Bac A Bank: Khi sự bền bỉ cần thêm động năng

* Bài viết thuộc Chuyên đề "Toàn cảnh ngân hàng Việt Nam: Từ báo cáo tài chính đến mạch nhịp kinh tế"

Một ngân hàng không chạy theo tốc độ

Trong nhiều bài phân tích ngân hàng thuộc Chuyên đề Toàn cảnh Ngân hàng, câu chuyện thường được kể bằng tốc độ: tài sản tăng nhanh, tín dụng bứt phá, lợi nhuận bật mạnh hoặc chuyển đổi số tạo ra nền khách hàng mới. Với Bac A Bank, cách đọc như vậy chưa đủ.

Ngân hàng này có một trục phát triển khá khác biệt. Báo cáo thường niên 2025 cho biết Bac A Bank định hướng phục vụ một thế hệ khách hàng phát triển bền vững, ưu tiên các lĩnh vực ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp, nông thôn, nông - lâm - ngư nghiệp, dược liệu sạch, y tế, giáo dục và an sinh xã hội. Đây là bản sắc được ngân hàng theo đuổi nhiều năm, không phải một khẩu hiệu mới xuất hiện trong chu kỳ ESG gần đây.

Chính vì vậy, Bac A Bank nên được nhìn như một ngân hàng “đi đường dài”: tăng trưởng đều, thận trọng, có định hướng tín dụng tương đối rõ và đặt yếu tố bền vững vào mô hình kinh doanh.

Nhưng sự bền bỉ cũng có giới hạn nếu không được chuyển hóa thành hiệu quả tài chính cao hơn. Trong ngành ngân hàng, thị trường cuối cùng vẫn đo bằng những chỉ tiêu rất cụ thể: CASA, NIM, ROA, ROE, thu nhập ngoài lãi, chất lượng tài sản và bộ đệm dự phòng.

Năm 2025: ổn định, cân bằng và ít gây bất ngờ

Năm 2025, Bac A Bank ghi nhận một bộ chỉ tiêu tương đối đồng đều.

Tổng tài sản đạt 195.820 tỷ đồng, tăng 18,33% so với năm 2024 và hoàn thành hơn 107% kế hoạch. Dư nợ cho vay khách hàng đạt 126.405 tỷ đồng, tăng 15,38% và hoàn thành hơn 103% kế hoạch. Tổng huy động vốn đạt 178.367 tỷ đồng, tăng 18,53%, trong đó huy động thị trường 1 đạt 133.924 tỷ đồng và huy động thị trường 2 đạt 44.443 tỷ đồng. Lợi nhuận sau thuế đạt 1.190 tỷ đồng, tăng 17,64% so với năm trước.

Các con số này cho thấy Bac A Bank không có cú bật đột biến như một số ngân hàng quy mô vừa khác, nhưng cũng không chững lại. Tài sản, tín dụng, huy động và lợi nhuận đều tăng ở mức hai chữ số hoặc tiệm cận hai chữ số cao.

Điểm đáng chú ý hơn nằm ở xu hướng dài hạn. Theo báo cáo thường niên, giai đoạn 2021-2025, tổng tài sản Bac A Bank tăng bình quân 10,99%/năm, huy động vốn tăng 11,21%/năm, dư nợ cho vay khách hàng tăng 9,79%/năm, còn lợi nhuận sau thuế tăng bình quân 15,36%/năm.

Đây là một hồ sơ tăng trưởng khá “đẹp” đối với một ngân hàng không theo đuổi chiến lược mở rộng nóng. Nói cách khác, Bac A Bank không tạo ấn tượng bằng tốc độ bất thường, mà bằng khả năng duy trì nhịp tăng đều trong nhiều năm.

Bac A Bank 2021–2025: tăng trưởng bền bỉ

Các chỉ tiêu chính tăng ổn định trong 5 năm; lợi nhuận sau thuế có tốc độ tăng bình quân cao hơn tài sản, tín dụng và huy động.

Nguồn: Báo cáo thường niên Bac A Bank 2025, đơn vị: nghìn tỷ đồng và %/năm.

Quý I/2026: tín dụng vẫn tăng, lợi nhuận chỉ nhích nhẹ

Sang quý I/2026, bức tranh của Bac A Bank trở nên nhiều sắc thái hơn.

