Nhà đầu tư quốc tế chọn doanh nghiệp nào sau nâng hạng?

Chất lượng quan trọng hơn tốc độ tăng trưởng

TS. Hồ Quốc Tuấn, Giảng viên cao cấp Đại học Bristol (Anh Quốc), cho rằng dòng vốn vào các thị trường mới nổi trong nửa đầu năm 2026 đang chịu áp lực cạnh tranh lớn khi nhà đầu tư toàn cầu vẫn ưu tiên rót vốn vào thị trường Mỹ, các lĩnh vực hưởng lợi từ AI và những tài sản có tính thanh khoản cao.

Trong bối cảnh đó, định giá hấp dẫn không còn là lý do đủ để dòng vốn quốc tế rót vào một thị trường. Ông Tuấn cho rằng nâng hạng thị trường chỉ là bước khởi đầu, không phải “đũa thần” có thể ngay lập tức kéo dòng vốn ngoại quay trở lại.

Với các nhà đầu tư tổ chức, tốc độ tăng trưởng chỉ là một phần của câu chuyện. Quan trọng hơn là khả năng tạo dòng tiền, chất lượng quản trị, sức chống chịu trước biến động kinh tế và những lợi thế cạnh tranh có thể duy trì trong dài hạn.

Chính những yếu tố này đang định hình lại cách dòng vốn quốc tế lựa chọn doanh nghiệp. Nâng hạng có thể mở rộng cánh cửa tiếp cận nhà đầu tư nước ngoài, nhưng để dòng vốn ở lại lâu dài, doanh nghiệp phải vượt qua những yêu cầu ngày càng cao về hiệu quả kinh doanh, quản trị và năng lực chống chịu.

Tại hội thảo đầu tư 2026 “Đón sóng nâng hạng, vững bước chu kỳ mới” do Công ty CP Chứng khoán Rồng Việt tổ chức, ông Nguyễn Việt Nam, Giám đốc Quan hệ nhà đầu tư Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB), cho biết trong ngành ngân hàng, tăng trưởng tín dụng không thể tách rời chất lượng tài sản và chi phí vốn.

Vì vậy, ACB lựa chọn chiến lược tập trung vào ba trọng tâm gồm chủ động quản trị thanh khoản với nhiều lớp đệm an toàn, kiểm soát chi phí vốn thay vì chạy đua lãi suất và duy trì tăng trưởng tín dụng có chọn lọc. Ngân hàng ưu tiên các khách hàng có nền tảng tài chính vững chắc, dòng tiền ổn định và khả năng tạo ra quan hệ kinh doanh lâu dài.

Điều này phần nào lý giải vì sao các nhà đầu tư tổ chức ngày càng chú trọng đến chất lượng tăng trưởng hơn là tốc độ tăng trưởng đơn thuần. Hiệu quả sử dụng vốn, khả năng sinh lời và mức độ an toàn của bảng cân đối kế toán đang trở thành những tiêu chí được ưu tiên hàng đầu.

Bên cạnh đó, ACB hiện chưa có cổ đông chiến lược nước ngoài và vẫn còn dư địa sở hữu nước ngoài, tạo điều kiện thuận lợi để đón nhận các dòng vốn quốc tế mới khi Việt Nam thu hút thêm sự quan tâm từ cộng đồng đầu tư toàn cầu.

Còn Tổng công ty CP Vận tải Dầu khí (PVTrans) lại cho thấy một dạng hấp dẫn khác nhờ vào vị trí chiến lược trong chuỗi cung ứng. Sở hữu đội tàu 67 chiếc, tổng trọng tải hơn 2 triệu DWT, PVTrans không chỉ đảm nhận vận chuyển cho các đầu mối năng lượng trọng yếu trong nước như Dung Quất và Nghi Sơn mà còn có hơn 90% đội tàu hoạt động trên các tuyến quốc tế.

Bà Vũ Thị Phương Nga, Trưởng ban Kế hoạch đầu tư PVTrans, cho biết doanh nghiệp không còn định vị mình đơn thuần là doanh nghiệp vận tải dầu khí. Trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu khiến chuỗi cung ứng năng lượng ngày càng phức tạp, PVTrans đang hướng đến vai trò là một nền tảng logistics năng lượng tích hợp.

Đây là hướng đi có ý nghĩa đối với các nhà đầu tư quốc tế bởi những doanh nghiệp nắm giữ vị trí khó thay thế trong chuỗi giá trị thường sở hữu lợi thế cạnh tranh bền vững hơn và có khả năng duy trì tăng trưởng trong thời gian dài.

Ở một góc nhìn khác, bà Vũ Thị Minh Nguyệt, Giám đốc Quản trị tài chính, Công ty CP sữa Việt Nam (Vinamilk) cho rằng giai đoạn đầu của quá trình nâng hạng thường chứng kiến dòng tiền tập trung vào các cổ phiếu vốn hóa lớn và thanh khoản cao, và dễ dàng đáp ứng tiêu chí của các bộ chỉ số, ví dụ như ngân hàng, chứng khoán hay các ngành mang tính thị trường rõ nét. Tuy nhiên, về dài hạn, câu hỏi quan trọng hơn là những tài sản nào đủ sức được nhà đầu tư toàn cầu nắm giữ trong danh mục suốt nhiều năm.

