Khi dòng vốn 'chọn mặt gửi tiền'

Tại hội thảo “Ngành Quỹ trong kỷ nguyên mới: Khơi thông dòng vốn cho tăng trưởng cao và bền vững” do Tổng công ty Lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC) phối hợp với Báo Tài chính - Đầu tư và FiinGroup tổ chức mới đây, các diễn giả cho rằng dòng vốn quốc tế sẽ có thêm nhiều cách tiếp cận thị trường Việt Nam, trong đó các cấu trúc quỹ như Master-Feeder có thể mở thêm kênh kết nối với các nhà quản lý tài sản trong nước.

Bà Nguyễn Thị Hải Bình, Giám đốc Quản lý khách hàng, Dịch vụ chứng khoán, HSBC Việt Nam, cho rằng sau nâng hạng, các quỹ nước ngoài, đặc biệt là quỹ đầu tư quốc gia và quỹ hưu trí, sẽ chọn lọc hơn về thị trường cũng như nhà quản lý tài sản.

Từ chọn cổ phiếu sang chọn người quản tiền

Nếu trước đây câu chuyện thu hút vốn ngoại thường được nhìn từ khả năng tiếp cận từng cổ phiếu thì với ngành quản lý quỹ, dòng vốn có thể vào Việt Nam thông qua chính các nhà quản lý tài sản trong nước.

Theo bà Bình, Việt Nam hiện không có hạn chế về sở hữu nước ngoài đối với quỹ mở. Vấn đề là làm sao tạo ra những sản phẩm đủ hấp dẫn và đáp ứng nhu cầu của nhà đầu tư quốc tế.

Khi đó, năng lực của các công ty quản lý quỹ trở thành một phần quan trọng trong câu chuyện nâng hạng. Bà Bình cho rằng các nhà quản lý trong nước cần đồng thời nâng cao năng lực thu hút vốn và năng lực đầu tư, có lịch sử hoạt động đủ dài, được quốc tế ghi nhận và đạt quy mô đủ lớn để hấp thụ dòng vốn lớn.

Không chỉ hiệu quả đầu tư là yếu tố duy nhất quyết định khả năng thu hút dòng vốn quốc tế. Ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch FiinGroup, nhấn mạnh các quỹ cần duy trì kết quả đầu tư ổn định thay vì phụ thuộc vào một chu kỳ.

“Từ khóa quan trọng nhất là ‘consistent return’ – không thể thắng trong một chu kỳ nhất định mà phải tương đối bền bỉ, dài và vượt qua các giai đoạn của thị trường”, ông Thuân nhấn mạnh.

Kết quả đầu tư cũng phải đi cùng một nền tảng quản trị đủ tin cậy. Với các nhà đầu tư tổ chức nước ngoài, mức sinh lời chỉ là một phần trong quá trình đánh giá. Họ còn đặc biệt quan tâm đến cách tài sản được định giá, rủi ro được kiểm soát và hoạt động lưu ký, quản trị, kiểm toán được tổ chức ra sao.

Theo bà Bình, nền tảng này cần bao gồm quản lý rủi ro theo chuẩn quốc tế, định giá tài sản rõ ràng cùng hệ thống lưu ký, quản trị và kiểm toán chuyên nghiệp.

Như vậy, sau nâng hạng, cơ hội đối với ngành quản lý quỹ không dừng ở việc thị trường có thêm dòng tiền. Quan trọng hơn, các công ty quản lý tài sản trong nước cần chứng minh đủ năng lực để trở thành nơi dòng vốn quốc tế có thể lựa chọn.

Không có hạn chế về sở hữu nước ngoài đối với quỹ mở. Câu chuyện là làm sao hấp dẫn họ – sản phẩm phải đáp ứng nhu cầu nước ngoài

Master-Feeder mở đường cho dòng vốn ngoại

Trong số những cấu trúc được đề cập tại hội thảo, "Master-Feeder" được bà Bình nhấn mạnh như một cách chủ động hơn để kết nối vốn quốc tế với các quỹ nội địa.

Theo mô hình này, "Feeder fund" được thành lập ở nước ngoài, tập hợp tiền từ các nhà đầu tư nước ngoài rồi đầu tư vào một "Master fund". Trong thực tế, master fund có thể chính là một quỹ nội địa Việt Nam.

Cách tiếp cận này tạo ra một tầng kết nối giữa nhà đầu tư quốc tế và năng lực quản lý tài sản trong nước. Thay vì trực tiếp lựa chọn từng tài sản, dòng vốn có thể tiếp cận thị trường Việt Nam thông qua một cấu trúc quỹ phù hợp và một nhà quản lý tài sản trong nước.