Tổng tài sản hợp nhất cuối quý I đạt khoảng 193.570 tỷ đồng, giảm nhẹ so với 195.820 tỷ đồng cuối năm 2025. Nhưng cho vay khách hàng gộp lại tăng từ 126.405 tỷ đồng lên 129.574 tỷ đồng. Tiền gửi khách hàng đạt 127.458 tỷ đồng, gần như đi ngang so với cuối năm trước, trong khi phát hành giấy tờ có giá ở mức 24.812 tỷ đồng.

Nếu tính cho vay khách hàng gộp trên tiền gửi khách hàng cộng giấy tờ có giá, tỷ lệ này vào khoảng 85% cuối quý I/2026. Đây không phải vùng quá căng, nhưng cho thấy nguồn vốn khách hàng và giấy tờ có giá chưa tăng tương ứng với tín dụng trong quý đầu năm.

Ở kết quả kinh doanh, lợi nhuận trước thuế quý I/2026 đạt 378 tỷ đồng, chỉ tăng nhẹ so với 367 tỷ đồng cùng kỳ. Thu nhập lãi thuần tăng từ 874 tỷ đồng lên 1.020 tỷ đồng, là điểm sáng lớn nhất trong kỳ. Tuy nhiên, tổng thu nhập hoạt động chỉ tăng nhẹ, do lãi thuần dịch vụ giảm nhẹ, kinh doanh ngoại hối lỗ, chứng khoán đầu tư cũng kém hơn cùng kỳ.

PPOP, tức lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh trước dự phòng, tăng từ 421 tỷ đồng lên 471 tỷ đồng. Nhưng chi phí dự phòng rủi ro tín dụng cũng tăng từ 107 tỷ đồng lên 149 tỷ đồng, khiến lợi nhuận trước thuế chỉ nhích nhẹ.

Đây là điểm rất đáng chú ý. Bac A Bank vẫn tạo được tăng trưởng thu nhập lãi thuần, vẫn kiểm soát chi phí hoạt động tốt hơn cùng kỳ, nhưng các nguồn thu ngoài lãi chưa tạo thêm lực kéo đủ mạnh. Vì vậy, lợi nhuận quý I/2026 phản ánh đúng màu của ngân hàng: ổn định, nhưng chưa có đột biến.

Bac A Bank quý I/2026: tín dụng tăng, tổng tài sản giảm nhẹ

Cho vay khách hàng tăng so với cuối năm 2025, trong khi tổng tài sản giảm nhẹ và nguồn vốn khách hàng gần như đi ngang.

Nguồn: BCTC hợp nhất Bac A Bank quý I/2026 và file tổng hợp BCTC 27 ngân hàng, đơn vị: nghìn tỷ đồng và %.

Bac A Bank: lợi nhuận quý I/2026 chỉ nhích nhẹ

Thu nhập lãi thuần tăng, nhưng ngoại hối và chứng khoán đầu tư kém hơn; chi phí dự phòng tăng khiến lợi nhuận trước thuế giảm so với cùng kỳ theo dữ liệu tổng hợp.

Nguồn: BCTC hợp nhất Bac A Bank quý I/2026 và file tổng hợp BCTC 27 ngân hàng, đơn vị: nghìn tỷ đồng.

CASA thấp là điểm nghẽn lớn nhất

Nếu phải chọn một chỉ tiêu thể hiện rõ nhất khoảng cách giữa Bac A Bank và nhóm ngân hàng hiệu quả cao, đó là CASA.

Bac A Bank có tỷ lệ CASA khoảng 3,21%, thấp hơn đáng kể mặt bằng chung và cách khá xa nhóm ngân hàng có lợi thế vốn rẻ. Đây là điểm nghẽn quan trọng, vì CASA thấp khiến chi phí vốn khó giảm mạnh, từ đó ảnh hưởng trực tiếp tới NIM và ROE.

Bac A Bank không thiếu tiền gửi khách hàng. Cuối năm 2025, huy động vốn thị trường 1 đạt 133.924 tỷ đồng, chiếm hơn 75% tổng huy động vốn. Ngân hàng cũng thường xuyên phát triển các sản phẩm tiết kiệm như “Tiết kiệm lực lượng vũ trang”, “Tiết kiệm người cao tuổi”, “Tiết kiệm Người xây tổ ấm”, “Tiết kiệm sinh lợi mỗi ngày” và “Tiền gửi trực tuyến”.

