[interactive] OCB: Khi sắc xanh phải chuyển hóa thành hiệu quả

* Bài viết thuộc Chuyên đề "Toàn cảnh ngân hàng Việt Nam: Từ báo cáo tài chính đến mạch nhịp kinh tế"

Không chỉ là ngân hàng tăng trưởng, OCB muốn là ngân hàng xanh và hiệu quả

OCB tự đặt tầm nhìn trở thành Top 5 ngân hàng TMCP tư nhân hàng đầu Việt Nam về hiệu quả và ESG. Đây là một cách định vị khá tham vọng, bởi ngân hàng không chỉ muốn được nhìn qua tốc độ tăng tài sản hay tín dụng, mà còn qua chất lượng tăng trưởng và chuẩn phát triển bền vững.

Từ năm 2023, OCB đã ghi dấu bằng việc công bố hoàn thành triển khai nền tảng quản lý vốn theo Basel II nâng cao và Basel III; năm 2024 ký hợp tác chiến lược với IFC hướng tới mục tiêu ngân hàng xanh; năm 2025 gia nhập Liên minh Ngân hàng Thương mại Xanh do IFC dẫn dắt.

Đây là chất liệu riêng của OCB. Nếu TPBank hay MSB được kể bằng câu chuyện ngân hàng số, VIB bằng bán lẻ, SeABank bằng chuỗi giá trị, EIB bằng tái thiết, thì OCB phù hợp hơn với trục “xanh hóa tăng trưởng”.

Nhưng chính trục này cũng đặt OCB trước một bài kiểm tra khó hơn. ESG không thể chỉ là thông điệp truyền thông. Một ngân hàng xanh phải chứng minh rằng danh mục cho vay của mình có rủi ro tốt hơn, nguồn vốn ổn định hơn, chi phí tín dụng thấp hơn và khả năng sinh lời bền hơn.

OCB 2025: lợi nhuận tăng nhanh hơn quy mô

Tổng tài sản, huy động và tín dụng đều tăng hai chữ số; lợi nhuận trước thuế tăng 25%, cao hơn tốc độ tăng quy mô.

Nguồn: Báo cáo thường niên OCB 2025, đơn vị: % tăng trưởng so với năm 2024.

Năm 2025: tăng trưởng đẹp, nhưng thị trường sẽ còn hỏi về chất lượng

Năm 2025, OCB ghi nhận một bộ số liệu khá tích cực. Tổng tài sản đạt 322.949 tỷ đồng, tăng 17%; huy động thị trường 1 đạt 220.958 tỷ đồng, tăng 15%; dư nợ tín dụng thị trường 1 đạt 205.065 tỷ đồng, tăng 14%; tổng thu thuần đạt 11.590 tỷ đồng, tăng 15,1%; lợi nhuận trước thuế đạt 5.022 tỷ đồng, tăng 25%.

Nếu chỉ nhìn ở cấp độ tăng trưởng, đây là một năm tốt. OCB không tăng quá nóng, nhưng duy trì được nhịp tăng hai chữ số ở tài sản, huy động và tín dụng, trong khi lợi nhuận tăng nhanh hơn quy mô.

Điểm cần lưu ý là OCB vẫn chưa nằm trong nhóm ngân hàng tạo hiệu quả sinh lời vượt trội nhất hệ thống. Trong bộ dữ liệu 27 ngân hàng mà chuyên đề đang theo dõi, nhóm dẫn đầu thường là các ngân hàng có ROE cao, NIM ổn định, CASA tốt, nợ xấu thấp và tỷ lệ bao phủ nợ xấu dày. OCB có câu chuyện riêng về ESG, nhưng để câu chuyện này được thị trường định giá cao hơn, các chỉ tiêu tài chính cốt lõi vẫn phải cải thiện rõ.

Nói cách khác, năm 2025 là một năm tăng trưởng tốt của OCB, nhưng chưa đủ để kết luận ngân hàng đã tạo được lợi thế định giá từ chiến lược xanh.

