Khi nhà đầu tư tuyệt vọng, dữ liệu lại đang nói điều ngược lại

Trong khi giá cổ phiếu đi xuống, lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp vẫn tăng mạnh, mặt bằng định giá đã trở nên hấp dẫn hơn và độ rộng đo sức khỏe thật thị trường đang xuất hiện sự cải thiện đáng chú ý. Những tín hiệu này chưa đủ khẳng định thị trường đã tạo đáy nhưng cũng không cho phép chúng ta quá bi quan về cơ hội phía trước.

Khi thị trường xanh mà tài khoản vẫn đỏ

Chắc hẳn không ít nhà đầu tư đã quen với việc mở tài khoản chứng khoán, nhìn danh mục lỗ nặng rồi bỏ mặc. Từ kỳ vọng đến thất vọng, có người chọn bán hết cổ phiếu, có người giữ nguyên danh mục và không còn muốn theo dõi. Điều khiến các nhà đầu tư mệt mỏi không chỉ là khoản lỗ mà còn là cảm giác thị trường tăng điểm trong khi tài khoản của mình vẫn chưa thể hồi phục.

Theo thống kê của tôi trên nền tảng MoneyGain dựa trên 330 cổ phiếu có khối lượng giao dịch bình quân đạt tối thiểu 50.000 cổ phiếu/phiên, có tới 70% cổ phiếu giảm giá từ đầu năm 2026. Trong số những cổ phiếu giảm, có tới 41% mất trên 20% giá trị. Nhìn lại một năm kể từ tháng 10 năm ngoái, cũng gần 70% cổ phiếu cũng ghi nhận mức sinh lời âm.

Như vậy, phần lớn cổ phiếu giảm giá, rong khi diễn biến VN-Index lại chịu ảnh hưởng đáng kể từ một số doanh nghiệp vốn hóa rất lớn, đặc biệt là nhóm Vingroup. Đó là lý do chỉ số tăng mà nhiều nhà đầu tư vẫn thua lỗ. Và cũng giải thích vì sao tâm lý chán nản có thể kéo dài ngay cả khi thị trường bắt đầu xuất hiện những phiên hồi phục. 

Nhưng có một sự thật khác đáng chú ý: Trong khi phần lớn cổ phiếu giảm giá, hoạt động kinh doanh của nhiều doanh nghiệp lại đang cải thiện.

Hiệu suất một số cổ phiếu từ đầu năm đến nay và từ 10/2025. Ảnh: MoneyGain

Giá cổ phiếu giảm nhưng lợi nhuận doanh nghiệp vẫn đang tăng

Kinh tế Việt Nam tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng cao. GDP quý III/2026 tăng 9,95%, đưa tăng trưởng chín tháng lên 9,01%. Sản xuất, đầu tư và dịch vụ tiếp tục đóng góp tích cực cho nền kinh tế. Điều đáng nói là tăng trưởng kinh tế vẫn đang chuyển hóa thành lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp niêm yết.

Theo dữ liệu MoneyGain, doanh thu của các doanh nghiệp niêm yết quý I/2026 tăng 23,5%, lợi nhuận tăng 38,2% so cùng kỳ. Sang quý II, doanh thu tăng gần 39% và lợi nhuận tăng hơn 50%. Bước sang quý III, lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục ghi nhận những tín hiệu tích cực khi tính đến ngày 25/10/2026, có 513 doanh nghiệp công bố báo cáo tài chính với tổng doanh thu đạt hơn 316.686 tỷ đồng, tăng 27%; lợi nhuận hơn 48.236 tỷ đồng, tăng 16,4% so cùng kỳ. 

Tăng trưởng xuất hiện ở nhiều nhóm ngành với những điểm sáng như TCB (+23,7%), VPB (+18,8%), MSN (+203,7%), MSR (+41509% VGC (+402,8%) và KBC (+196,6%)…mặc dù trong bố cảnh một số doanh nghiệp chứng khoán chịu áp lực lợi nhuận giảm do thanh khoản thị trường suy giảm, chi phí vốn tăng và hoạt động đầu tư kém do thị trường không thuận lợi.

