Kinh doanh y tế không phải ván bài được - mất giữa y đức và lợi nhuận

Trong Ngày Thầy thuốc Việt Nam, khi nhiều lời tri ân được gửi đến những người khoác áo blouse trắng, câu chuyện của bác sĩ đa khoa - y sĩ y học cổ truyền Hoàng Thông, phụ trách chuyên môn phòng chẩn trị y học cổ truyền Hoàng Sinh Đường (tỉnh Đồng Nai) lại chạm đến một góc rất khác của nghề: làm sao để vừa điều hành một doanh nghiệp y tế, vừa không đánh rơi trái tim của người thầy thuốc.

Với ông Thông, kinh doanh y tế chưa bao giờ là một ván bài được - mất giữa lợi nhuận và y đức, mà đó là hành trình đi tìm một sự cộng hưởng bền vững, nơi niềm tin của người bệnh mới là tài sản lớn nhất.

Phần thưởng tự nhiên của người thầy thuốc

Trong thế giới kinh doanh, lợi nhuận là đích đến. Nhưng trong phòng khám của bác sĩ Hoàng Thông, những con số không phải điều đầu tiên được nhắc đến.

Ông nói, giá trị cốt lõi của một cơ sở y tế không nằm ở bảng cân đối kế toán, mà ở ánh mắt an tâm của bệnh nhân khi rời phòng khám. Nếu người bệnh thực sự khỏe hơn, họ sẽ quay lại, sẽ giới thiệu người thân. Khi đó, lợi nhuận đến như một “phần thưởng tự nhiên” cho sự tử tế, chứ không phải kết quả của những chiến dịch tiếp thị hào nhoáng.

Thay vì đổ tiền vào quảng bá, ông chọn cách đầu tư vào con người, công nghệ và quy trình. Mỗi đồng vốn được đặt vào đào tạo chuyên môn, giảm sai sót y khoa, tối ưu chi phí điều trị. Ông xem đạo đức kinh doanh như một “lan can an toàn” để doanh nghiệp không trượt dài trước cám dỗ lợi nhuận ngắn hạn.

Trước mọi quyết định, ông tự đặt ra ba câu hỏi giản dị nhưng khắt khe: Người bệnh có thực sự tốt hơn không? Nhân viên có tự hào khi thực hiện điều này không? Doanh nghiệp có đủ nguồn lực để đi đường dài không?. Chỉ khi cả ba câu trả lời đều là “có”, ông mới cho phép mình bước tiếp.

Bác sĩ Hoàng Thông thừa nhận, y tế là lĩnh vực không dễ cho nhà đầu tư: vốn lớn, hồi vốn chậm, trách nhiệm nặng nề. Nhưng ông không xem đó là rủi ro, mà là lựa chọn có chủ đích.

Ông gọi động lực đầu tiên của mình là “giá trị thặng dư của sự hạnh phúc”. Trong khi nhiều ngành nghề đo thành công bằng lợi nhuận, ngành y còn có một thước đo khác: số người được cứu sống, số gia đình bớt đi một nỗi lo.

“Một lời cảm ơn chân thành đôi khi khiến tôi xúc động hơn cả một báo cáo tài chính đẹp”, ông chia sẻ.

Động lực thứ hai mà vị bác sĩ muốn chia sẻ là mục tiêu biến “nỗi đau” thành “sứ mệnh”. Từng chứng kiến sự quá tải của hệ thống y tế và cảm giác bất lực khi người thân đau yếu, ông tự hỏi vì sao không dùng tư duy quản trị để làm cho quy trình chăm sóc sức khỏe tốt hơn. Phòng khám của ông vì thế mà hướng đến chăm sóc chủ động, kết hợp Đông - Tây y, lấy dinh dưỡng làm nền tảng để kích hoạt cơ chế tự chữa lành của cơ thể, thay vì chỉ chờ bệnh mới chữa.

Và thứ ba, ông nhìn y tế như một “nền kinh tế của sự bền vững”. Con người có thể cắt giảm chi tiêu, hoãn lại những thú vui, nhưng không thể trì hoãn việc chăm sóc sức khỏe. Đầu tư vào y tế, với ông, là đầu tư vào tài sản quý giá nhất của xã hội - con người.

Giữ “hơi ấm” con người trong kỷ nguyên số

Bước sang năm 2026, chuyển đổi số trong y tế không còn là lựa chọn, mà là cuộc đua sinh tồn. Nhưng theo bác sĩ Hoàng Thông, thách thức lớn nhất không phải mua phần mềm nào, mà là giữ được sự cân bằng giữa công nghệ và con người. Theo ông, dữ liệu y tế cần được bảo mật tuyệt đối. Những bác sĩ nhiều năm kinh nghiệm cần thời gian để thích nghi với hệ thống AI, telemedicine hay hồ sơ điện tử. Các nền tảng xét nghiệm, bảo hiểm, đặt lịch… cần được kết nối để không trở thành những “ốc đảo” rời rạc.

“Máy móc triệu đô cũng chỉ là khối sắt nếu thiếu đi bàn tay tài hoa và khối óc mẫn tiệp”, ông nói.

Vì thế, chiến lược nhân sự của ông gói gọn trong một triết lý: “Giữ chân bằng tâm - Đãi ngộ bằng tầm”. Trả thu nhập xứng đáng để bác sĩ không phải bận lòng chuyện cơm áo; trao cơ hội đồng sở hữu để họ không đi làm thuê, mà cùng xây dựng sự nghiệp; đào tạo liên tục để công nghệ trở thành trợ thủ, chứ không phải gánh nặng.

Đặc biệt, với bác sĩ Hoàng Thông, trách nhiệm xã hội không dừng ở những đợt phát thuốc miễn phí. Ông tin vào cách làm bền vững hơn: nâng cao hiểu biết sức khỏe cho cộng đồng, thay đổi tư duy từ “có bệnh mới chữa” sang “chủ động phòng bệnh”.

Đồng thời, doanh nghiệp của ông cũng trích một phần lợi nhuận cố định để lập quỹ hỗ trợ các ca bệnh khó khăn. Người có điều kiện chi trả cho dịch vụ tốt hơn, gián tiếp giúp trợ giá cho người yếu thế. Một vòng tròn giá trị được hình thành: cộng đồng khỏe mạnh hơn, doanh nghiệp bền vững hơn, đội ngũ nhân viên tự hào hơn.

Marathon của sự tử tế

Nếu chỉ được chọn một đòn bẩy để thay đổi diện mạo ngành y theo hướng bền vững, bác sĩ Hoàng Thông đề xuất sự công bằng và minh bạch tuyệt đối trong cơ chế thanh quyết toán bảo hiểm y tế giữa khối công và tư.

Theo ông, điều này sẽ giải quyết tận gốc ba bài toán: kinh doanh, y đức và quyền lợi người dân; phá vỡ tâm lý “ngại” khám tư vì lo chi phí hay lo bảo hiểm y tế không chi trả thỏa đáng; giúp người bệnh lựa chọn nơi điều trị dựa trên chất lượng dịch vụ thay vì tấm thẻ bảo hiểm.

Y thuật là khoa học, nhưng y đức là nghệ thuật. Máy móc có thể chẩn đoán chính xác, nhưng sự an ủi và thấu cảm chỉ con người mới trao được cho nhau.

Khi đó, y tế sẽ trở thành một thị trường cạnh tranh lành mạnh và người chiến thắng cuối cùng là bệnh nhân.

Dù đầy rẫy những trăn trở, bác sĩ Hoàng Thông vẫn không quên gửi thông điệp đến các bạn trẻ và những doanh nhân khởi nghiệp y tế nhân Ngày Thầy thuốc Việt Nam với những đúc kết giản dị: “Y tế không phải đường chạy 100m để tìm lợi nhuận nhanh. Đó là một cuộc marathon tiếp sức của sự tử tế”.

Ông nhắc đến mô hình “3C” như chiếc kiềng ba chân cho người làm nghề: Thấu cảm - Năng lực - Cam kết. Thấu cảm (nền tảng đạo đức) để luôn đặt mình vào vị trí người bệnh. Năng lực (nền tảng chuyên môn) để thực hành y đức bằng chuyên môn vững vàng. Cam kết (nền tảng kinh doanh) để không thỏa hiệp với cái lợi ngắn hạn.

“Y thuật là khoa học, nhưng y đức là nghệ thuật. Máy móc có thể chẩn đoán chính xác, nhưng sự an ủi và thấu cảm chỉ con người mới trao được cho nhau”, ông nói.

Trong một thời đại mà công nghệ thay đổi từng giờ, bác sĩ Hoàng Thông tự nhắc mình phải giữ “chiếc cốc rỗng” để học hỏi không ngừng, nhưng luôn giữ “trái tim đầy” để yêu thương người bệnh. Và có lẽ, đó chính là cách ông gìn giữ hơi ấm của nghề: giữa những con số, giữa áp lực kinh doanh, giữa cuộc đua công nghệ... để chiếc áo blouse trắng vẫn còn nguyên ý nghĩa thiêng liêng của nó.