Ngân hàng Nhà nước khẳng định không đảo chiều chính sách tiền tệ

Trong bối cảnh Ngân hàng Nhà nước liên tục yêu cầu các tổ chức tín dụng ổn định mặt bằng lãi suất, giảm chi phí vốn để hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, thị trường vẫn ghi nhận nhiều ngân hàng thương mại điều chỉnh tăng lãi suất tiền gửi ở một số kỳ hạn. Sự trái chiều này đặt ra những quan ngại về dòng tiền trong hệ thống ngân hàng.

Tại họp báo thường kỳ mới đây, NHNN cho biết nguyên nhân không xuất phát từ sự thay đổi trong định hướng điều hành chính sách tiền tệ, mà đến từ sự dịch chuyển trong cán cân cung cầu vốn của hệ thống.

Khi tăng trưởng tín dụng vượt khá xa tốc độ huy động vốn, áp lực thanh khoản tại một số ngân hàng gia tăng, buộc các đơn vị này phải điều chỉnh lãi suất đầu vào để thu hút thêm nguồn vốn phục vụ hoạt động cho vay.

Tín dụng tiếp đà tăng nhanh hơn huy động

Đến ngày 26/6/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt hơn 19,97 triệu tỷ đồng, tăng 7,41% so với cuối năm 2025 và tăng 18,1% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức tăng khá mạnh khi mới đi qua nửa đầu năm, phản ánh nhu cầu vốn của doanh nghiệp và nền kinh tế đang phục hồi rõ nét.

Ở chiều ngược lại, theo thông tin được lãnh đạo NHNN chia sẻ, tăng trưởng huy động vốn của toàn hệ thống mới đạt khoảng 1,3%. Khoảng cách đáng kể giữa tốc độ tăng của tín dụng và huy động đã tạo ra áp lực cân đối nguồn vốn tại nhiều ngân hàng.

Chi tiết diễn biến này, Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà cùng đại diện Vụ Tín dụng các ngành kinh tế cho biết lãi suất huy động bắt đầu nhích lên từ tháng 4, trong khi nhu cầu tín dụng tăng nhanh hơn tốc độ dòng tiền gửi chảy vào hệ thống.

Trong bối cảnh đó, nhiều ngân hàng phải nâng lãi suất tiền gửi nhằm thu hút thêm nguồn vốn, vừa đáp ứng nhu cầu cho vay đang gia tăng, vừa đảm bảo các tỷ lệ an toàn thanh khoản theo quy định.

Thực tế, tiền gửi vẫn là nguồn vốn đầu vào chủ yếu của các tổ chức tín dụng. Vì vậy, khi tín dụng tăng nhanh hơn huy động, các ngân hàng sẽ phải nâng sức hấp dẫn của tiền gửi để bổ sung nguồn vốn và đảm bảo thanh khoản.

Điều đáng chú ý là áp lực này xuất hiện trong khi định hướng điều hành của NHNN không thay đổi. Do đó, việc lãi suất huy động nhích lên tại một số ngân hàng không phản ánh sự thắt chặt của chính sách tiền tệ hay tình trạng căng thẳng thanh khoản trên diện rộng, mà chủ yếu là hệ quả của việc nhu cầu vốn của nền kinh tế phục hồi nhanh hơn tốc độ huy động vốn.

Giữ vững định hướng chính sách tiền tệ

Nếu chỉ nhìn vào diễn biến lãi suất huy động tại một số ngân hàng, không ít ý kiến có thể cho rằng thanh khoản của hệ thống đang gặp áp lực hoặc NHNN đã bắt đầu chuyển sang định hướng thắt chặt tiền tệ.  

Tuy nhiên, Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà nhấn mạnh những biến động của kinh tế thế giới, từ căng thẳng địa chính trị, áp lực lạm phát đến xu hướng điều chỉnh chính sách của các ngân hàng trung ương lớn, không làm thay đổi định hướng điều hành của NHNN.

Theo đó, chính sách tiền tệ vẫn được điều hành theo hướng chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa nhằm kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng.

Định hướng này cũng được thể hiện rõ trong các quyết sách điều hành suốt nửa đầu năm 2026. NHNN tiếp tục giữ nguyên các mức lãi suất điều hành, tạo điều kiện để các tổ chức tín dụng tiếp cận nguồn vốn từ ngân hàng trung ương với chi phí hợp lý.

Song song với đó, cơ quan quản lý nhiều lần yêu cầu các ngân hàng tiết giảm chi phí hoạt động, đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả quản trị và chia sẻ một phần lợi nhuận để tạo dư địa giảm lãi suất cho vay.