Dù kết quả mới phản ánh nhóm doanh nghiệp công bố sớm nhưng vẫn cho thấy một nghịch lý đáng suy ngẫm: Giá của phần lớn cổ phiếu đã giảm sâu, nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn tiếp tục tăng trưởng, thậm chí tăng tốc về lợi nhuận.

Kết quả kinh doanh một số doanh nghiệp quý III/2026 đến ngày 25/10/2026. Ảnh: MoneyGain

Tại sao lại có sự trái chiều này?

Nguyên nhân là bởi thị trường chứng khoán không chỉ phản ánh lợi nhuận hiện tại mà còn phản ánh kỳ vọng của nhà đầu tư về tương lai. Trong năm 2026, môi trường toàn cầu chịu áp lực từ căng thẳng địa chính trị, giá năng lượng và lợi suất trái phiếu dài hạn cao. Nhu cầu đầu tư lớn cho hạ tầng, công nghệ và AI cũng đang làm gia tăng cuộc cạnh tranh nguồn vốn. Tại Việt Nam, mặt bằng lãi suất cao hơn khiến doanh nghiệp chịu áp lực chi phí tài chính và nhà đầu tư đòi hỏi mức sinh lời hấp dẫn hơn. Khi mức độ bất định tăng lên, thị trường thường không còn sẵn sàng trả mức giá cao như trước cho cùng một đồng lợi nhuận.

Chẳng hạn, một doanh nghiệp tăng EPS 20% nhưng nếu mức P/E được thị trường chấp nhận giảm từ 15 lần xuống 10 lần, như vậy giá cổ phiếu vẫn có thể giảm dù lợi nhuận của doanh nghiệp tăng. Điều này lý giải vì sao doanh nghiệp vẫn tăng trưởng nhưng cổ phiếu lại giảm giá. Và cũng chính quá trình điều chỉnh kỳ vọng ấy đang khiến mặt bằng định giá trở nên đáng chú ý hơn.

Khi nhiều ngành đã được định giá thấp hơn lịch sử

Theo dữ liệu MoneyGain, P/E tại 23/10/2026 của VN-Index ở khoảng 12,3 lần. Khi loại nhóm Vingroup, P/E chỉ còn khoảng 10,3 lần. Đây là mức đáng chú ý nếu đặt trong bối cảnh tăng trưởng lợi nhuận tiếp tục được duy trì. 

Nhìn lại lịch sử, thị trường từng hình thành những vùng đáy quan trọng trong tháng 3/2020 khi Covid-19 bùng phát, tháng 11/2022 khi khủng hoảng niềm tin trên thị trường trái phiếu diễn ra và tháng 4/2025 trước cú sốc thuế quan. Những giai đoạn này đều chứng kiến định giá suy giảm mạnh về ngưỡng P/E +/- 10 và sau đó tạo đáy trong khi tâm lý nhà đầu tư lúc đó đang rất thận trọng và chán nản.

Tuy nhiên, mức P/E thấp không phải công thức dự báo đáy. Mỗi chu kỳ có mức lãi suất, triển vọng lợi nhuận và rủi ro khác nhau nhưng cũng định giá về mức thấp lịch sử cho thấy bối cảnh này không cần quá bi quan cho cái nhìn dài hạn.

P/E lịch sử khi thị trường tạo đáy. Ảnh: MoneyGain

Một dữ liệu nữa nằm ở định giá theo ngành. Dữ liệu cho thấy nhiều nhóm ngành quan trọng đang được giao dịch ở mức P/E thấp hơn trung bình và trung vị lịch sử 5 năm. Ngân hàng đang có P/E quanh 8 lần; bán lẻ gần 13 lần; và dầu khí khoảng 8 - 9 lần…các nhóm dịch vụ tài chính, xây dựng và vật liệu, hóa chất cũng ghi nhận mức định giá hiện tại thấp hơn vùng bình quân lịch sử.

