Trong lịch sử phát triển của nhiều quốc gia thành công như Nhật Bản, Hàn Quốc hay Singapore, những công trình mang tính biểu tượng của một giai đoạn cất cánh luôn được tạo nên bởi liên minh phát triển giữa Nhà nước và doanh nghiệp.

Nhà nước kiến tạo tầm nhìn, thiết kế thể chế và bảo đảm lợi ích công; doanh nghiệp mang đến vốn, công nghệ, năng lực tổ chức và tốc độ triển khai. Khi hai nguồn lực đó cộng hưởng, quốc gia sẽ tạo ra những bước nhảy vọt mà không một chủ thể nào có thể thực hiện đơn lẻ.

Đó là nhận định của TS. Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội. Theo ông, không phải chỉ là việc Việt Nam đang có nhiều dự án quy mô lớn được khởi công cùng lúc, mà là sự xuất hiện của chính mô hình liên minh đang dần định hình lại cách đất nước theo đuổi mục tiêu tăng trưởng.

Đầu tháng 7/2026, TP.HCM tạo nên một cột mốc khi đồng loạt khởi công 8 dự án trọng điểm nhân dịp kỷ niệm 50 năm ngày Thành phố Sài Gòn - Gia Định vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, với tổng vốn đầu tư hơn 253.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 9,6 tỷ USD.

Ước tính giai đoạn 2021–2025, TP.HCM được bố trí tổng vốn đầu tư công trung hạn gần 250.000 tỷ đồng. Vậy mà chỉ trong một ngày khởi công, TP.HCM đã kích hoạt một lượng vốn bằng cả nhiệm kỳ 5 năm cộng lại.

Thời gian triển khai các dự án cũng rất gấp rút. Theo kế hoạch, từ sau năm 2028, TP.HCM sẽ bắt đầu thu hoạch những thành quả đầu tiên, và đến năm 2030, toàn bộ mạng lưới nhiều tỷ USD này sẽ vận hành đồng bộ, biến Cần Giờ và các trục liên kết vùng thành động lực tăng trưởng mới.

Quy mô đầu tư khổng lồ cho thấy quyết tâm cụ thể hóa các mục tiêu phát triển hạ tầng quy mô chưa từng có. Mặt khác, nó cũng thể hiện sự thay đổi về bản chất trong phương thức đầu tư của TP.HCM.

Thay vì sử dụng ngân sách nhà nước, các dự án hướng tới nguồn vốn xã hội hoá và PPP, tận dụng tối đa các cơ chế đặc thù từ Nghị quyết 98/2023/QH15 để thu hút dòng vốn từ các tập đoàn tư nhân, nhà đầu tư quốc tế.

Trong đó, Vingroup được giao thực hiện dự án đường vượt biển kết nối Cần Giờ - Vũng Tàu với tổng mức đầu tư khoảng 93.159 tỷ đồng, triển khai theo hình thức PPP, hợp đồng BT, dự kiến hoàn thành năm 2029, lần đầu tiên tạo ra một trục giao thông trực tiếp kết nối hai cực tăng trưởng mới của TP.HCM.

Cùng ngày, liên danh Geleximco, ITC Corp và SCIC được giao thực hiện dự án Cảng tổng hợp và container Cái Mép Hạ với tổng vốn đầu tư 50.820 tỷ đồng, công suất thiết kế 10,8 triệu TEUs/năm, có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lên đến 250.000 DWT.

"Dự án sẽ là 'chìa khóa' chiến lược, cửa ngõ kinh tế biển trọng yếu", ông Vũ Văn Tiền, Chủ tịch Hội đồng sáng lập Geleximco khẳng định, đồng thời cho biết việc đồng loạt khởi công các dự án trọng điểm chính là hành động thể hiện cam kết mạnh mẽ của cộng đồng doanh nghiệp nhằm thực hiện Nghị quyết 09-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Từ TP.HCM, tinh thần cộng hưởng sức mạnh giữa doanh nghiệp và Chính phủ đang lan tỏa trên cả nước. Tại Phú Quốc, đại công trường dự án phục vụ APEC 2027 do Tập đoàn Sun Group đầu tư, với tổng vốn gần 22.000 tỷ đồng, đang bước vào giai đoạn thi công khẩn trương nhất từ trước đến nay, với hàng loạt hạng mục như Trung tâm Hội nghị và Triển lãm quy mô 6.500 chỗ ngồi, Nhà hát đa năng 4.000 chỗ cùng Công viên APEC... đang dần thành hình.

Tại Hà Nội, cùng với quy hoạch tầm nhìn 100 năm vừa được công bố, Thủ đô đang đồng loạt triển khai hàng loạt công trình: từ các cây cầu vượt sông Hồng như Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, các tuyến vành đai quy mô lớn, đến 5 tuyến đường sắt đô thị vừa được khởi công.

