Khi một doanh nghiệp Việt Nam bước vào sân chơi khoáng sản chiến lược toàn cầu

Vonfram đang trở thành vật liệu chiến lược của kỷ nguyên AI và quốc phòng

Vonfram ngày càng được xem là một trong những khoáng sản chiến lược quan trọng đối với các nền kinh tế phát triển. Trong danh mục khoáng sản quan trọng do Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) công bố, vonfram được xếp vào nhóm nguyên liệu có vai trò quan trọng đối với an ninh kinh tế và quốc phòng.

Với nhiệt độ nóng chảy cao nhất trong số các kim loại kỹ thuật, độ cứng vượt trội và khả năng dẫn nhiệt tốt, vonfram gần như không thể thay thế trong nhiều ứng dụng công nghệ cao.

Vai trò của vonfram đang mở rộng cùng với sự phát triển của AI và hạ tầng công nghệ toàn cầu. Theo các nghiên cứu được MSR dẫn lại từ BlackRock, McKinsey và Hiệp hội Vonfram Quốc tế (ITIA), đầu tư AI toàn cầu giai đoạn 2026–2030 có thể đạt từ 5–8 nghìn tỷ USD, trong khi nhu cầu bán dẫn và pin dự kiến tăng gấp đôi vào năm 2030. Vonfram hiện được sử dụng trong chip bán dẫn, pin sạc nhanh, công nghệ in 3D, thiết bị công nghiệp, quốc phòng và nhiều lĩnh vực công nghệ cao khác.

Trong khi nhu cầu tăng lên, nguồn cung toàn cầu lại ngày càng tập trung hơn. Trung Quốc hiện chiếm khoảng 82% sản lượng vonfram toàn cầu và đang ngày càng siết chặt xuất khẩu nhằm ưu tiên nhu cầu trong nước. Điều này buộc nhiều doanh nghiệp và chính phủ phương Tây phải đẩy mạnh tìm kiếm các nguồn cung thay thế ngoài Trung Quốc.

Mối quan tâm về an ninh nguồn cung ngày càng trở nên rõ nét. Reuters cho biết Liên minh châu Âu đang xem xét đưa vonfram vào chương trình dự trữ khoáng sản chiến lược đầu tiên của khối nhằm giảm phụ thuộc vào Trung Quốc. Trong khi đó, Mỹ cũng đang thúc đẩy các sáng kiến tăng cường dự trữ khoáng sản chiến lược và đa dạng hóa chuỗi cung ứng phục vụ quốc phòng và công nghệ cao.

Khi chuỗi cung ứng trở nên quan trọng hơn bản thân tài nguyên

Trong bối cảnh đó, lợi thế cạnh tranh không còn nằm hoàn toàn ở việc sở hữu mỏ.

Một doanh nghiệp sở hữu tài nguyên nhưng phải phụ thuộc vào bên thứ ba để chế biến vẫn đối mặt với nhiều rủi ro về nguồn cung, chi phí nguyên liệu và khả năng đáp ứng các yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe từ khách hàng.

Xu hướng này đang làm thay đổi cách thị trường đánh giá các doanh nghiệp khoáng sản chiến lược. Trong báo cáo cập nhật gần đây về Almonty Industries, Diamond Equity Research cho rằng giá trị của các doanh nghiệp vonfram ngoài Trung Quốc ngày càng nằm ở khả năng đảm bảo nguồn cung ổn định cho khách hàng toàn cầu thay vì chỉ ở quy mô tài nguyên.

Nói cách khác, thị trường đang bắt đầu đánh giá cao hơn những doanh nghiệp có khả năng kiểm soát nhiều mắt xích trong chuỗi cung ứng và tham gia sâu hơn vào các khâu tạo giá trị gia tăng.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh địa chính trị ngày càng phức tạp. Nhiều nhà phân tích cho rằng thị trường đang dần hình thành một “phần bù an ninh chuỗi cung ứng” đối với các doanh nghiệp sở hữu nguồn cung ngoài Trung Quốc có khả năng vận hành ổn định, truy xuất nguồn gốc rõ ràng và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của khách hàng quốc tế.

Điều gì khiến MSR khác biệt?

Trong ngành vonfram toàn cầu, phần lớn doanh nghiệp thường chỉ tập trung vào một mắt xích riêng lẻ trong chuỗi giá trị.

Có doanh nghiệp sở hữu mỏ nhưng không có năng lực chế biến sâu. Có doanh nghiệp tham gia tinh luyện nhưng phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu bên ngoài. Một số doanh nghiệp khác tập trung vào tái chế vật liệu.

Trong bối cảnh đó, MSR nổi lên như một trường hợp khá đặc biệt khi sở hữu đồng thời ba mắt xích quan trọng: khai thác, chế biến sâu và tái chế. Đây là mô hình không phổ biến ngay cả đối với nhiều doanh nghiệp vonfram lớn trên thế giới.

Tại Việt Nam, công ty sở hữu mỏ Núi Pháo, một trong những mỏ vonfram lớn nhất ngoài Trung Quốc đang vận hành thương mại. Song song với đó là Masan Tungsten Chemicals (MTC), một trong những nhà máy tinh luyện vonfram độc lập lớn nhất ngoài Trung Quốc. Nhà máy có khả năng sản xuất các sản phẩm hóa chất vonfram giá trị gia tăng cao phục vụ khách hàng toàn cầu trong nhiều lĩnh vực công nghiệp và công nghệ.

Bên cạnh khai thác và chế biến sâu, tái chế cũng được xác định là một trong những trụ cột chiến lược dài hạn của doanh nghiệp nhằm mở rộng nguồn nguyên liệu và phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn.

Không giống nhiều doanh nghiệp cùng ngành đang được thị trường định giá dựa trên tiềm năng phát triển trong tương lai, MSR hiện đã sở hữu tài sản đang vận hành, năng lực chế biến và khả năng tạo dòng tiền thực tế. Điều này giúp doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào các phân khúc có giá trị gia tăng cao thay vì chỉ phụ thuộc vào hoạt động khai thác tài nguyên.

Đối với Masan Group (HOSE: MSN), đơn vị hiện sở hữu khoảng 93% lợi ích kinh tế tại MSR, vai trò của doanh nghiệp không chỉ dừng lại ở một công ty khai khoáng. Trong bối cảnh thế giới ngày càng quan tâm đến các nguồn cung khoáng sản chiến lược ngoài Trung Quốc, MSR đang trở thành một phần quan trọng trong câu chuyện tạo giá trị dài hạn của Masan. Bên cạnh việc đóng góp lợi nhuận và dòng tiền, MSR còn giúp Masan sở hữu một trong những tài sản vật liệu chiến lược có ý nghĩa toàn cầu được xây dựng từ Việt Nam.