T uy vậy, nhà đầu tư cần hiểu định giá thấp tạo ra cơ hội nghiên cứu, chứ chưa bảo đảm cổ phiếu sẽ tăng giá. Điều nhà đầu tư cần tìm là những doanh nghiệp có lợi nhuận tiếp tục tăng, hiệu quả sử dụng vốn tốt, dòng tiền lành mạnh và mức định giá chưa phản ánh đầy đủ triển vọng ấy.

P/E lịch sử ngày đang thấp nhất trung bình ba năm ngoài trừ đặc thù ngành bất động ảnh. Ảnh: MoneyGain

Độ rộng thị trường: Một sự cải thiện không nên bỏ qua

Một tín hiệu khác rất đáng quan tâm đang xuất hiện là độ rộng thị trường. Nếu VN-Index phản ánh diễn biến chung của chỉ số, còn độ rộng giúp nhìn sâu hơn vào số lượng cổ phiếu trong bộ chỉ số đó thực sự tham gia xu hướng hồi phục. Tôi sử dụng tỷ lệ cổ phiếu giao dịch trên đường trung bình động 50 phiên (MA50) để đánh giá sức khỏe trung hạn, đồng thời theo dõi tỷ lệ trên MA200 để đánh giá nền tảng xu hướng dài hạn.

Tại ngày 23/10, tỷ lệ cổ phiếu nằm trên MA50 (xu hướng tăng trung hạn) đã tăng mạnh lên 44,3%, mức cao nhất kể từ tháng 3/2026. Đáng chú ý, chỉ báo này có sự bứt lên rõ rệt sau thời gian dài chủ yếu dao động trong vùng thấp. Điều đó cho thấy số lượng cổ phiếu lấy lại được xu hướng giá tích cực đang gia tăng đáng kể. Nói cách khác, dòng tiền bắt đầu có dấu hiệu quay lại với nhiều cổ phiếu hơn, thay vì chỉ tập trung vào một vài mã vốn hóa lớn.

Dù vậy, tỷ lệ này vẫn chưa vượt ngưỡng 50%, nhưng điểm đáng chú ý không phải thị trường đã khỏe trở lại, mà là tốc độ cải thiện đang tăng lên rõ rệt sau một giai đoạn suy yếu kéo dài. Đây có thể là một tín hiệu sớm đáng theo dõi. Tuy nhiên, để hình thành xu hướng tăng bền vững, thị trường vẫn cần sự xác nhận của giá, khối lượng giao dịch và sự tham gia của các cổ phiếu dẫn đầu.

Không bi quan nhưng cũng không chủ quan với quản trị rủi ro

Những dữ liệu trên cho thấy cơ hội đầu tư đang trở nên đáng nghiên cứu hơn. Nhưng lịch sử thị trường cũng nhắc mỗi nhà đầu tư rằng một doanh nghiệp tốt hay mức định giá hấp dẫn không thể thay thế kỷ luật quản trị rủi ro. Tôi cho rằng nhà đầu tư cần xây dựng hai tầng bảo vệ vốn.

Tầng thứ nhất là giới hạn tổn thất cho từng giao dịch. Một khoản lỗ 7% chỉ cần mức tăng khoảng 7,5% để hòa vốn. Nhưng nếu lỗ 10%, cổ phiếu phải tăng 11,1%; lỗ 30% phải tăng gần 43%; và khi đã mất 50%, nhà đầu tư cần mức tăng 100% mới trở về số vốn ban đầu, đó là chưa kể nhà đầu tư dung margin. Khoản lỗ càng lớn, hành trình hồi phục lấy lại vốn càng khó khăn. Vì vậy, nhà đầu tư cần xác định trước mức tổn thất có thể chấp nhận, thay vì chờ cổ phiếu giảm sâu rồi mới quyết định.

