Tốc độ phát triển của các công nghệ mới đang đặt hệ thống pháp luật tại nhiều quốc gia trước những áp lực chưa từng có. Một văn bản pháp luật thông thường mất nhiều tháng, thậm chí nhiều năm để ban hành. Trong khi đó, các mô hình kinh doanh mới, tài sản số, hay trí tuệ nhân tạo (AI) lại có thể thay đổi thị trường chỉ sau vài tuần.
Thực tế này buộc các quốc gia phải thay đổi tư duy lập pháp, từ "phản ứng" sang "dự báo và kiến tạo". Trong bước chuyển này, AI đóng vai trò là một "trợ lý" công nghệ trong toàn bộ quy trình xây dựng và thi hành chính sách.
Trên thế giới, việc ứng dụng AI vào công tác lập pháp không mới. Ủy ban Châu Âu đang vận hành công cụ Augmented LEOS nhằm hỗ trợ các chuyên gia rà soát, phát hiện những điểm mâu thuẫn giữa các dự thảo luật mới với các đạo luật hiện hành.
Bài học từ Estonia là một ví dụ. Ngay đầu năm nay, một sự cố đánh máy trong Đạo luật Thuế cờ bạc tại quốc gia này đã vô tình miễn thuế toàn bộ các sòng bạc trực tuyến, khiến ngân sách thất thu khoảng 2 triệu euro mỗi tháng.
Sự cố trên khiến Chính phủ Estonia quyết định đưa các mô hình ngôn ngữ lớn vào quy trình rà soát văn bản tự động, giúp phát hiện ngay lập tức các lỗ hổng, các điểm mâu thuẫn trước khi luật được bấm nút thông qua.
Lập pháp trong kỷ nguyên số đặt ra nhiều thách thức cả về công nghệ, lẫn tính chính xác của dữ liệu. Ảnh: Vân Anh
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất khi đưa AI vào lập pháp không nằm ở hạ tầng tính toán, mà ở nguy cơ "ảo giác" của mô hình và tính chính xác của dữ liệu. Một chữ sai sót, hay một dấu phẩy bị đặt nhầm chỗ có thể làm thay đổi hoàn toàn ý nghĩa của quy định, dẫn đến những tranh chấp pháp lý không đáng có.
Do đó, các chuyên gia đều nhìn nhận, AI không thay thế con người trong việc thông qua luật, mà đóng vai trò là "người đồng hành", xử lý các khối lượng dữ liệu khổng lồ để con người ra quyết định chính xác hơn.
Câu chuyện tại Việt Nam
Tại Việt Nam, bài toán ứng dụng AI trong lĩnh vực tư pháp đã và đang được triển khai trong nhiều năm qua. Việc xây dựng một hệ thống pháp luật kiến tạo đòi hỏi khả năng xử lý liên thông giữa hàng chục ngàn văn bản từ Trung ương đến địa phương.
FPT đã đồng hành Bộ Tư pháp triển khai một số nền tảng như Cổng Pháp luật Quốc gia, Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật, Nền tảng số Thi hành án dân sự và giải pháp hỗ trợ soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật thuộc Nền tảng số Pháp luật Việt Nam.
Cách tiếp cận này được phía FPT thúc đẩy thông qua định hướng "AI-powered Justice", kết hợp giữa hạ tầng AI, dữ liệu lớn và các hệ thống nghiệp vụ đã được số hóa. Mục tiêu là chuyển hóa kho dữ liệu văn bản thành một hạ tầng tri thức có khả năng tương tác bằng ngôn ngữ tự nhiên.
Ở góc độ phục vụ người dân và doanh nghiệp, rào cản lớn nhất hiện nay là ngôn ngữ pháp lý phức tạp và sự phân tán của các văn bản.
Thay vì phải biết chính xác tên, số hiệu hay ngày ban hành của một nghị định, người dùng có thể đặt câu hỏi trực tiếp cho AI bằng ngôn ngữ tự nhiên. Hệ thống sẽ tự động tra cứu, tổng hợp và trích dẫn chính xác các điều khoản liên quan.
Sức mạnh của AI nằm ở khả năng phân tích tác động chính sách và đánh giá hiệu quả thi hành. Ảnh: Vân Anh
Đến nay, Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật đã số hóa và cấu trúc hóa hơn 170.000 văn bản quy phạm pháp luật. Cổng Pháp luật Quốc gia cũng ghi nhận gần 12 triệu lượt truy cập chỉ sau 8 tháng vận hành.
