Phát hiện nhiều vi phạm tại dự án cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh

Thanh tra Chính phủ vừa thông báo kết luận về việc chấp hành chính sách, pháp luật đối với dự án đầu tư xây dựng tuyến cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh.

Cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh dài khoảng 121km, được đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP), tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 22.690 tỷ đồng chia thành hai giai đoạn.

Giai đoạn 1 hơn 93km, tổng vốn 13.174 tỷ đồng, trong đó, vốn nhà đầu tư huy động 6.594 tỷ đồng, vốn nhà nước tham gia 6.580 tỷ đồng.

Giai đoạn hai khoảng 27,7km, tổng vốn 9.516 tỷ đồng, gồm vốn ngân sách trung ương, địa phương và các nguồn vốn hợp pháp khác.

Nhà đầu tư dự án theo hình thức chỉ định thầu là liên danh gồm Tập đoàn Đèo Cả, Công ty CP Đầu tư và xây dựng ICV Việt Nam, Công ty CP Đầu tư hạ tầng giao thông Đèo Cả (Hạ tầng Đèo Cả, mã CK: HHV) và Công ty CP Xây dựng Công trình 568. Doanh nghiệp thực hiện dự án là Công ty CP cao tốc Đồng Đăng – Trà Lĩnh.

Nhiều sai phạm trong quá trình triển khai cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh

Theo kết luận thanh tra, bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình triển khai dự án có nhiều thiếu sót, vi phạm.

Cụ thể, trong giai đoạn 1, việc UBND tỉnh Cao Bằng phân chia dự án thành ba gói thầu tư vấn để áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn được Thanh tra Chính phủ xác định không đúng quy định. Đồng thời, việc UBND tỉnh này ban hành văn bản đề nghị Công ty CP Tập đoàn Đèo Cả khẩn trương lập hồ sơ đề xuất dự án cũng không phù hợp với quy định hiện hành và ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

UBND tỉnh Cao Bằng phê duyệt dự án tại Quyết định số 1199/QĐ-UBND ngày 15/9/2023 và điều chỉnh dự án đầu tư tại Quyết định số 1304/QĐ-UBND ngày 5/8/2025 có một số nội dung chưa phù hợp với chủ trương đầu tư đã được phê duyệt của cơ quan chuyên ngành.

Cũng trong kết luận, Thanh tra Chính phủ cho biết UBND tỉnh Cao Bằng đã có báo cáo Bộ Kế hoạch và đầu tư (cũ) qua đó tham mưu Thủ tướng Chính phủ báo cáo Quốc hội về khó khăn vướng mắc do nhà đầu tư không thu xếp đủ số vốn cam kết ban đầu nên kiến nghị ngân sách trung ương hỗ trợ 3.220 tỷ đồng cho dự án. Đồng thời đưa dự án vào danh sách được áp dụng chính sách thí điểm theo trường hợp đặc thù riêng không nằm trong phạm vi nghiên cứu chính sách thí điểm cho các công trình đường bộ tại Nghị quyết số 106/2023/QH15 ngày 28/11/2023. Việc này chưa phản ánh đúng thực tế liên quan đến việc tổ chức lựa chọn nhà đầu tư, cũng như khó khăn trong việc thu xếp vốn của nhà đầu tư khi đề xuất ngân sách hỗ trợ.

Ngoài ra, việc lập, thẩm định và phê duyệt hồ sơ thiết kế kỹ thuật, dự toán của một số gói thầu còn tồn tại sai sót. Một số hồ sơ chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thiết kế và quản lý chi phí; việc phê duyệt hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công và dự toán còn chậm, thậm chí có trường hợp phê duyệt khi chưa được thẩm định. Một số hạng mục xác định sai khối lượng, áp dụng sai định mức, đơn giá phải giảm trừ.

Bên cạnh đó, một số gói thầu tư vấn và phi tư vấn khác cũng phát sinh thiếu sót tương tự. Việc lập kế hoạch giao vốn và bố trí vốn hàng năm chưa phù hợp với tiến độ thực hiện dự án, dẫn đến tỷ lệ giải ngân thấp (chỉ đạt 41,5%).

Đáng chú ý, theo rà soát tại thời điểm ngày 1/7/2025, khi triển khai giai đoạn hai, một số hạng mục đã thi công trong giai đoạn 1 với giá trị khoảng 6,67 tỷ đồng có thể phải phá dỡ để hoàn thiện theo quy mô 4 làn xe.

Theo Thanh tra Chính phủ, để xảy ra các thiếu sót, sai phạm trong quá trình triển khai thực hiện dự án trách nhiệm thuộc về Bộ Kế hoạch và đầu tư (nay là Bộ Tài chính), UBND tỉnh Cao Bằng, Sở Xây dựng, Sở Tài chính, Ban quản lý dự án, doanh nghiệp dự án, nhà thầu thi công, đơn vị tư vấn khảo sát, lập, thẩm định hồ sơ TKKT, thiết kế BVTC, dự toán và các cơ quan, đơn vị, cá nhân có liên quan.

Kiến nghị gửi cơ quan điều tra xử lý nếu có vi phạm hình sự

Do đó, trước hàng loạt vi phạm, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Xây dựng chỉ đạo kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan đến các thiếu sót, vi phạm nêu trên.

Đối với Bộ Tài chính, Thanh tra Chính phủ đề nghị báo cáo, tham mưu Thủ tướng xem xét xử lý việc UBND tỉnh Cao Bằng báo cáo không đúng thực tế và không có văn bản chứng minh nhà đầu tư gặp khó khăn về vốn, đồng thời tổ chức kiểm điểm, xử lý trách nhiệm các cá nhân, tổ chức liên quan. Đối với UBND tỉnh Cao Bằng, phải tổ chức kiểm điểm trách nhiệm đối với các sai phạm đã nêu; đồng thời rà soát lại toàn bộ khối lượng phải phá dỡ của giai đoạn 1.

Thanh tra Chính phủ cũng yêu cầu doanh nghiệp dự án kiểm tra rà soát lại toàn bộ hồ sơ khảo sát, TKKT, thiết kế BVTC, dự toán gói thầu đảm bảo tính đúng, tính đủ và phê duyệt theo đúng quy định. Thanh tra Chính phủ yêu cầu thực hiện rà soát, điều chỉnh giảm trừ số tiền 135,14 tỷ đồng giá trị dự toán tính sai.

Trong quá trình thực hiện kết luận thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị chuyển hồ sơ cho cơ quan điều tra xử lý theo đúng quy định pháp luật nếu phát hiện thất thoát ngân sách nhà nước hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự.

Được biết, trong công văn kiến nghị gửi UBND tỉnh Cao Bằng, Ban Chỉ đạo chiến dịch Đông Khê 2026, Công ty CP Cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh (doanh nghiệp dự án) vừa có đề xuất xem xét các giải pháp bình ổn giá, kiểm soát đầu cơ, đảm bảo nguồn cung nhiên liệu cho dự án.

Theo đó, lãnh đạo doanh nghiệp cho rằng nếu chậm điều chỉnh đơn giá theo thị trường, rủi ro tranh chấp pháp lý trong hợp đồng PPP rất lớn, đồng thời ảnh hưởng đến tiến độ, thanh quyết toán, kiểm toán.

Trường hợp bất khả kháng, doanh nghiệp đề nghị xem xét tạm dừng dự án để chuyển từ hình thức đầu tư đối tác công tư (PPP) sang đầu tư công, đồng thời doanh cam kết không tính lợi nhuận trên phần vốn chủ sở hữu đã góp.