Tầng thứ hai là phân bổ vốn và quản trị khả năng thanh khoản. Ngay cả khi đã đặt mức cắt lỗ, không phải lúc nào nhà đầu tư cũng bán được cổ phiếu ở mức giá mong muốn. Những diễn biến của PNJ, KOS hay DGC… trong năm 2026 là bài học rõ ràng. Các cổ phiếu này từng xuất hiện nhiều phiên giảm sàn liên tiếp, lượng bán chờ rất lớn nhưng lực mua hạn chế. Đặc biệt, KOS ghi nhận 25 phiên giảm sàn liên tiếp tính đến 23/10, trong khi DGC và PNJ cũng từng trải qua những chuỗi giảm sàn khiến nhà đầu tư gặp khó khăn khi muốn thoát vị thế. Khi thanh khoản biến mất, lệnh bán có thể không được thực hiện, kể cả khi nhà đầu tư đã đặt ra nguyên tắc cắt lỗ.

Do đó, không nên tập trung quá nhiều vốn vào một cổ phiếu. Mức tối đa 20 - 25% danh mục cho một mã có thể được sử dụng làm giới hạn tham khảo, nhưng cần điều chỉnh theo thanh khoản, mức độ rủi ro, lợi thế của từng giao dịch và khả năng chịu tổn thất của từng nhà đầu tư. Hai tầng quản trị rủi ro bổ sung cho nhau: giới hạn tổn thất giúp kiểm soát từng quyết định, còn phân bổ vốn giúp bảo vệ toàn bộ danh mục trước những tình huống không thể lường trước.

Nhìn lại bức tranh hiện tại, sự thất vọng của nhiều nhà đầu tư là điều dễ hiểu. Phần lớn cổ phiếu đã giảm giá, trong khi những biến động về lãi suất, địa chính trị và dòng vốn quốc tế vẫn chưa kết thúc. Nhưng ở chiều ngược lại, nhiều doanh nghiệp đang tiếp tục tăng trưởng lợi nhuận, định giá của các ngành quan trọng đã thấp hơn lịch sử và tỷ lệ cổ phiếu trên MA50 đang cải thiện nhanh, lên mức cao nhất kể từ tháng 3.

Những tín hiệu này chưa đủ khẳng định thị trường đã tạo đáy. Nhưng chúng cho thấy đây là thời điểm nên nghiên cứu các cơ hội một cách nghiêm túc, thay vì để những khoản lỗ trong quá khứ quyết định toàn bộ cái nhìn về tương lai. Nhà đầu tư không cần mua đúng đáy hay dự đoán chính xác phiên thị trường đảo chiều.

Điều quan trọng hơn là nhận diện được doanh nghiệp có tăng trưởng thực chất, lựa chọn mức định giá, điểm mua hợp lý, quan sát tín hiệu cung cầu và luôn giữ kỷ luật bảo vệ vốn. Bởi thị trường có thể cần thêm thời gian để phục hồi, nhưng những doanh nghiệp tốt không ngừng hoạt động chỉ vì giá cổ phiếu đang giảm. Bi quan trước những khoản lỗ đã xảy ra là điều dễ hiểu. Nhưng để những tổn thất ấy khiến chúng ta bỏ qua mọi cơ hội phía trước lại là một quyết định khác.

Và trong những giai đoạn khó khăn nhất, dữ liệu có thể không cho chúng ta một câu trả lời chắc chắn về ngày mai, nhưng giúp chúng ta nhìn nhận thị trường bình tĩnh hơn, lựa chọn tốt hơn và chuẩn bị sẵn sàng khi cơ hội thực sự xuất hiện. Bởi đầu tư thành công không chỉ là tìm đúng cơ hội, mà còn là giữ được vốn, phương pháp và sự kiên nhẫn để đi cùng cơ hội ấy.

Ý kiến ( 0)
Đường đua mới của chứng khoán Việt Nam sau nâng hạng FTSE

Đường đua mới của chứng khoán Việt Nam sau nâng hạng FTSE

Tài chính -  4 tuần

Giai đoạn tiếp theo của chứng khoán Việt Nam sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào tăng trưởng lợi nhuận, định giá, thanh khoản và mức sinh lời sau điều chỉnh tỷ giá.

Tròn ba thập kỷ chứng khoán Việt Nam chỉ tiến không lùi

Tròn ba thập kỷ chứng khoán Việt Nam chỉ tiến không lùi

Tài chính -  4 tuần

Chứng khoán Việt Nam được nâng hạng đánh dấu bước chuyển mình sau 30 năm phát triển, trước yêu cầu trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Nguồn vốn tái định hình cuộc đua ngành chứng khoán

Nguồn vốn tái định hình cuộc đua ngành chứng khoán

Tài chính -  3 tháng

Sự dịch chuyển này khiến ngành chứng khoán ngày càng giống một cuộc đua về năng lực quản trị vốn hơn là cuộc cạnh tranh về quy mô môi giới.

Giải pháp cải thiện 'chiều sâu' cho thị trường chứng khoán Việt Nam

Giải pháp cải thiện 'chiều sâu' cho thị trường chứng khoán Việt Nam

Tài chính -  2 giờ

Thị trường chứng khoán Việt Nam tăng trưởng nhanh nhưng vẫn phụ thuộc vào ngân hàng, bất động sản và dòng tiền cá nhân.

Đằng sau lô trái phiếu kèm quyền mua nghìn tỷ của Điện Máy Xanh

Đằng sau lô trái phiếu kèm quyền mua nghìn tỷ của Điện Máy Xanh

Tài chính -  2 giờ

Nếu thực hiện toàn bộ chứng quyền của lô trái phiếu, 15 lãnh đạo này có thể mua thêm tối đa 126,7 triệu cổ phiếu mới, tương đương khoảng 10% lượng cổ phiếu đang lưu hành của DMX, với tổng số tiền tối thiểu là 9.375 tỷ đồng. Đề xuất của Điện Máy Xanh đặt ra nhiều vấn đề về chi phí vốn, cơ chế đãi ngộ lãnh đạo và quyền lợi cổ đông.

TS. Cấn Văn Lực: Cần quản lý dòng vốn theo bản chất rủi ro thay vì tên gọi

TS. Cấn Văn Lực: Cần quản lý dòng vốn theo bản chất rủi ro thay vì tên gọi

Tài chính -  2 ngày

Theo TS. Cấn Văn Lực, cơ quan quản lý cần chuyển từ cách tiếp cận cào bằng, dựa chủ yếu vào tên gọi của sản phẩm, mô hình hay chủ thể sang quản lý dựa trên mức độ rủi ro thực tế.

Cỗ máy ủy thác nghìn tỷ của nhóm Leadvisors

Cỗ máy ủy thác nghìn tỷ của nhóm Leadvisors

Tài chính -  3 ngày

Với vốn điều lệ 35 tỷ đồng và 14 nhân sự, Công ty Quản lý quỹ Leadvisors đang quản lý gần 3.000 tỷ đồng tiền ủy thác, trong đó có tiền của chính tập đoàn mẹ và chủ tịch.

'Ảo ảnh' sau những đợt IPO

'Ảo ảnh' sau những đợt IPO

Tài chính -  4 ngày

Chất lượng một thương vụ IPO được quyết định bởi hiệu quả sử dụng vốn, năng lực quản trị và khả năng thực hiện cam kết với cổ đông sau khi doanh nghiệp lên sàn.

Khi nhà đầu tư tuyệt vọng, dữ liệu lại đang nói điều ngược lại

Khi nhà đầu tư tuyệt vọng, dữ liệu lại đang nói điều ngược lại

Tài chính -  9 giây

Trong khi giá cổ phiếu đi xuống, lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp vẫn tăng mạnh, mặt bằng định giá đã trở nên hấp dẫn hơn và độ rộng đo sức khỏe thật thị trường đang xuất hiện sự cải thiện đáng chú ý. Những tín hiệu này chưa đủ khẳng định thị trường đã tạo đáy nhưng cũng không cho phép chúng ta quá bi quan về cơ hội phía trước.

