tại mỏ và nhà máy không theo kịp, công ty có thể chịu áp lực lớn từ việc chi phí tuân thủ tăng, rủi ro pháp lý, phản ứng tiêu cực từ cộng đồng, tổn hại đến hình ảnh, thậm chí bị đình chỉ hoạt động.

Với vị thế đầu ngành, đây là rủi ro lớn, doanh nghiệp cần quan tâm nhiều hơn đến công tác đảm bảo môi trường tại mỏ và các nhà máy sản xuất. Khai trường 25 tại huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai.