Khởi nghiệp xanh: Khi người trẻ chọn trách nhiệm

Với Dear Our Community, tôi có cơ hội tiếp xúc và làm việc với nhiều bạn trẻ có những ý tưởng kinh doanh, khởi nghiệp hết sức độc đáo để vừa làm kinh tế, vừa giải quyết bài toán bền vững.

Nguyễn Đức Minh (Kevin) với dự án Energishift là một ví dụ trong số đó, mà tôi rất tâm đắc khi nhắc đến. Dự án đã giành giải nhất cuộc thi Khởi nghiệp thuộc khuôn khổ chương trình Thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực hiệu quả năng lượng (AIS4EE)

Đây là chương trình được triển khai chính bởi quỹ đầu từ Touchstone Partners, trong đó Dear Our Community là đối tác triển khai chương trình dành cho học sinh sinh viên, thu hút hơn 60 ý tưởng gửi về từ các trường đại học

Điều làm tôi ấn tượng là một người trẻ, thế hệ gen Z như bạn Kevin lại chọn lối đi rất cụ thể, trong lĩnh vực khá “khoai”: Xây dựng giải pháp công nghệ giúp các doanh nghiệp vừa và nhỏ đo lường và tối ưu hóa năng lượng tiêu thụ.

Không những vậy, Kevin còn có tư duy làm sản phẩm rất bài bản, chỉn chu. Minh chứng là dù xuất phát điểm chỉ là một dự án khởi nghiệp xanh của sinh viên, Energishift đã bắt đầu có những khách hàng đầu tiên, theo như lời tôi được nghe chia sẻ cách đây vài tuần.

Không hiếm những câu chuyện khởi nghiệp như Kevin và không ít trong số đó đang có những bước tiến vững chắc, tạo ra tác động lan tỏa. Đó là minh chứng cho thấy khởi nghiệp xanh ở thế hệ trẻ không phải là trào lưu nhất thời, mà là sự chuyển dịch thực sự trong tâm thức của người trẻ. Các bạn quan tâm sâu sắc đến các giải pháp vừa tạo ra lợi nhuận, vừa giải quyết được các bài toán môi trường và xã hội.

Đã qua cái thời tư duy tách bạch giữa “làm kinh tế” với “phụng sự xã hội” hay “bảo vệ môi trường”. Các bạn trẻ hiểu được rằng, doanh nghiệp trường tồn bắt buộc phải có trách nhiệm.

Từ thế hệ lo âu tới những người đi tìm cơ hội

Giới trẻ hiện nay được gọi là “thế hệ lo âu về khí hậu” bởi các bạn được sinh ra, lớn lên trong bối cảnh thế giới chứng minh được sự tồn tại của biến đổi khí hậu, chứng kiến những tác động nặng nề do sự mất cân bằng, thiếu tính bền vững, từ thời tiết trở nên thất thường, chất lượng không khí rơi xuống mức báo động cho đến những thảm họa như siêu bão, đại dịch.

Nỗi lo âu ngày càng lớn hơn khi công nghệ số phát triển. Chỉ cần mở điện thoại ra, những tin tức môi trường, xung đột chính trị bủa vây càng khiến nỗi bất an về thời đại trở nên hiện hữu.

Những vấn đề này quá lớn lao, quá phức tạp và mang tính toàn cầu, dễ khiến bất kỳ ai cũng rơi vào trạng thái mất kết nối hoặc cảm thấy bất an. "Mình chỉ là một cá nhân nhỏ bé, mình làm được gì khi thế giới đang vỡ vụn?" là suy nghĩ dẫn đến lối sống "YOLO" (You Only Live Once – bạn chỉ sống một lần), tận hưởng hôm nay mặc kệ ngày mai của một bộ phận giới trẻ.

Người khởi nghiệp thực thụ không để nỗi sợ hãi nhấn chìm. Họ là những người có khả năng nhìn thấy cơ hội trong chính những lo âu.

Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, có một nghịch lý thú vị làm nên tố chất doanh nhân: Người khởi nghiệp thực thụ không để nỗi sợ hãi nhấn chìm. Họ là những người có khả năng nhìn thấy cơ hội trong chính những lo âu đó.

Thế giới càng nhiều bất ổn, các bạn trẻ càng nhìn ra được những vấn đề cần được giải quyết. Bằng trí tuệ, kiến thức và bằng trái tim nhiệt huyết đầy sức trẻ, họ tìm ra những giải pháp hữu ích, đáp ứng đúng nhu cầu của xã hội. Bằng cách đó, người trẻ biến thách thức, nỗi sợ, nỗi lo âu thành cơ hội kinh tế hết sức thực tế.

Vượt định kiến

Dẫu vậy, hành trình khởi nghiệp xanh không trải hoa hồng. Rào cản lớn nhất đôi khi lại đến từ chính định kiến của thế hệ đi trước. Trong nhiều cuộc thảo luận, tôi vẫn nghe các bậc tiền bối than phiền rằng người trẻ bây giờ hời hợt, thiếu chiều sâu, làm truyền thông thì hay nhưng đi vào cốt lõi vận hành lại yếu kém.

Tất nhiên, tuổi trẻ chắc chắn đi kèm với sự thiếu về kinh nghiệm, hụt về chiều sâu do chưa đủ trải nghiệm. Tuy nhiên, đó không phải lý do để nói rằng giới trẻ yếu kém hơn so với thế hệ đi trước.

Tại Việt Nam, thế hệ đi trước đôi khi vẫn còn mang nặng tư tưởng tôn ti, trật tự. Trong một môi trường các bạn trẻ ít được nói, ít được thể hiện quan điểm hay xắn tay vào thực hành, rõ ràng đòi hỏi độ chín về kiến thức, kinh nghiệm và kỹ năng từ sớm là điều không thể.

Thay vì vội vã phán xét, thế hệ đi trước, những nhà lãnh đạo, quản lý, những người đang làm trong lĩnh vực giáo dục, hãy dừng lại để soi chiếu và phản tư về những gì mình đã làm cho những thế hệ kế cận.

Liệu chúng ta đã trang bị đủ cho các bạn những cơ hội thực tế để cải thiện năng lực tư duy, khả năng phản biện chưa? Hay chúng ta vẫn đang áp đặt hoặc mong đợi thụ động rằng các bạn trẻ phải "chín chắn" ngay từ khi vừa bước ra khỏi ghế nhà trường, nhưng không tạo điều kiện cho các bạn được thử, được sai, được vấp ngã trong một môi trường an toàn càng sớm càng tốt.

Thực tế, không có gì giúp một cá nhân trở nên hiểu biết và sâu sắc hơn bằng những va chạm thực tế, ngay cả nếm trải thất bại dưới sự hướng dẫn và đồng hành từ những người đi trước.

Tại Dear Our Community, tôi luôn tâm niệm sứ mệnh của người đi trước không phải là phán xét, mà là tạo ra "sân chơi". Chỉ có tạo ra môi trường để người trẻ được "nhúng mình" vào thực tế, được trải nghiệm sự khó khăn của việc vận hành một dự án, thậm chí thất bại sớm hơn chúng ta ngày xưa, họ mới có thể kết nối những khái niệm vĩ mô kia vào chính công việc hàng ngày của mình. Đừng đợi họ hoàn hảo mới trao cơ hội, hãy trao cơ hội để họ hoàn thiện mình.

Còn đối với các bạn trẻ, bằng kinh nghiệm của một người đi trước chỉ ít năm, tôi cho rằng sự chủ động sẽ là chìa khóa. Hãy chủ động học hỏi, chủ động tìm kiếm cơ hội, không ngại vấp ngã, không ngại khẳng định mình. Hãy có niềm tin ở bản thân, các bạn sẽ có cơ hội được chứng minh bản thân mình.

Nuôi dưỡng hy vọng

Đứng trước thềm năm mới, giữa những dự báo về một năm kinh tế còn nhiều biến động, nếu có một thông điệp gửi đến các bạn trẻ, những người đang đứng trước ngưỡng cửa khởi nghiệp hay dấn thân vào con đường tạo tác động xã hội, từ khóa quan trọng nhất tôi muốn trao gửi là: Hy vọng.

Hy vọng không phải sự lạc quan ngây thơ, mong chờ mọi thứ tự tốt hơn. Hy vọng là tin vào một tương lai tươi sáng và chúng ta cần hành động vì tương lai đó.

Ở đây, hy vọng không phải sự lạc quan ngây thơ, mong chờ mọi thứ tự tốt hơn. Hy vọng là tin vào một tương lai tươi sáng và chúng ta cần hành động vì tương lai đó.

Bạn không nhất thiết phải là một nhà sáng lập startup đình đám mới là làm bền vững. Dù bạn làm Marketing, Nhân sự, Tài chính hay Kỹ thuật trong một công ty, nếu bạn mang tư duy phát triển bền vững vào công việc, bạn vẫn đang đóng góp cho bức tranh chung.

Bạn có thể là người đề xuất giảm thiểu giấy in trong văn phòng, là người marketer từ chối "tẩy xanh" (greenwashing), hay là người kỹ sư tối ưu hóa quy trình sản xuất để giảm rác thải.

Chúc các bạn một năm mới "chân cứng đá mềm", giữ vững niềm tin và không ngừng kiến tạo những giá trị tử tế, bắt đầu từ chính hy vọng trong mỗi chúng ta.