Khi đó, yêu cầu về quy mô, lịch sử đầu tư và năng lực quản trị cũng trở nên cấp thiết hơn. Nếu muốn trở thành master fund để tiếp nhận dòng vốn quốc tế, quỹ nội địa phải chứng minh được năng lực quản lý tài sản trong dài hạn và có nền tảng đủ chắc để đáp ứng yêu cầu của các nhà đầu tư tổ chức.

Bên cạnh Master-Feeder, mô hình fund-of-funds cũng được ông Thuân đề cập trong câu chuyện kết nối vốn với các quỹ. Về bản chất, đây là cấu trúc cho phép dòng tiền được phân bổ thông qua các quỹ khác, qua đó mở thêm một kênh tiếp cận các nhà quản lý tài sản.

Hai cấu trúc này cùng gợi mở một hướng phát triển khác cho ngành quản lý quỹ. Thay vì cạnh tranh chủ yếu bằng từng sản phẩm đầu tư, các quỹ nội địa có thể trở thành một tầng kết nối giữa dòng vốn và thị trường Việt Nam.

Tuy nhiên, để những cấu trúc này phát huy hiệu quả, bản thân thị trường trong nước cũng cần có đủ tài sản để phân bổ.

Đây là điểm được bà Nguyễn Thị Hằng Nga, Tổng giám đốc VCBF, lưu ý. Theo bà, Việt Nam không thiếu các sản phẩm quỹ cơ bản nhưng nguồn tài sản phía dưới vẫn là một hạn chế.

Với quỹ trái phiếu, nếu thị trường thiếu trái phiếu phù hợp, quỹ có thể huy động được tiền nhưng lại khó phân bổ vào tài sản đúng mục tiêu. Trong khi đó, cơ cấu thị trường cổ phiếu hiện tập trung lớn vào ngân hàng, tài chính và bất động sản, khiến việc phát triển các quỹ theo chủ đề như hạ tầng, công nghệ, đổi mới sáng tạo hay xanh gặp giới hạn.

Muốn có thêm những master fund đủ hấp dẫn, vì thế, Việt Nam cũng cần một thị trường cơ sở đủ rộng, đa dạng và có chiều sâu.

Cánh cửa mới đi cùng yêu cầu mới

Cùng với cơ hội từ dòng vốn quốc tế, ngành quản lý quỹ trong nước cũng phải giải quyết bài toán mở rộng nền tảng nhà đầu tư.

Quy mô ngành hiện còn khiêm tốn, trong khi lượng nhà đầu tư quỹ chỉ khoảng 700.000 người, thấp hơn nhiều so với 13 - 14 triệu tài khoản chứng khoán, theo bà Nguyễn Thị Hằng Nga.

Khoảng cách này cho thấy dư địa phát triển thị trường quỹ trong nước vẫn còn lớn. Tuy nhiên, các diễn giả cho rằng rào cản nằm ở thói quen đầu tư và cách phân bổ tài sản, chứ không đơn thuần là thiếu thêm sản phẩm.

Bà Ngô Thùy Linh, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Chứng khoán Smart Invest, cho rằng nhà đầu tư cá nhân vẫn có xu hướng nhìn chứng khoán theo hướng ngắn hạn, trong khi dòng tiền dài hạn thường được phân bổ vào bất động sản.

Ở góc độ tài chính cá nhân, ông Bùi Văn Huy, Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Đầu tư và Quản lý tài sản FIDT, nhấn mạnh nhu cầu thay đổi cách tiếp cận, khuyến khích dành nguồn lực cho đầu tư dài hạn và phân bổ tài sản theo mục tiêu.

Về phía chính sách, đại diện Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho rằng cần đồng thời mở rộng mạng lưới phân phối, đẩy mạnh giáo dục tài chính, chuẩn hóa hoạt động tư vấn đầu tư cá nhân và nghiên cứu các chính sách ưu đãi phù hợp.

Trong khi đó, hạ tầng phục vụ ngành quỹ đã được VSDC chuẩn bị trong nhiều năm. Trọng tâm tiếp theo là tiếp tục chuẩn hóa dữ liệu, quy trình, định giá, kết nối và giảm chi phí để nâng khả năng tiếp cận của nhà đầu tư.

Những yếu tố này tạo thành nền tảng để các cấu trúc huy động vốn mới có thể kết nối dòng vốn quốc tế với quỹ nội địa. Khi thị trường có thêm tài sản để phân bổ, nhà đầu tư tham gia nhiều hơn và hệ thống phân phối, hạ tầng được hoàn thiện, ngành quỹ sẽ có thêm điều kiện để tiếp nhận các dòng vốn dài hạn.