Tín dụng xanh là điểm khác biệt thật sự

Điểm khác biệt nhất của OCB nằm ở tín dụng xanh.

Năm 2025, dư nợ tín dụng xanh của ngân hàng vượt 21.000 tỷ đồng, tăng 10,5% so với năm trước. Báo cáo thường niên cho biết OCB tập trung vào các dự án chuyển đổi kinh tế xanh, carbon thấp và bền vững; đồng thời tiếp tục ưu tiên vốn cho hoạt động sản xuất - kinh doanh, xuất nhập khẩu, đầu tư công, bất động sản phục vụ nhu cầu thực, SME và tín dụng xanh.

Trong phần phát triển bền vững, OCB cho biết tiếp tục mở rộng tài trợ các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, công trình xanh, cấp nước và xử lý nước thải, nông nghiệp thông minh thích ứng biến đổi khí hậu. Ngân hàng cũng triển khai Green Deposit, chương trình hỗ trợ thị trường xây dựng xanh và hợp tác với IFC trong khuôn khổ thúc đẩy nhà ở bền vững, tiết kiệm năng lượng.

Đây là một trục tăng trưởng đáng chú ý, vì tín dụng xanh không chỉ là một phân khúc cho vay mới. Nếu được triển khai đúng, nó có thể giúp ngân hàng tiếp cận nguồn vốn quốc tế tốt hơn, xây dựng danh mục khách hàng có tiêu chuẩn quản trị cao hơn và giảm rủi ro dài hạn trước các yêu cầu môi trường – xã hội ngày càng chặt chẽ.

Tuy nhiên, tín dụng xanh cũng có độ trễ. Một danh mục xanh hôm nay chỉ trở thành lợi thế tài chính khi nó thể hiện qua nợ xấu thấp hơn, tài sản bảo đảm tốt hơn, chi phí vốn hợp lý hơn và thu nhập lặp lại tốt hơn trong nhiều kỳ.

Quý I/2026: lợi nhuận tăng, nhưng áp lực bảng cân đối vẫn cần soi

Sang quý I/2026, OCB tiếp tục mở rộng bảng cân đối. Tổng tài sản hợp nhất đạt khoảng 344.098 tỷ đồng, tăng so với cuối năm 2025. Cho vay khách hàng ròng đạt khoảng 200.503 tỷ đồng; tiền gửi khách hàng đạt khoảng 168.683 tỷ đồng; phát hành giấy tờ có giá đạt khoảng 66.328 tỷ đồng.

Cấu trúc này cho thấy OCB vẫn đang mở rộng tín dụng, đồng thời sử dụng nhiều hơn kênh giấy tờ có giá để hỗ trợ nguồn vốn. Tỷ lệ cho vay khách hàng trên tiền gửi khách hàng cộng giấy tờ có giá ở cuối quý I/2026 vào khoảng 85%, thấp hơn mức cuối năm 2025 nếu tính theo cùng phương pháp, phản ánh nguồn vốn tổng thể chưa quá căng.

Ở kết quả kinh doanh, lợi nhuận trước thuế quý I/2026 đạt khoảng 1.224 tỷ đồng, tăng hơn 36% so với cùng kỳ. Thu nhập lãi thuần đạt 2.383 tỷ đồng, tăng khoảng 10%; lãi thuần dịch vụ đạt 155 tỷ đồng, tăng gần 18%; kinh doanh ngoại hối cũng tích cực hơn cùng kỳ.

Tuy nhiên, chi phí dự phòng vẫn là biến số cần theo dõi. Quý I/2026, chi phí dự phòng rủi ro tín dụng của OCB khoảng 489 tỷ đồng, tăng so với cùng kỳ. Điều này không phải tín hiệu xấu nếu ngân hàng chủ động củng cố bộ đệm, nhưng nó nhắc rằng câu chuyện hiệu quả của OCB vẫn phải đi qua phép thử chất lượng tài sản.