Đối với đội ngũ cán bộ và chuyên gia soạn thảo, các mô hình AI chuyên biệt giúp rút ngắn đáng kể thời gian rà soát thủ công. Giải pháp hỗ trợ soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật hiện đang phục vụ hơn 12.600 tài khoản của cán bộ quản lý từ cấp Trung ương đến địa phương. Tại Bộ Tài chính, ứng dụng trợ lý ảo thử nghiệm đã xử lý khoảng 500.000 tài liệu chỉ trong hơn 2 tháng.
Sức mạnh của mô hình nằm ở khả năng phân tích tác động chính sách và đánh giá hiệu quả thi hành. Thông qua các AI Agents chuyên sâu và mô hình ngôn ngữ lớn dành riêng cho tiếng Việt và lĩnh vực pháp lý, hệ thống có thể đối soát văn bản dự thảo với kho dữ liệu hiện hành, phát hiện các điểm chồng chéo, hoặc xung đột thẩm quyền giữa các bộ ngành.
Việc tự chủ năng lực công nghệ từ hạ tầng tính toán, phát triển mô hình cho đến triển khai thực tế giúp đảm bảo tính an toàn dữ liệu quốc gia, từng bước đặt nền móng cho một hệ thống pháp luật minh bạch và kiến tạo kỷ nguyên số.
Năng lực tự chủ công nghệ giúp Cake phục vụ hơn 7 triệu khách hàng với hệ sinh thái tài chính toàn diện, từ tiết kiệm, vay tiêu dùng, đến nhận tiền quốc tế.
Năng lực tự chủ công nghệ giúp Cake phục vụ hơn 7 triệu khách hàng với hệ sinh thái tài chính toàn diện, từ tiết kiệm, vay tiêu dùng, đến nhận tiền quốc tế.
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo đang tái định hình ngành bảo hiểm, OPES tạo ấn tượng mạnh khi đưa AI vào những mắt xích quan trọng của chuỗi giá trị. Từ giải quyết quyền lợi bảo hiểm đến quản trị nội bộ, OPES theo đuổi chiến lược lựa chọn đúng bài toán, đo lường hiệu quả và liên tục tối ưu để biến AI thành động lực tăng trưởng bền vững.
Thông qua Nghị quyết 57, những sếu đầu đàn như Vingroup và FPT đang dồn lực làm chủ trí tuệ nhân tạo (AI) cùng dữ liệu lớn, qua đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Quy mô tăng trưởng nhanh của MB đặt ra bài toán tái thiết quản trị, từ phân quyền, kiểm soát đến năng lực lãnh đạo, để tổ chức tiếp tục vận hành hiệu quả.
Chỉ khi quản trị được dữ liệu, doanh nghiệp mới đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, tiếp cận nguồn vốn ưu đãi và gia tăng vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Chỉ khi doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, những cải cách về thể chế, hạ tầng và công nghệ mới có thể chuyển hóa thành động lực tăng trưởng thực chất.
Khi trách nhiệm chăm sóc con ngày càng được chia sẻ giữa cha và mẹ, thời gian nghỉ dành cho người cha trở thành một phần trong thiết kế phúc lợi của doanh nghiệp.
Lần đầu tiên, những công nghệ như AI, dữ liệu, bán dẫn được xác định là động lực tăng trưởng kinh tế và định hình năng lực cạnh tranh quốc gia. Nhưng biến một nghị quyết thành năng lực thật là một chặng đường dài hơn nhiều so với một dòng ngân sách.
Không còn là địa hạt riêng của những thủ phủ truyền thống, bản đồ bất động sản công nghiệp Việt Nam chứng kiến sự vươn lên ngoạn mục của các thị trường vệ tinh tiệm cận trung tâm. Sự xuất hiện của những tọa độ công nghiệp mới đang mở ra chu kỳ tăng trưởng bứt phá và thiết lập lại vị thế thị trường.
Quy mô tăng trưởng nhanh của MB đặt ra bài toán tái thiết quản trị, từ phân quyền, kiểm soát đến năng lực lãnh đạo, để tổ chức tiếp tục vận hành hiệu quả.
Masterise Homes vừa tổ chức đêm nghệ thuật 'Tự do trong từng nhịp sóng', mang đến trải nghiệm đa giác quan, đong đầy cảm xúc nhằm tri ân cộng đồng cư dân Masteri Grand Coast.
Tập đoàn BRG nộp ngân sách gần 13.200 tỷ đồng thông qua Công ty CP Đầu tư phát triển thành phố thông minh Bắc Hà Nôi (NHSC), đứng thứ tư trong nhóm doanh nghiệp bất động sản đóng góp ngân sách lớn nhất Việt Nam theo VNTAX 2026.
Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) đã giới thiệu cách AI và dữ liệu đang được ứng dụng trên BIZ MBBank, giúp doanh nghiệp tiếp cận vốn nhanh hơn, thuận tiện hơn, nhưng vẫn kiểm soát rủi ro hiệu quả.