Nhưng tiền gửi có kỳ hạn và CASA là hai câu chuyện khác nhau. Một ngân hàng có thể huy động tốt nhưng vẫn chưa có lợi thế vốn rẻ nếu phần tiền gửi không kỳ hạn thấp. Với Bac A Bank, đây là bài toán lớn trong giai đoạn tới: làm sao biến mạng lưới khách hàng, dịch vụ số, thanh toán và sản phẩm bán lẻ thành dòng tiền giao dịch thường xuyên hơn.

Khi CASA còn thấp, NIM của Bac A Bank cũng khó bứt phá. NIM của Bac A Bank ở mức khoảng 2,02%, thấp hơn nhiều ngân hàng tư nhân có nền CASA cao hoặc mô hình bán lẻ mạnh. Điều này lý giải vì sao ngân hàng tăng trưởng ổn định, nợ xấu tương đối tốt, nhưng ROE vẫn chưa thật sự nổi bật.

Bac A Bank trong tương quan 27 ngân hàng: phòng thủ tốt, động năng còn mỏng

BAB có tỷ lệ nợ xấu thấp hơn nhẹ mức tham chiếu, nhưng ROE, ROA, NIM, CASA và bao phủ nợ xấu đều thấp hơn mặt bằng chung.

Nguồn: BCTC 27 ngân hàng, đơn vị: %.

Hiệu quả sinh lời: phòng thủ tốt nhưng chưa đủ hấp dẫn

Trong bức tranh 27 ngân hàng niêm yết, Bac A Bank không nằm ở nhóm rủi ro cao. Ngược lại, ngân hàng có tỷ lệ nợ xấu ở mức tương đối dễ chịu. Ngân hàng có tỷ lệ nợ xấu khoảng 1,88%, thấp hơn nhẹ so với mức tham chiếu 1,99% của nhóm ngân hàng. Tuy nhiên, tỷ lệ bao phủ nợ xấu khoảng 67,95%, thấp hơn mức tham chiếu 79,78%. Điểm cần chú ý hơn là hiệu quả sinh lời và nguồn vốn: ROE 9,93%, ROA 0,69%, NIM 2,02% và CASA 3,21% đều thấp hơn đáng kể mặt bằng tham chiếu.

ROE của Bac A Bank ở mức dưới nhóm dẫn đầu, trong khi ROA và NIM chưa tạo được khoảng cách. Đây là nghịch lý phổ biến của các ngân hàng có khẩu vị thận trọng: rủi ro thấp hơn, nhưng lợi nhuận cũng khó tăng tốc nếu thiếu động lực từ vốn rẻ, thu phí và quy mô khách hàng giao dịch.

Nói cách khác, Bac A Bank đang có “chất phòng thủ”, nhưng thị trường vốn thường đòi thêm “chất tăng trưởng”. Một ngân hàng có nợ xấu thấp nhưng CASA thấp, NIM thấp và thu ngoài lãi chưa mạnh sẽ khó tạo ra câu chuyện định giá hấp dẫn nếu không có một trục cải thiện mới.

Bản sắc nông nghiệp công nghệ cao: lợi thế khác biệt hay giới hạn tăng trưởng?

Một trong những điểm làm Bac A Bank khác biệt là định hướng tín dụng vào các lĩnh vực có yếu tố bền vững, đặc biệt là nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp nông thôn, sản xuất - chế biến, công nghiệp phụ trợ, dược liệu sạch, y tế và giáo dục. Báo cáo thường niên nhấn mạnh ngân hàng nhất quán ưu tiên vốn cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ áp dụng công nghệ cao trong sản xuất nông - lâm - ngư nghiệp, các ngành sản xuất - chế biến, công nghiệp phụ trợ, y tế và giáo dục.

Đây là một bản sắc đáng giá, nhất là trong bối cảnh ESG, kinh tế xanh và nông nghiệp bền vững ngày càng được quan tâm. Khác với một số ngân hàng mới bắt đầu đưa yếu tố xanh vào thông điệp chiến lược, Bac A Bank đã có lịch sử dài hơn trong việc gắn tín dụng với các lĩnh vực phục vụ an sinh và phát triển bền vững.