OCB quý I/2026: bảng cân đối tiếp tục mở rộng

Tổng tài sản, tiền gửi khách hàng và giấy tờ có giá tăng so với cuối năm 2025; tỷ lệ cho vay trên tiền gửi cộng giấy tờ có giá giảm.

Nguồn: BCTC hợp nhất OCB quý I/2026, đơn vị: nghìn tỷ đồng và %.

OCB: lợi nhuận quý I/2026 tăng nhờ PPOP cải thiện

Thu nhập lãi thuần, dịch vụ và ngoại hối cải thiện; chi phí dự phòng tăng nhưng lợi nhuận trước thuế vẫn tăng mạnh so với cùng kỳ.

Nguồn: BCTC hợp nhất OCB quý I/2026, đơn vị: nghìn tỷ đồng.

Chất lượng tài sản: nơi kiểm chứng câu chuyện xanh

Một ngân hàng muốn được định vị là xanh và hiệu quả cần chứng minh điều đó ở chất lượng tài sản.

Theo phân tích chất lượng nợ cho vay trong BCTC quý I/2026, nợ nhóm 3-5 của OCB vào khoảng 7.200 tỷ đồng, tương đương khoảng 3,52% dư nợ cho vay khách hàng gộp. Dự phòng rủi ro cho vay khách hàng ở mức khoảng 4.006 tỷ đồng, tương đương tỷ lệ bao phủ nợ xấu khoảng 55,6% theo cách tính từ dữ liệu BCTC.

Đây là điểm cần đọc kỹ. Báo cáo quản trị năm 2025 cho biết tỷ lệ nợ xấu theo SBV của OCB ở mức 2,30%, đáp ứng yêu cầu dưới 3%; đồng thời các chỉ số an toàn như CAR Basel II hợp nhất 12,4%, tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn 28,96%, LDR 73,08% và tỷ lệ dự trữ thanh khoản 20,18% đều được đánh giá tuân thủ.

Tuy nhiên, khi đặt cạnh nhóm 27 ngân hàng theo cách bóc tách từ BCTC, OCB chưa thuộc nhóm có nợ xấu thấp và bộ đệm dự phòng dày nhất. Đây là khác biệt quan trọng giữa một ngân hàng “có định hướng xanh” và một ngân hàng “đã chuyển hóa định hướng xanh thành ưu thế rủi ro”.

Ngoài nợ xấu nội bảng, khoản mục ngoại bảng cũng đáng chú ý. Cuối quý I/2026, nợ khó đòi đã xử lý của OCB đạt khoảng 17.560 tỷ đồng, tăng so với cuối năm 2025. Quy mô này tương đương khoảng 8,6% dư nợ cho vay khách hàng gộp.

Con số này không đồng nghĩa với rủi ro hiện tại tăng đột biến, vì đây là phần nợ đã được xử lý khỏi bảng cân đối. Nhưng nó cho thấy “dấu chân” rủi ro quá khứ vẫn còn lớn và sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến chất lượng thu hồi nợ, chi phí vận hành và lợi nhuận trong dài hạn.

OCB trong tương quan 27 ngân hàng: sắc xanh vẫn phải qua bài test nợ xấu

OCB có câu chuyện ESG nổi bật, nhưng các chỉ tiêu nợ xấu, bao phủ nợ xấu và nợ đã xử lý ngoại bảng vẫn cần cải thiện để tạo premium rõ hơn.

Nguồn: BCTC OCB quý I/2026 và dữ liệu tổng hợp 27 ngân hàng, đơn vị: %.

