KBSV: Biên lãi ngành ngân hàng khó phục hồi trong năm 2026

Dù lợi nhuận trước thuế của 27 ngân hàng niêm yết vẫn duy trì tăng trưởng hai chữ số 14,2% trong quý I/2026, áp lực lên biên lãi ròng (NIM) đã bộc lộ rõ khi cuộc đua huy động vốn nóng lên và thanh khoản hệ thống chưa thực sự cải thiện.

Theo đánh giá của Công ty Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV), đây sẽ tiếp tục là một trong những thách thức lớn nhất đối với ngành ngân hàng trong phần còn lại của năm.

NIM giảm về vùng thấp nhất nhiều năm

Theo KBSV, NIM của phần lớn ngân hàng trong danh mục theo dõi đều suy giảm trong quý đầu năm. NIM bình quân của nhóm ngân hàng niêm yết giảm 16 điểm cơ bản (bps) so với quý trước, xuống mức thấp nhất trong nhiều năm trở lại đây.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc lãi suất đầu vào tăng nhanh hơn lãi suất đầu ra. Trong quý I, lãi suất huy động bình quân tăng 31 bps, trong khi lãi suất cho vay bình quân chỉ tăng 18 bps, khiến khoảng chênh lệch sinh lời của các ngân hàng bị thu hẹp đáng kể.

Không phải ngân hàng nào cũng chịu tác động như nhau. Một số ngân hàng như Vietcombank, VietinBank và Sacombank vẫn ghi nhận NIM cải thiện nhẹ nhờ khả năng chuyển phần gia tăng chi phí vốn sang cho khách hàng. Trong khi đó, phần lớn ngân hàng còn lại đều ghi nhận NIM suy giảm, với HDBank, LPBank và BIDV là những đơn vị giảm mạnh nhất trong quý.

KBSV cho biết thời gian qua, chi phí vốn tăng mạnh trong bối cảnh huy động vốn khó khăn buộc nhiều ngân hàng phải đẩy mạnh cạnh tranh lãi suất tiền gửi, đồng thời gia tăng huy động thông qua phát hành giấy tờ có giá và vay trên thị trường liên ngân hàng với chi phí vốn cao hơn tiền gửi truyền thống.

Bên cạnh đó, dòng tiền cũng dịch chuyển từ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) sang tiền gửi có kỳ hạn nhằm hưởng mức lãi suất cao hơn. Trong quý I, tổng tiền gửi CASA của hệ thống giảm mạnh 187.500 tỷ đồng, kéo tỷ lệ CASA xuống còn 20,8%, mức thấp nhất kể từ quý III/2023. Điều này tiếp tục làm gia tăng chi phí vốn của các ngân hàng.

Trong khi chi phí đầu vào gia tăng, khả năng mở rộng lãi suất cho vay lại khá hạn chế. Các ngân hàng gặp áp lực duy trì mức lãi suất cho vay đủ cạnh tranh để hỗ trợ tăng trưởng tín dụng, đặc biệt là đối với các ngân hàng có tỷ trọng cho vay lĩnh vực bất động sản cao, phải tái cơ cấu danh mục tín dụng theo định hướng kiểm soát tín dụng bất động sản của Ngân hàng Nhà nước (NHNN).

Sự phân hóa sẽ rõ nét trong ngành ngân hàng

KBSV cho rằng áp lực lên NIM sẽ không diễn ra đồng đều giữa các ngân hàng trong nửa cuối năm nay.

Nhóm ngân hàng quốc doanh được đánh giá có lợi thế nhờ chi phí huy động thấp hơn mặt bằng chung và nguồn tiền gửi từ Kho bạc Nhà nước.

Trong khi đó, các ngân hàng quy mô lớn sở hữu tỷ lệ CASA cao hoặc được hỗ trợ thanh khoản thông qua nhận chuyển giao bắt buộc như Techcombank, MB, VPBank và HDBank được kỳ vọng sẽ kiểm soát tốc độ tăng chi phí vốn tốt hơn, qua đó duy trì NIM ổn định hoặc chỉ giảm nhẹ.

Ngược lại, nhóm ngân hàng tư nhân quy mô nhỏ và trung bình có thể phải đối mặt với áp lực thu hẹp NIM lớn hơn do khả năng huy động vốn hạn chế và chi phí vốn cao hơn.

Theo KBSV, lãi suất huy động nhiều khả năng đã ở vùng đỉnh và sẽ duy trì ở mức cao trong quý III trước khi bắt đầu giảm dần từ đầu quý IV.

Điều này là nhờ tiến triển tích cực trong cục diện xung đột Mỹ - Iran được kỳ vọng sẽ giảm bớt áp lực lên giá dầu và lạm phát trong nước. Cùng với việc tỷ giá USD/VND vẫn đang duy trì trạng thái ổn định, giúp NHNN sẽ có thêm dư địa để hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống.

Bên cạnh đó, giải ngân đầu tư công dự kiến sẽ tăng tốc trong phần còn lại của năm để đạt được mục tiêu tăng trưởng 10%, qua đó giải phóng nguồn vốn dồi dào từ ngân sách nhà nước chảy vào hệ thống ngân hàng.

Những thay đổi trong cơ chế điều hành của NHNN nhằm hạ nhiệt mặt bằng lãi suất và giảm áp lực huy động của các ngân hàng dự kiến sẽ phát huy hiệu quả kể từ quý III/2026. Đồng thời, KBSV cũng kỳ vọng sẽ có thêm chính sách mới được đưa ra vào nửa cuối năm từ Chính phủ và NHNN để đạt mục tiêu tăng trưởng.

Tương tự với diễn biến của chi phí vốn nửa cuối năm nay, KBSV dự báo lãi suất cho vay cũng giảm dần, với độ trễ nhất định do các ngân hàng cần thời gian hấp thụ chi phí vốn cao trong giai đoạn trước.

Tuy nhiên, xu hướng giảm của lãi suất cho vay nhiều khả năng sẽ mang tính chọn lọc, tập trung vào các lĩnh vực được ưu tiên như xuất khẩu, sản xuất công nghiệp, hạ tầng và các ngành nghề đóng vai trò động lực tăng trưởng kinh tế. Các ngành này có mức lợi suất thấp hơn tín dụng bán lẻ. Điều này cũng khiến lợi suất sinh lời trung bình được kỳ vọng chỉ cải thiện ở mức hạn chế hơn đà tăng của chi phí vốn.

Từ đó, NIM năm nay của hệ thống ngân hàng vẫn được dự báo sẽ suy giảm nhẹ so với 2025.