SeABank công bố khung tài chính bền vững

SeABank công bố khung tài chính bền vững

Nhịp cầu kinh doanh -  14 phút

Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank, HOSE: SSB) chính thức công bố khung tài chính bền vững (Sustainable Finance Framework), được S&P Global Ratings đánh giá ý kiến độc lập (Second Party Opinion - SPO) ngày 24/09/2026. Đây là cơ sở để SeABank mở rộng huy động và phân bổ hiệu quả nguồn vốn cho các mục tiêu phát triển bền vững theo cam kết.

NCB ký kết thu xếp vốn cho hai dự án trọng điểm của TP.HCM

NCB ký kết thu xếp vốn cho hai dự án trọng điểm của TP.HCM

Nhịp cầu kinh doanh -  53 phút

Ngày 23/10/2026, tại hội nghị giải pháp tài chính ngân hàng phục vụ tăng trưởng kinh tế vùng Đông Nam Bộ giai đoạn 2026 - 2030, Ngân hàng TMCP Quốc Dân (NCB) đã chính thức ký kết thỏa thuận hợp tác chiến lược và biên bản ghi nhớ hợp tác nhằm thu xếp vốn và cung cấp các giải pháp tài chính ngân hàng cho hai dự án trọng điểm tại TPHCM gồm dự án Khu liên hợp thể dục thể thao quốc gia Rạch Chiếc và dự án Công viên văn hóa Bến Nhà Rồng - Khánh Hội và cây xanh công cộng Bến Bạch Đằng tại TP.HCM.

Giải pháp cải thiện 'chiều sâu' cho thị trường chứng khoán Việt Nam

Giải pháp cải thiện 'chiều sâu' cho thị trường chứng khoán Việt Nam

Tài chính -  2 giờ

Thị trường chứng khoán Việt Nam tăng trưởng nhanh nhưng vẫn phụ thuộc vào ngân hàng, bất động sản và dòng tiền cá nhân.

Đằng sau lô trái phiếu kèm quyền mua nghìn tỷ của Điện Máy Xanh

Đằng sau lô trái phiếu kèm quyền mua nghìn tỷ của Điện Máy Xanh

Tài chính -  2 giờ

Nếu thực hiện toàn bộ chứng quyền của lô trái phiếu, 15 lãnh đạo này có thể mua thêm tối đa 126,7 triệu cổ phiếu mới, tương đương khoảng 10% lượng cổ phiếu đang lưu hành của DMX, với tổng số tiền tối thiểu là 9.375 tỷ đồng. Đề xuất của Điện Máy Xanh đặt ra nhiều vấn đề về chi phí vốn, cơ chế đãi ngộ lãnh đạo và quyền lợi cổ đông.

Chữ S trong ESG bắt đầu từ cách doanh nghiệp đối xử với người lao động

Chữ S trong ESG bắt đầu từ cách doanh nghiệp đối xử với người lao động

Diễn đàn quản trị -  2 giờ

Xây dựng môi trường làm việc 'thân thiện với gia đình' không còn đơn thuần là phúc lợi hay công cụ truyền thông ESG, mà đang trở thành chiến lược giữ chân nhân tài và phát triển bền vững.

Sun Group giới thiệu hệ sinh thái hàng không tại Routes World 2026

Sun Group giới thiệu hệ sinh thái hàng không tại Routes World 2026

Nhịp cầu kinh doanh -  2 giờ

Ngày 21/10/2026, tại Routes World 2026 ở Frankfurt (Đức), Sun Group giới thiệu hệ sinh thái hàng không tích hợp, kết nối hãng bay, cảng hàng không, dịch vụ mặt đất và suất ăn hàng không. Ngay ngày đầu sự kiện, gian hàng E20 đã đón nhiều hãng hàng không và đối tác quốc tế đến trao đổi cơ hội hợp tác, đặc biệt trong phát triển mạng bay tới Phú Quốc trước thềm APEC 2027.