Sau các cuộc làm việc giữa lãnh đạo NHNN và hệ thống ngân hàng trong những tháng gần đây, nhiều tổ chức tín dụng cũng đã chủ động điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi đối với các khoản tiền gửi mới ở một số kỳ hạn, đồng thời tiếp tục triển khai các gói tín dụng với lãi suất ưu đãi dành cho doanh nghiệp và người dân.

Điều này cho thấy mục tiêu xuyên suốt của cơ quan điều hành vẫn là duy trì mặt bằng lãi suất cho vay ở mức hợp lý nhằm hỗ trợ phục hồi và tăng trưởng kinh tế.

Ở góc độ hệ thống, tín dụng tăng nhanh là tín hiệu tích cực khi dòng vốn được khơi thông và chảy mạnh hơn vào nền kinh tế. Tuy nhiên, tốc độ mở rộng tín dụng nhanh hơn huy động vốn cũng đặt ra yêu cầu phải cân đối lại nguồn vốn đầu vào để đảm bảo thanh khoản và tuân thủ các tỷ lệ an toàn của từng ngân hàng.

Vì vậy, việc một số tổ chức tín dụng điều chỉnh lãi suất huy động trong thời gian qua phản ánh nhu cầu bổ sung nguồn vốn của từng đơn vị nhiều hơn là sự thay đổi trong định hướng điều hành chung.

Để hạn chế áp lực này lan sang lãi suất cho vay, NHNN cho biết sẽ tiếp tục sử dụng linh hoạt các công cụ điều hành thanh khoản, đặc biệt là nghiệp vụ thị trường mở (OMO), nhằm cung ứng vốn ngắn hạn cho hệ thống khi cần thiết.

Theo lãnh đạo NHNN, ngay sau các cuộc họp điều hành của thống đốc trong tháng 5 và tháng 6, mặt bằng lãi suất trên thị trường đã dần ổn định trở lại.

Cùng với việc hỗ trợ thanh khoản thông qua thị trường mở, NHNN tiếp tục theo dõi sát diễn biến cung cầu vốn để kịp thời điều tiết, qua đó hạn chế nguy cơ chi phí huy động tăng quá nhanh và lan sang mặt bằng lãi suất cho vay.

Thêm dư địa cân đối nguồn vốn

Bên cạnh việc điều tiết thanh khoản thông qua các công cụ ngắn hạn như nghiệp vụ thị trường mở, NHNN cũng từng bước hoàn thiện khung chính sách nhằm giảm áp lực huy động vốn cho hệ thống ngân hàng trong trung và dài hạn.

Một trong những thay đổi đáng chú ý là việc NHNN ban hành Thông tư 08, cho phép các tổ chức tín dụng được tính 80% số dư tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào nguồn vốn huy động khi tính tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR), thay vì loại trừ hoàn toàn như trước.

Đại diện NHNN về chính sách tiền tệ cho biết sự điều chỉnh này giúp các ngân hàng tận dụng tốt hơn nguồn tiền gửi từ Kho bạc Nhà nước trong tính toán các tỷ lệ an toàn, qua đó giảm áp lực phải gia tăng huy động từ dân cư và doanh nghiệp chỉ để đáp ứng yêu cầu về nguồn vốn.

Đồng thời, nguồn tiền nhàn rỗi của ngân sách nhà nước cũng được khai thác hiệu quả hơn, góp phần hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống ngân hàng và tạo thêm dư địa cung ứng tín dụng cho nền kinh tế, đặc biệt là các dự án trọng điểm quốc gia.

Những động thái trên cho thấy nỗ lực của NHNN trong việc cân bằng ba mục tiêu không dễ dung hòa: đảm bảo thanh khoản cho hệ thống, mở rộng tín dụng để hỗ trợ tăng trưởng và duy trì mặt bằng lãi suất cho vay ở mức hợp lý.

Nhìn rộng hơn, diễn biến lãi suất huy động những tháng gần đây phản ánh sự thay đổi trong trạng thái của hệ thống ngân hàng. Nếu những năm trước, bài toán lớn là kích thích nhu cầu vay vốn khi tín dụng tăng chậm thì đến giữa năm 2026, thách thức đã chuyển sang cân đối nguồn vốn để đáp ứng nhu cầu tín dụng phục hồi nhanh hơn tốc độ huy động.

Sự thay đổi này phản ánh tín hiệu tích cực của nền kinh tế khi nhu cầu vốn cho sản xuất, kinh doanh và đầu tư đang cải thiện rõ rệt. Tuy nhiên, nó cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác điều hành chính sách tiền tệ.

Trong bối cảnh Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức cao, hệ thống ngân hàng vừa phải đảm bảo cung ứng đủ vốn cho nền kinh tế, vừa phải kiểm soát chi phí vốn để không làm gia tăng gánh nặng tài chính đối với doanh nghiệp.