Nhiều nhà đầu tư điện gió rơi vào cảnh 'tiến thoái lưỡng nan'

Hơn ba năm sau Kết luận 1027 của Thanh tra Chính phủ, các dự án điện gió Đắk N’Drung 1,2,3, Nam Bình 1, Asia Đắk Song 1 và Đắk Hòa, với tổng mức đầu tư khoảng 14.900 tỷ đồng tại Lâm Đồng cùng vướng chồng lấn quy hoạch khoáng sản nhưng đang ở những trạng thái rất khác nhau, từ chưa triển khai đến đã hoàn thành xây dựng, thậm chí đã vận hành thương mại.

Trong đó, ba dự án Đắk N’Drung 1, 2 và 3 của Công ty TNHH MTV Năng lượng Đắk N’Drung đều bị gián đoạn từ tháng 4/2023 do chưa được điều chỉnh, gia hạn chủ trương đầu tư.

Dự án Đắk N’Drung 1 mới hoàn thành 4/25 trụ tua-bin, tương đương 13,2MW; Đắk N’Drung 2 hoàn thành 21/28 trụ, tương đương 72,5MW; Đắk N’Drung 3 hoàn thành 23/28 trụ, tương đương 94,5MW.

Cả ba dự án đều đã hết thời hạn chủ trương đầu tư và chưa được chấp thuận kết quả kiểm tra công tác nghiệm thu công trình.

Theo hồ sơ, các dự án này vốn được bổ sung từ thời Quy hoạch điện VII điều chỉnh, nhưng hiện đang vướng chồng lấn với Quy hoạch 866 về thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng khoáng sản bô-xít. Lâm Đồng đã đề xuất phương án xử lý phần chồng lấn và tiếp tục chờ ý kiến của cấp có thẩm quyền.

Trong khi đó, Nam Bình 1 do Công ty CP Điện gió Nam Bình làm chủ đầu tư với công suất 30MW, tổng vốn khoảng 1.023 tỷ đồng, đã hoàn thành xây dựng công trình, đồng thời đã được nghiệm thu và cấp giấy phép hoạt động điện lực.

Trường hợp này cho thấy vướng mắc liên quan quy hoạch có thể kéo dài ngay cả khi dự án đã hoàn tất phần xây dựng và các thủ tục kỹ thuật quan trọng.

Ở chiều ngược lại, Asia Đắk Song 1 do Công ty TNHH Asia Energy, thành viên Tập đoàn Super Energy, Thái Lan làm chủ đầu tư, trị giá khoảng 1.700 tỷ đồng, chưa thi công và đã hết thời hạn đầu tư xây dựng theo chủ trương đầu tư được cấp.

Đáng chú ý nhất là Đắk Hòa, dự án có tổng mức đầu tư khoảng 1.624 tỷ đồng, đã vận hành thương mại nhưng vẫn còn vướng mắc cần xử lý.

Với dự án này, ngoài câu chuyện chồng lấn quy hoạch, Bộ Công thương còn lưu ý vấn đề giá mua điện và trách nhiệm của EVN trong việc xem xét, thực hiện theo quy định trên cơ sở kết quả xử lý của cơ quan chức năng. Văn bản của Bộ Công thương cũng cho thấy nhóm dự án liên quan quy hoạch khoáng sản bô-xít, titan và khu vực dự trữ khoáng sản quốc gia vẫn cần tiếp tục được xử lý theo thẩm quyền.

Vẫn chờ tháo gỡ từ nhiều cấp

Việc xử lý nhóm dự án này hiện vẫn phụ thuộc vào kết quả phối hợp giữa nhiều cơ quan quản lý.

Theo hồ sơ của Lâm Đồng, địa phương đã đề xuất phương án xử lý phần diện tích liên quan các dự án trong Quy hoạch 866, đồng thời thực hiện các thủ tục đánh giá mức độ ảnh hưởng của dự án đầu tư thuộc khu vực dự trữ khoáng sản quốc gia để trình cấp có thẩm quyền xem xét.

Hồ sơ của tỉnh cũng dẫn Văn bản số 778/BNNMT-ĐCKS ngày 23/1/2026 của Bộ Nông nghiệp và môi trường báo cáo Thủ tướng về việc tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Tiếp đó, Tờ trình số 3870/TTr-BNNMT ngày 21/4/2026 được tỉnh xác định là một trong những căn cứ để tiếp tục xử lý nhóm dự án. Tuy nhiên, đến nay địa phương vẫn đang chờ ý kiến chỉ đạo

Trong văn bản ngày 23/7/2026 gửi Bộ Tài chính, Bộ Công thương cho biết đối với các dự án có diện tích chồng lấn hoặc liên quan quy hoạch khoáng sản titan, bô-xít và khu vực dự trữ khoáng sản quốc gia, bộ đã có ý kiến về nguyên tắc xử lý tại một văn bản riêng.

Đối với nhóm Đắk N’Drung 1, 2, 3 và Đắk Hòa, Bộ Công thương xác định Bộ Nông nghiệp và môi trường là cơ quan có thẩm quyền quản lý các vấn đề liên quan đất đai, khoáng sản.

Đáng chú ý, do Kết luận 1027 của Thanh tra Chính phủ đã kiến nghị Thủ tướng giao Bộ Công an tiếp nhận hồ sơ, tài liệu vụ việc để xem xét, điều tra theo quy định, Bộ Công thương cũng lưu ý UBND tỉnh Lâm Đồng nghiên cứu việc lấy ý kiến Thanh tra Chính phủ và cơ quan chức năng thuộc Bộ Công an trong quá trình xử lý.

Riêng với Đắk Hòa, Bộ Công thương lưu ý vấn đề giá mua điện cần được EVN xem xét, thực hiện theo quy định, trên cơ sở kết quả giải quyết của cơ quan chức năng và việc xử lý vướng mắc về chồng lấn quy hoạch.

Một hướng tiếp cận khác từng được đặt ra là cơ chế “lưỡng dụng quy hoạch”, được đề cập trong Nghị quyết 253/2025/QH15 và các cơ chế xử lý dự án tồn đọng kéo dài. Cách tiếp cận này cho phép xem xét đồng thời hiệu quả của dự án và mục tiêu của quy hoạch có liên quan, thay vì mặc nhiên loại bỏ một trong hai.

Dẫu vậy, trên thực tế, số phận của 6 dự án điện gió này vẫn phải chờ các bước xử lý về đất đai, quy hoạch và các kiến nghị từ kết luận thanh tra. Theo kế hoạch cập nhật của tỉnh Lâm Đồng, lộ trình tháo gỡ dự kiến hoàn tất trong quý IV/2026.

Khi thời hạn này đang dần cận kề, áp lực tài chính đối với các nhà đầu tư ngày càng lớn. Với những dự án đã bỏ ra hàng nghìn tỷ đồng nhưng chưa thể hoàn tất thủ tục để vận hành hoặc khai thác đầy đủ dòng tiền từ dự án, mỗi tháng chậm trễ đồng nghĩa với chi phí vốn tiếp tục gia tăng và hiệu quả đầu tư bị bào mòn.