Trên cả nước, năm 2025, hơn 560 công trình đã được khởi công, khánh thành chào mừng các cột mốc kỷ niệm trọng đại của đất nước, với tổng mức đầu tư lên tới hơn 5 triệu tỷ đồng. Tất cả đều thể hiện quy mô chưa từng có nhờ sự tham gia của một “liên minh” giữa Nhà nước và doanh nghiệp, từ đó huy động toàn nguồn lực của xã hội.

TS. Nguyễn Sĩ Dũng nhìn nhận, những siêu dự án như metro Hà Nội, cảng Cái Mép Hạ, cầu vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu, đại lộ cảnh quan sông Hồng hay hệ thống hạ tầng phục vụ APEC 2027 là hạ tầng của một mô hình tăng trưởng mới, mở ra không gian phát triển mới, kết nối các cực tăng trưởng, thu hút đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn.

Quan trọng hơn, nó thể hiện sức mạnh đồng lòng - yếu tố then chốt để hiện thực hóa những tầm nhìn mang tính thời đại về tăng trưởng hai con số.

Ngày 22/6 vừa qua, liên danh Vinhomes - VinSpeed thuộc tập đoàn Vingroup đã tiến hành khởi công đồng loạt 5 dự án đường sắt đô thị mới tại Hà Nội với tổng chiều dài khoảng 303,5km, thuộc quy hoạch mạng lưới 18 tuyến đường sắt đô thị dài khoảng 979km của Hà Nội. VinSpeed hiện cũng là chủ đầu tư hai dự án đường sắt tốc độ cao đầu tiên tại Việt Nam: tuyến Bến Thành - Cần Giờ dài 54km và tuyến Hà Nội - Quảng Ninh dài 120km, tốc độ thiết kế tối đa 350km/h.

Là tập đoàn tư nhân lớn nhất Việt Nam, Vingroup đồng thời là điển hình của mô hình phá vỡ giới hạn cũ – mở lối tăng trưởng mới. Chỉ trong vỏn vẹn vài năm, tập đoàn gần như đã “lột xác”. Từ một doanh nghiệp chủ yếu phát triển bất động sản, Vingroup lấn sân sang sản xuất xe điện, công nghệ và giờ là hạ tầng giao thông, đường sắt cao tốc. Hành trình phát triển của Vingroup phản ánh việc bản thân doanh nghiệp cũng kiến tạo những động lực tăng trưởng mới cho chính mình, song hành cùng sự phát triển của đất nước.

“Đó không chỉ là sự mở rộng ngành nghề. Đó là sự dịch chuyển về khát vọng và năng lực”, TS. Nguyễn Sĩ Dũng nhận định.

Hàng loạt doanh nghiệp khác cũng đang viết lại giới hạn của chính mình như Vingroup. Tháng 12/2025, Tập đoàn Hòa Phát đã khởi công Nhà máy sản xuất ray và thép đặc biệt Dung Quất, công suất thiết kế 700.000 tấn/năm, tổng vốn đầu tư hơn 10.000 tỷ đồng, sử dụng dây chuyền công nghệ từ SMS Group (Đức) và Primetals (Anh). Sản phẩm ray đường sắt cao tốc đầu tiên dự kiến ra mắt năm 2027, đưa Hòa Phát trở thành doanh nghiệp đầu tiên và duy nhất ở Đông Nam Á sản xuất được loại thép này.

Dẫn đầu ngành sản xuất thép tại Việt Nam, Hòa Phát từng có nhiều cơ hội và cũng dư thừa nguồn lực để tham gia vào các “con sóng”. Mặc dù vậy, Hòa Phát từng kiên quyết không tham gia vào lĩnh vực bất động sản và hàng loạt lĩnh vực tiềm năng khác, dành trọn tâm sức để mở rộng quy mô nhà máy, trở thành doanh nghiệp sản xuất thép lớn nhất Đông Nam Á.

Một Hòa Phát “bảo thủ” như vậy cũng phải thay đổi. Ông Thắng chia sẻ, dự án thể hiện sự cam kết đồng hành cùng Chính phủ, không chỉ vì mục tiêu lợi nhuận, mà để phục vụ chiến lược công nghiệp hóa quốc gia.

Cũng trong mục tiêu đồng hành cùng Chính phủ, Hòa Phát một lần nữa “phá vỡ giới hạn” khi trở lại lĩnh vực hạ tầng – bất động sản. Tập đoàn tham gia vào liên danh Đại Quang Minh – Thaco – Hòa Phát để triển khai siêu dự án “Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng” có quy mô đầu tư sơ bộ hơn 736.000 tỷ đồng, phá vỡ mọi kỷ lục về hạ tầng khi lớn gấp khoảng 8 lần đường vành đai 4 hay gấp 2 lần sân bay Long Thành. Để quyết định tham gia vào dự án có quy mô chưa từng có tại Việt Nam, tất cả các đại diện trong liên danh đều phải lựa chọn thay đổi.