Tuy nhiên, lợi thế định vị chỉ thật sự có giá trị tài chính khi nó chuyển hóa thành chất lượng tài sản tốt hơn, chi phí vốn tốt hơn, khách hàng trung thành hơn hoặc NIM ổn định hơn. Với Bac A Bank, phần “bền vững” đã rõ trong bản sắc; phần cần chứng minh thêm là khả năng biến bản sắc đó thành hiệu quả sinh lời cao hơn.

Đây cũng là điểm khác biệt giữa một ngân hàng có câu chuyện thương hiệu tốt và một ngân hàng có câu chuyện định giá hấp dẫn.

Tăng vốn bằng cổ tức: củng cố nền, chưa phải cú hích lớn

Đại hội đồng cổ đông thường niên 2026 của Bac A Bank đã thông qua phương án tăng vốn điều lệ bằng phát hành cổ phiếu để trả cổ tức, tỷ lệ dự kiến 7,5%. Theo tài liệu đại hội, vốn điều lệ dự kiến tăng thêm khoảng 804 tỷ đồng, từ mức hơn 10.721 tỷ đồng tại thời điểm lập phương án lên khoảng 11.525 tỷ đồng sau phát hành.

Đây là bước đi hợp lý với một ngân hàng tăng trưởng ổn định. Tăng vốn giúp củng cố năng lực tài chính, tạo thêm dư địa tín dụng và hỗ trợ các chỉ tiêu an toàn. Nhưng xét về quy mô, đây chưa phải một cú hích đủ lớn để thay đổi đáng kể vị thế của Bac A Bank trong ngành.

Bac A Bank đang có nền tảng an toàn, nhưng để nâng hiệu quả, ngân hàng sẽ cần nhiều hơn tăng vốn. Điều quan trọng là vốn mới được dùng để tạo thêm tài sản sinh lời hiệu quả hơn, tăng khách hàng giao dịch, nâng CASA, mở rộng thu phí và cải thiện NIM.

Bac A Bank cần thêm động năng nào?

Bac A Bank đang có một hồ sơ khá đặc biệt trong ngành ngân hàng Việt Nam.

Ngân hàng không phải câu chuyện tăng nóng, không phải ngân hàng số thuần túy, cũng không phải trường hợp tái cơ cấu. Bac A Bank là câu chuyện của sự bền bỉ: tăng trưởng đều, nợ xấu tương đối thấp, định hướng tín dụng có bản sắc, mạng lưới mở rộng và thương hiệu gắn với phát triển bền vững.

Nhưng khi đặt cạnh 26 ngân hàng niêm yết khác, những điểm cần cải thiện cũng khá rõ. CASA thấp khiến chi phí vốn khó tạo lợi thế. NIM chưa nổi bật khiến ROA khó bứt phá. ROE chưa đủ cao để đưa cổ phiếu vào nhóm hấp dẫn nhất về hiệu quả vốn. Thu nhập ngoài lãi chưa trở thành động cơ lớn. Bộ đệm dự phòng ở mức chấp nhận được, nhưng chưa phải lớp phòng thủ dày như nhóm dẫn đầu.

Vì vậy, bài toán của Bac A Bank không phải là thay đổi bản sắc. Ngân hàng cần giữ được trục bền vững, nhưng đồng thời bổ sung thêm động năng tài chính.

Động năng đó có thể đến từ ngân hàng số và thanh toán để kéo CASA; từ bán chéo dịch vụ để tăng phí; từ tối ưu cấu trúc tài sản để cải thiện NIM; từ tăng vốn để mở rộng dư địa tín dụng; và từ tiếp tục kiểm soát nợ xấu để duy trì hình ảnh phòng thủ.

Nếu làm được, Bac A Bank có thể bước ra khỏi hình ảnh một ngân hàng ổn định nhưng ít đột biến, để trở thành một ngân hàng có bản sắc bền vững đi kèm hiệu quả sinh lời tốt hơn. Còn nếu chưa làm được, Bac A Bank vẫn sẽ là một ngân hàng an toàn, nhưng khó tạo ra câu chuyện mới đủ mạnh trong một ngành đang phân hóa ngày càng sâu.

* Bài viết thuộc Chuyên đề "Toàn cảnh ngân hàng Việt Nam: Từ báo cáo tài chính đến mạch nhịp kinh tế"