Phó chủ tịch Beacon Advisory: 'Những cú hích thể chế sẽ mở đường cho thị trường vốn'

Trong bối cảnh nhóm cổ phiếu chứng khoán tăng tích cực sau cuộc họp lấy ý kiến sửa đổi Luật Chứng khoán ngày 15/6, thị trường đang kỳ vọng những thay đổi chính sách mới sẽ tạo động lực cho ngành và thị trường vốn.

Cùng với kỳ vọng nâng hạng vào tháng 9/2026, câu hỏi đặt ra là khung pháp lý mới sẽ tác động thực chất ra sao tới cấu trúc thị trường, hoạt động công ty chứng khoán và triển vọng tăng trưởng dài hạn của ngành.

Trước bối cảnh đó, TheLEADER đã có những trao đổi với chuyên gia Nguyễn Văn Đạt, CFA, ACCA, Phó chủ tịch Hãng tư vấn Beacon Advisory, để có góc nhìn sâu hơn về những tác động của dự thảo sửa đổi Luật Chứng khoán và triển vọng chu kỳ mới của thị trường vốn Việt Nam.

Bước tiến nâng cấp thị trường vốn

Dự thảo sửa đổi Luật Chứng khoán được xem là bước quan trọng trong quá trình hoàn thiện khung pháp lý và nâng cấp thị trường, đồng thời hỗ trợ mục tiêu nâng hạng vào tháng 9/2026 của FTSE Russell và xa hơn là của MSCI.

Theo ông, những thay đổi nào trong dự thảo có thể có tác động lớn nhất về mặt cấu trúc đối với thị trường chứng khoán Việt Nam?

Chuyên gia Nguyễn Văn Đạt: Dự thảo sửa đổi Luật Chứng khoán lần này không chỉ nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý mà còn hướng tới xây dựng một thị trường vốn hiện đại, minh bạch và phát triển bền vững hơn.

Trọng tâm của dự thảo tập trung vào các nhóm chính sách lớn như tiếp tục đơn giản hóa điều kiện đầu tư kinh doanh, bổ sung các cơ chế mới phù hợp với sự phát triển của thị trường và thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực chứng khoán.

Trong đó, hai điểm mới có tác động lớn về mặt cấu trúc là cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong lĩnh vực chứng khoán và tổ chức bảo lãnh thanh toán trái phiếu. Đây là những “cú hích” mới, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo của thị trường vốn khi vừa khuyến khích đổi mới sáng tạo, vừa tăng cường cơ chế bảo vệ nhà đầu tư.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng đặt trọng tâm vào chuyển đổi số, giao dịch điện tử và ứng dụng công nghệ trong hoạt động của các tổ chức trung gian thị trường. Điều này phù hợp với xu hướng phát triển của các thị trường tài chính hiện đại - nơi công nghệ đang trở thành yếu tố quan trọng trong việc mở rộng khả năng tiếp cận và nâng cao hiệu quả vận hành.

Dự thảo bổ sung cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) và thúc đẩy giao dịch điện tử. Điều này có thể thay đổi cách vận hành thị trường ra sao? Các công ty chứng khoán có thể tận dụng cơ hội này để mở rộng mô hình kinh doanh như thế nào?

Chuyên gia Nguyễn Văn Đạt: Việc bổ sung cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) và thúc đẩy giao dịch điện tử không chỉ là câu chuyện về công nghệ mà còn là bước đi quan trọng nhằm hiện đại hóa thị trường chứng khoán và tiệm cận các tiêu chuẩn quốc tế.

Về bản chất, sandbox cho phép thị trường thử nghiệm trước các mô hình, sản phẩm hoặc phương thức giao dịch mới trong phạm vi kiểm soát, từ đó đánh giá hiệu quả và hoàn thiện khung pháp lý trước khi triển khai rộng rãi.

Đây là hướng đi phù hợp khi thị trường đang phát triển nhanh với nhiều mô hình mới như giao dịch số, tự động hóa, sản phẩm tài chính mới cần có môi trường thử nghiệm thực tế.

Đồng thời, việc thúc đẩy giao dịch điện tử sẽ giúp thị trường vận hành nhanh hơn, minh bạch hơn và nâng cao khả năng xử lý khi quy mô giao dịch, đặc biệt từ nhà đầu tư quốc tế, gia tăng.

Đây cũng là yêu cầu quan trọng trong quá trình nâng cao chất lượng thị trường theo các tiêu chuẩn quốc tế, khi hệ thống công nghệ, quy trình vận hành và năng lực quản trị rủi ro cần đáp ứng các chuẩn mực cao hơn như MSCI.