Công nghệ và Liobank: hạ tầng cho chiến lược, không phải câu chuyện chính

OCB cũng có nhiều chất liệu về chuyển đổi số. Ngân hàng đã phát triển OCB OMNI, Liobank, OCB Smart Merchant, Open Banking, kết nối VNeID, nâng cấp OMNI 4.0 trên AWS, nâng cấp T24, BPM, ECM, ODM và triển khai nhiều dự án công nghệ trọng điểm.

Năm 2025, OCB ký kết với FPT để hiện đại hóa nền tảng phân tích dữ liệu với Oracle ExaC@C Database 23ai; hợp tác với CMC về AI và hạ tầng số; phát triển các giải pháp cho merchant, doanh nghiệp nhỏ và khách hàng số.

Nhưng khác với TPBank hay MSB, công nghệ không nên là trục chính của bài OCB. Với OCB, công nghệ nên được nhìn như hạ tầng vận hành cho ba mục tiêu: tăng hiệu quả, mở rộng tín dụng xanh và quản trị rủi ro tốt hơn.

Nói cách khác, câu hỏi không phải OCB có ngân hàng số hay không. Câu hỏi là ngân hàng số, dữ liệu và AI có giúp OCB giảm CIR, tăng CASA, cải thiện kiểm soát rủi ro và mở rộng danh mục xanh chất lượng hơn hay không.

Kế hoạch 2026: lợi nhuận phải tăng nhanh hơn quy mô

Kế hoạch 2026 của OCB cho thấy tham vọng rõ rệt hơn về hiệu quả.

Ngân hàng đặt mục tiêu tổng tài sản 354.214 tỷ đồng, tăng 10%; huy động thị trường 1 251.919 tỷ đồng, tăng 14%; dư nợ thị trường 1 235.875 tỷ đồng, tăng 15%; lợi nhuận trước thuế 6.960 tỷ đồng, tăng 39%; tỷ lệ nợ xấu dưới 3%.

Điểm đáng chú ý là lợi nhuận mục tiêu tăng nhanh hơn nhiều so với tài sản và tín dụng. Điều này hàm ý ban lãnh đạo kỳ vọng hiệu quả hoạt động sẽ cải thiện rõ, không chỉ dựa vào tăng quy mô.

Để làm được điều đó, OCB cần đồng thời xử lý nhiều bài toán: mở rộng tín dụng có chọn lọc, giữ chi phí vốn, tăng thu phí, kiểm soát chi phí hoạt động, củng cố bộ đệm dự phòng và giảm áp lực từ nợ đã xử lý ngoại bảng.

OCB: sắc xanh cần được đo bằng chỉ số tài chính

OCB đang có một câu chuyện khác biệt trong nhóm ngân hàng tư nhân: ngân hàng xanh, ESG, tín dụng bền vững, quản trị rủi ro theo chuẩn cao và chuyển đổi số phục vụ hiệu quả vận hành.

Đây là một câu chuyện có giá trị. Nhưng trong ngân hàng, mọi câu chuyện cuối cùng đều phải được kiểm chứng bằng số liệu tài chính.

Năm 2025, OCB đã tăng trưởng tốt. Quý I/2026, lợi nhuận tiếp tục cải thiện. Tín dụng xanh vượt 21.000 tỷ đồng là điểm khác biệt thực chất. Nhưng khi đặt trong tương quan 27 ngân hàng, OCB vẫn cần chứng minh thêm ở những chỉ tiêu cốt lõi: nợ xấu, bao phủ nợ xấu, nợ đã xử lý ngoại bảng, ROE, CASA và chi phí vốn.

Vì vậy, OCB không thiếu “màu xanh”. Điều thị trường sẽ chờ là màu xanh ấy có chuyển hóa thành một bảng cân đối sạch hơn, một mô hình lợi nhuận bền hơn và một mức hiệu quả đủ cao để tiệm cận tham vọng Top 5 về hiệu quả và ESG hay không.

* Bài viết thuộc Chuyên đề "Toàn cảnh ngân hàng Việt Nam: Từ báo cáo tài chính đến mạch nhịp kinh tế"