Trong bối cảnh đó, ngành tiêu dùng thiết yếu, đặc biệt là ngành sữa, được xem là một trong những câu chuyện đầu tư dài hạn của Việt Nam. Khác với các ngành có tính chu kỳ cao như bất động sản, thép hay xây dựng, nhu cầu dinh dưỡng có tính ổn định ngay cả trong những giai đoạn kinh tế khó khăn.

Bên cạnh đó, ngành sữa cũng đang chuyển dịch từ một ngành hàng tiêu dùng nhanh truyền thống sang các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao hơn như dinh dưỡng chuyên sâu, chăm sóc sức khỏe và khoa học thực phẩm. Xu hướng này gắn liền với sự gia tăng của tầng lớp trung lưu, quá trình già hóa dân số và nhu cầu chăm sóc sức khỏe chủ động.

Nhìn từ ba doanh nghiệp, có thể thấy nâng hạng không chỉ mở ra cơ hội thu hút vốn cho thị trường chứng khoán mà còn tạo ra một bộ tiêu chí sàng lọc mới. Dòng vốn có thể đến nhanh nhờ các yếu tố kỹ thuật, nhưng để ở lại lâu dài, doanh nghiệp phải chứng minh được chất lượng tài sản, năng lực vận hành, mô hình kinh doanh và khả năng tạo dòng tiền bền vững.

ESG trở thành thước đo mới của dòng vốn dài hạn

Cùng với sự thay đổi của dòng vốn, tiêu chí đánh giá doanh nghiệp cũng trở nên khắt khe hơn. Bên cạnh kết quả kinh doanh, nhà đầu tư ngày càng chú trọng đến chất lượng tăng trưởng, tính minh bạch, khả năng quản trị rủi ro và mức độ đáp ứng các chuẩn mực quốc tế.

Đó cũng là lý do ESG không còn là phần bổ sung trong câu chuyện đầu tư, mà đang trở thành điều kiện để doanh nghiệp bước vào sân chơi vốn quốc tế.

Với các quỹ đầu tư dài hạn, đặc biệt là các quỹ đầu tư có trách nhiệm, ESG không đơn thuần là một bộ báo cáo. Đây là công cụ để đánh giá năng lực quản trị rủi ro, khả năng thích ứng và chất lượng tăng trưởng của doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Việt Nam cho biết ACB đã theo đuổi định hướng phát triển bền vững hơn một thập kỷ và xây dựng hệ thống quản trị ESG với các đơn vị chuyên trách. Đối với một ngân hàng, ESG gắn trực tiếp với quản trị rủi ro bởi tăng trưởng tín dụng, chất lượng tài sản, thanh khoản và minh bạch quản trị đều ảnh hưởng đến niềm tin của nhà đầu tư.

PVTrans cũng đặt trọng tâm vào yếu tố quản trị trong ESG. Với đặc thù phần lớn đội tàu hoạt động trên các tuyến quốc tế, doanh nghiệp phải đáp ứng đồng thời các yêu cầu về an toàn hàng hải, môi trường, tuân thủ, công bố thông tin và quản trị doanh nghiệp.

Do đó, phát triển bền vững không còn là một khẩu hiệu mà trở thành điều kiện vận hành để doanh nghiệp mở rộng hoạt động quốc tế và tiếp cận các nguồn vốn tổ chức.

PVTrans hiện đang chuẩn hóa quản trị theo Bộ thẻ điểm quản trị công ty ASEAN, đồng thời thành lập các ủy ban chuyên trách như Ủy ban ESG, Ủy ban Kiểm toán và Quản trị rủi ro, Ủy ban Đề cử, Nhân sự và Lương thưởng nhằm tăng cường vai trò giám sát và trách nhiệm giải trình.

Trong khi đó, Vinamilk xem ESG là một phần trong chiến lược tăng trưởng dài hạn. Theo doanh nghiệp, ESG không còn là câu chuyện “nên làm” mà đã trở thành điều kiện để tiếp cận dòng vốn quốc tế, mở rộng thị trường xuất khẩu và duy trì năng lực cạnh tranh.

Theo đó, doanh nghiệp triển khai trên ba lớp giá trị gồm quản trị rủi ro trước các yêu cầu ngày càng cao về khí hậu và truy xuất nguồn gốc, tối ưu vận hành dựa trên dữ liệu và đo lường, đồng thời củng cố niềm tin của cổ đông, người tiêu dùng và các đối tác quốc tế.

Vinamilk cũng đang tham chiếu các chuẩn mực quản trị quốc tế, lồng ghép ESG vào chiến lược phát triển, theo đuổi mục tiêu Net Zero 2050 và áp dụng các chuẩn công bố thông tin như GRI hay IFRS S1, S2.

Những thay đổi này phản ánh sự dịch chuyển trong cách nhà đầu tư nhìn nhận doanh nghiệp Việt Nam sau nâng hạng. Doanh nghiệp không chỉ cần kể một câu chuyện tăng trưởng hấp dẫn mà còn phải chứng minh được tăng trưởng đó được tạo ra từ đâu, được quản trị như thế nào và có thể duy trì trong bao lâu.

Cánh cửa vốn quốc tế có thể mở rộng hơn sau nâng hạng, nhưng đi cùng với đó là những yêu cầu ngày càng cao về quản trị, minh bạch, công bố thông tin và khả năng tạo ra tăng trưởng bền vững. Trong chu kỳ mới của thị trường, đó có thể là những yếu tố quyết định doanh nghiệp nào sẽ thực sự giữ chân được dòng vốn dài hạn.