Sandbox và bảo lãnh thanh toán trái phiếu là những "cú hích" mới, vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa tạo thêm lớp bảo vệ cho nhà đầu tư.

Đối với các công ty chứng khoán, đây là cơ hội để chuyển dịch từ mô hình môi giới truyền thống sang nền tảng tài chính số, thông qua việc ứng dụng AI, cá nhân hóa sản phẩm và phát triển các dịch vụ hỗ trợ nhà đầu tư.

Thời gian qua, cơ quan quản lý cũng thúc đẩy thử nghiệm các mô hình mới như giao dịch số, giao dịch trong ngày (T+0), bán khống có kiểm soát, tạo bước chuẩn bị cho giai đoạn phát triển tiếp theo của thị trường.

Tuy nhiên, các công ty chứng khoán cũng cần nâng cao năng lực công nghệ, bảo mật dữ liệu và quản trị rủi ro. Lợi thế cạnh tranh trong tương lai sẽ thuộc về những doanh nghiệp có nền tảng công nghệ tốt và khả năng thích ứng nhanh với sự thay đổi của thị trường.

Với thị trường trái phiếu doanh nghiệp, việc bổ sung cơ chế bảo lãnh thanh toán được kỳ vọng giúp khôi phục niềm tin nhà đầu tư. Theo ông, liệu đây có thể trở thành một bước tiến quan trọng giúp tái kích hoạt kênh huy động vốn dài hạn cho doanh nghiệp?

Chuyên gia Nguyễn Văn Đạt: Việc bổ sung cơ chế bảo lãnh thanh toán trái phiếu doanh nghiệp là một bước tiến quan trọng trong quá trình tái cấu trúc và phục hồi thị trường trái phiếu bởi vấn đề cốt lõi hiện nay không chỉ là quy mô phát hành mà còn nằm ở niềm tin của nhà đầu tư và chất lượng tín dụng của doanh nghiệp phát hành.

Bản chất của cơ chế bảo lãnh thanh toán là tạo thêm một “lớp bảo vệ” cho nhà đầu tư khi có một tổ chức trung gian cam kết thực hiện nghĩa vụ thanh toán thay cho doanh nghiệp phát hành trong trường hợp doanh nghiệp không thực hiện đúng cam kết.

Điều này giúp giảm bớt rủi ro cho nhà đầu tư, đồng thời nâng cao tính hấp dẫn của sản phẩm trái phiếu doanh nghiệp.

Một tác động quan trọng khác là cơ chế này có thể góp phần nâng cao chất lượng doanh nghiệp tham gia thị trường.

Khi muốn phát hành trái phiếu có bảo lãnh, doanh nghiệp sẽ phải đáp ứng các yêu cầu chặt chẽ hơn về năng lực tài chính, dòng tiền, phương án sử dụng vốn và tính minh bạch thông tin. Qua đó giúp thị trường từng bước sàng lọc các doanh nghiệp yếu kém, hướng dòng vốn tới những doanh nghiệp có năng lực hoạt động thực sự.

Ở góc độ thị trường vốn, trái phiếu doanh nghiệp là kênh huy động vốn trung dài hạn quan trọng ngoài tín dụng ngân hàng, đặc biệt với các lĩnh vực cần vốn lớn như bất động sản, hạ tầng, sản xuất công nghiệp. Một thị trường trái phiếu phát triển sẽ giúp phân bổ nguồn vốn hiệu quả hơn cho nền kinh tế.

Tuy nhiên, để cơ chế bảo lãnh thanh toán phát huy hiệu quả, cần kiểm soát chặt chẽ năng lực tài chính của tổ chức bảo lãnh, đồng thời phát triển các tổ chức xếp hạng tín nhiệm độc lập, nâng cao chất lượng công bố thông tin và giám sát thị trường.

Nếu được triển khai đồng bộ, cơ chế này có thể góp phần khôi phục niềm tin, tái kích hoạt thị trường trái phiếu doanh nghiệp và giúp nền kinh tế từng bước giảm sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Chu kỳ tăng trưởng mới

Nếu quá trình nâng hạng diễn ra thuận lợi, dòng vốn quốc tế có thể thay đổi quy mô và chất lượng thị trường như thế nào? Nhóm ngành, nhóm doanh nghiệp nào có khả năng hưởng lợi rõ nét nhất từ sự dịch chuyển này?