Trong lĩnh vực công nghệ, Viettel đang đặt những viên gạch đầu tiên cho nhà máy chế tạo chip bán dẫn tại Hòa Lạc, lần đầu tiên Việt Nam bước vào công đoạn chế tạo chip, khâu phức tạp và tinh vi nhất trong toàn bộ chuỗi giá trị bán dẫn, vốn trước đây chưa từng chạm tới.

Trong lĩnh vực hàng không, Vietjet cũng đang xây dựng nền tảng dài hạn qua Trung tâm bảo dưỡng tàu bay (MRO) tại sân bay mới Long Thành và Học viện Hàng không Vietjet.

TS. Nguyễn Sĩ Dũng nhìn thấy trong tất cả những chuyển động này một mẫu số chung: "Khi các doanh nghiệp Việt không còn chỉ đặt mục tiêu 'làm tốt việc của mình', mà đã bắt đầu nhận lấy những sứ mệnh có ý nghĩa quốc gia. Đó là dấu hiệu của một nền kinh tế đang trưởng thành".

Ông dẫn ra một quy luật đã được kiểm chứng qua lịch sử phát triển của nhiều nền kinh tế: Samsung lớn lên cùng Hàn Quốc. Toyota đồng hành với Nhật Bản. TSMC góp phần đưa Đài Loan trở thành trung tâm công nghệ toàn cầu.

Những nỗ lực từ “liên minh phát triển quốc gia” bắt đầu được ghi nhận bằng những con số thực tế. Trước cơn gió ngược của kinh tế toàn cầu, GDP 6 tháng đầu năm 2026 của Việt Nam tăng 8,18%, mức cao nhất kể từ năm 2011, với sự đóng góp đồng đều từ công nghiệp, xây dựng, dịch vụ, xuất khẩu, đầu tư công và nhu cầu nội địa đang phục hồi.

Mặc dù vậy, tốc độ "đồng loạt khởi công", bước chân vào những lĩnh vực hoàn toàn mới, không phải lúc nào cũng thu về kết quả tương xứng.

Tính đến hết ngày 9/7/2026, giải ngân vốn đầu tư công mới nhất của cả nước đạt 370.854,2 tỷ đồng, tương đương 36,8% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Những dự án trọng điểm, chẳng hạn đề xuất của Thaco đầu tư vào tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, được công bố với tổng vốn hơn 1,56 triệu tỷ đồng, đang cần thêm thời gian để chuẩn bị.

Hàng loạt dự án với quy mô đầu tư đều ở mức kỷ lục cũng mang tới những bài toán nan giải về quản trị cho cả Chính phủ và doanh nghiệp. Những khó khăn trong khâu thực thi là điều đã được dự báo trước, khi cả quốc gia và doanh nghiệp đều chưa từng thực hiện những dự án kinh tế to lớn như vậy.

TS. Nguyễn Sĩ Dũng đánh giá, những rủi ro hôm nay không phải là dấu hiệu của sự nóng vội, mà bước chuyển tất yếu khi tiến sang trình độ phát triển cao hơn.

Nếu một doanh nghiệp chỉ làm những việc mình đã từng làm, rủi ro sẽ thấp, nhưng đất nước cũng rất khó tạo ra những đột phá mới. Trong khi đó, để phát triển bứt phá, vượt các giới hạn cũ, thì không thể đòi hỏi mọi thứ đều an toàn tuyệt đối ngay từ đầu. Sự chuyển mình trong thời điểm này là hoàn toàn phù hợp, khi các doanh nghiệp Việt đều đã có nền tảng sẵn có về tiềm lực, bản lĩnh, khả năng quản trị rủi ro được tôi luyện qua thời gian dài phát triển.

Vì vậy, theo ông Dũng, vấn đề không nên đặt là có rủi ro hay không, mà là quản trị rủi ro như thế nào. "Điều này được thể hiện ở ba yếu tố quan trọng nhất", ông chia sẻ.

Để đi được con đường mà Samsung, Toyota hay TSMC, doanh nghiệp Việt cần nuôi dưỡng khát vọng lớn nhưng phải xây dựng trên năng lực thật; cạnh tranh bằng sáng tạo chứ không bằng đặc quyền; coi việc đồng hành cùng Nhà nước là cùng thực hiện một sứ mệnh phát triển, không phải tìm kiếm lợi ích ngắn hạn; và luôn nghĩ đến giá trị lâu dài, bởi những công trình rồi sẽ hoàn thành, nhưng năng lực công nghệ, đội ngũ con người và văn hóa doanh nghiệp mới là di sản bền vững nhất.