Chuyên gia Nguyễn Văn Đạt: Việc nâng hạng thị trường sẽ là bước tiến quan trọng giúp nâng cao vị thế của chứng khoán Việt Nam trên bản đồ tài chính quốc tế. Tuy nhiên, tác động tới dòng vốn ngoại cần được nhìn nhận theo từng giai đoạn, thay vì kỳ vọng sự thay đổi lớn ngay lập tức.

Trong giai đoạn đầu, các dòng vốn bị động như ETF có thể gia tăng sự hiện diện tại Việt Nam, góp phần cải thiện thanh khoản nhưng quy mô chưa chắc tạo ra cú hích lớn.

Tác động dài hạn hơn đến từ khả năng thu hút các quỹ đầu tư chủ động, vốn phụ thuộc vào triển vọng tăng trưởng kinh tế, chất lượng doanh nghiệp, định giá và các câu chuyện đầu tư cụ thể.

Do đó, nâng hạng có thể xem là “tấm vé mở cửa” giúp Việt Nam tiếp cận sâu hơn với dòng vốn toàn cầu, nhưng để thu hút dòng vốn lớn vẫn cần tiếp tục nâng cao chất lượng doanh nghiệp niêm yết, minh bạch thông tin và tạo thêm cơ hội đầu tư hấp dẫn.

Về nhóm ngành hưởng lợi, các doanh nghiệp vốn hóa lớn, thanh khoản cao, quản trị tốt và đáp ứng tiêu chí của nhà đầu tư tổ chức sẽ được chú ý nhiều hơn, đặc biệt là nhóm ngân hàng, chứng khoán, hạ tầng và các doanh nghiệp đầu ngành.

Riêng ngành chứng khoán có thể hưởng lợi khi thanh khoản thị trường cải thiện, nhu cầu sử dụng dịch vụ tài chính gia tăng và các sản phẩm đầu tư mới phát triển.

Tuy nhiên, mức độ hưởng lợi sẽ có sự phân hóa, phụ thuộc vào năng lực cạnh tranh, nền tảng công nghệ, chất lượng khách hàng và khả năng mở rộng hệ sinh thái của từng công ty.

Nhóm cổ phiếu ngành chứng khoán đang thu hút sự quan tâm của dòng tiền trong bối cảnh kỳ vọng về thanh khoản thị trường, sản phẩm mới và dòng vốn ngoại gia tăng. Theo ông, những yếu tố nào đang tạo động lực cho ngành chứng khoán trong chu kỳ hiện nay? Liệu đây có phải là một chu kỳ tăng trưởng mới của các công ty chứng khoán?

Chuyên gia Nguyễn Văn Đạt: Ngành chứng khoán đang đứng trước một chu kỳ tăng trưởng mới với động lực đến từ sự kết hợp của ba yếu tố chính gồm quy mô thị trường mở rộng, sự thay đổi về chính sách và quá trình chuyển đổi mô hình kinh doanh dựa trên công nghệ.

Kỳ vọng nâng hạng và sự phát triển của thị trường vốn sẽ tạo nền tảng để thanh khoản cải thiện, qua đó thúc đẩy các mảng kinh doanh cốt lõi như môi giới, cho vay ký quỹ, lưu ký và ngân hàng đầu tư.

Việc nâng hạng có thể xem là “tấm vé mở cửa” giúp Việt Nam tiếp cận sâu hơn với dòng vốn toàn cầu.

Bên cạnh đó, ngành chứng khoán đang bước vào giai đoạn phát triển mới khi các sản phẩm và phương thức giao dịch ngày càng đa dạng hơn. Việc hoàn thiện hạ tầng thị trường, thúc đẩy giao dịch điện tử, nghiên cứu các sản phẩm mới sẽ mở ra thêm nhiều dư địa tăng trưởng thay vì chỉ phụ thuộc vào diễn biến tăng giảm của chỉ số.

Tuy nhiên, nhìn lại các chu kỳ trước, cổ phiếu chứng khoán thường có sự phân hóa. Giai đoạn 2020-2021, phần lớn doanh nghiệp cùng hưởng lợi khi thị trường bùng nổ thanh khoản.

Những năm gần đây, các cổ phiếu nổi bật chủ yếu đến từ doanh nghiệp có câu chuyện riêng về mở rộng thị phần, tăng trưởng khách hàng hoặc cải thiện hiệu quả hoạt động.

Vì vậy, như tôi đã chia sẻ thì chu kỳ tới của ngành chứng khoán sẽ không còn là câu chuyện “cả ngành cùng tăng” mà sẽ là sự phân hóa dựa trên năng lực cạnh tranh thực sự của từng doanh nghiệp.

Xin cảm ơn ông!