Selex Motors cùng Petrolimex, Xuân Cầu lập công ty hạ tầng xanh

Giải bài toán hạ tầng xanh

Quá trình điện hóa giao thông tại Việt Nam đang đứng trước áp lực lớn từ các cam kết giảm phát thải khí nhà kính. Mục tiêu đạt phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 đòi hỏi sự chuyển dịch đồng bộ trên toàn bộ hệ thống giao thông vận tải.

Tuy nhiên, hạ tầng năng lượng hiện vẫn được xem là điểm nghẽn lớn. Sự thiếu hụt một hệ thống đồng bộ bao gồm trạm sạc, trạm đổi pin và nền tảng quản lý vận hành đang khiến nhiều người tiêu dùng ngần ngại.

Điều này tạo ra bài toán "con gà quả trứng" kinh điển. Các doanh nghiệp tư nhân không dám đổ vốn xây trạm sạc vì số lượng xe điện lưu thông chưa đủ lớn. Ở chiều ngược lại, người tiêu dùng chần chừ chưa mua xe điện vì lo ngại do thiếu hạ tầng.

Trong bối cảnh đó, CTCP Hạ tầng Năng lượng Xanh Việt Nam (VGX) được ra đời, là liên doanh hình thành từ Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), Xuân Cầu Holdings và startup công nghệ Selex Motors.

Nhiệm vụ của VGX là phát triển một hệ thống hạ tầng năng lượng xanh đồng bộ, hiện đại trên phạm vi toàn quốc. Khác với các mô hình trạm sạc khép kín độc quyền, VGX hướng tới việc xây dựng hạ tầng có khả năng kết nối rộng và sử dụng chung.

Hệ thống này được thiết kế để phục vụ đa dạng các loại hình phương tiện điện. Danh mục hỗ trợ bao trùm từ xe máy điện cá nhân, ô tô cho đến các mô hình vận tải và logistics quy mô lớn trong tương lai.

Việc phát triển hạ tầng dùng chung cho phép các chủ thể tham gia thị trường tối ưu hóa nguồn lực đầu tư. Mô hình này giúp tránh tình trạng xây dựng trùng lặp, gây lãng phí bãi đỗ và chiếm dụng không gian đô thị hạn hẹp.

Ông Phạm Văn Thanh, Chủ tịch Petrolimex cho biết, sự ra đời của VGX là hành động cụ thể để hiện thực hóa chiến lược của tập đoàn. Đó là sự giao thoa đồng thời giữa ba trục: chuyển đổi số, chuyển đổi văn hóa và chuyển đổi xanh.

Vị lãnh đạo này nhấn mạnh, động thái này đánh dấu việc Petrolimex chính thức bước ra khỏi "vùng an toàn" của hoạt động kinh doanh xăng dầu truyền thống. Việc một doanh nghiệp nắm thị phần bán lẻ xăng dầu lớn nhất nước tham gia sâu vào thị trường năng lượng cho giao thông điện phát đi một tín hiệu mạnh mẽ.

Về lộ trình triển khai, trong giai đoạn đầu, doanh nghiệp sẽ ưu tiên thiết lập mạng lưới trạm sạc và trạm đổi pin tại các đô thị có mật độ giao thông cao, mà trọng tâm là Hà Nội và TP.HCM.

Đây là những địa bàn đang chịu áp lực lớn về ô nhiễm không khí và tình trạng ùn tắc kéo dài. Các thành phố này cũng đang rốt ráo thúc đẩy lộ trình hạn chế phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch.

Sau khi hoàn thiện vùng lõi đô thị, VGX sẽ tiếp tục mở rộng mạng lưới chạy dọc theo các trục giao thông chính yếu. Mục tiêu cuối cùng là phủ sóng trạm năng lượng trên toàn quốc, tiến tới hình thành các khu vực phát thải thấp một cách thực chất.

Ông Nguyễn Hữu Phước Nguyên, Tổng giám đốc VGX, nhà sáng lập Selex Motors khẳng định, quyết tâm phát triển hệ thống hạ tầng xanh và từng bước làm chủ công nghệ lõi. Ông nhấn mạnh đây phải là công nghệ do chính doanh nghiệp Việt Nam nghiên cứu và làm chủ.

Ban lãnh đạo VGX cam kết sẽ tập trung triển khai các dự án với tốc độ cao và tính thực chiến, nhằm nhanh chóng đưa dịch vụ vào đời sống. Mục tiêu chính là giúp mọi người dân và doanh nghiệp tiếp cận các dịch vụ năng lượng xanh một cách thuận tiện, an toàn và tiết kiệm chi phí nhất.

Những mảnh ghép chiến lược

Sự tự tin của liên doanh VGX đến từ năng lực "thực chiến" của các thành viên sáng lập. Trong hệ sinh thái này, Selex Motors đóng vai trò như một mũi nhọn về công nghệ lõi, đặc biệt trong mảng xe máy điện và hạ tầng đổi pin tự động.

Selex Motors được thành lập vào năm 2018 bởi Tiến sĩ Nguyễn Hữu Phước Nguyên. Ông là chuyên gia từng có nhiều năm nghiên cứu chuyên sâu về cơ khí chính xác và robot tại Mỹ.

Startup này mang trong mình tầm nhìn xây dựng một hệ sinh thái xe điện toàn diện, nhắm trực tiếp vào thị trường Đông Nam Á. Tiềm năng công nghệ của Selex đã thuyết phục được hàng loạt quỹ đầu tư lớn rót vốn hàng triệu USD. Những cái tên đáng chú ý bao gồm ADB Ventures, Schneider Electric và Touchstone Partners.

Vào tháng 7/2023, nhà máy sản xuất của hãng đã đón tiếp bà Janet Yellen, Bộ trưởng Tài chính Mỹ đến thăm. Sự kiện này không mang tính nghi thức thông thường, mà là một tín hiệu khẳng định vai trò của các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam trong việc định hình chuỗi cung ứng năng lượng sạch toàn cầu.

Cốt lõi làm nên sự khác biệt của hệ sinh thái Selex nằm ở mạng lưới trạm đổi pin tự động. Thay vì phải cắm sạc và chờ đợi hàng giờ đồng hồ, người điều khiển phương tiện chỉ cần di chuyển đến một trạm đổi pin gần nhất.

Thông qua một vài thao tác đơn giản trên ứng dụng điện thoại, tài xế có thể lấy ra một viên pin đã được nạp đầy năng lượng. Viên pin cạn sẽ được đưa vào khe trống để hệ thống tự động sạc lại cho người dùng tiếp theo.

Toàn bộ quá trình tháo lắp và đổi pin chỉ diễn ra vỏn vẹn trong khoảng 2 phút. Tốc độ này nhanh tương đương với thời gian tấp vào lề để đổ một bình xăng truyền thống. Giải pháp công nghệ này đã triệt tiêu hoàn toàn "thời gian chết", vốn là rào cản tâm lý lớn nhất khiến giới tài xế công nghệ ngần ngại khi sử dụng xe điện.

Tính hiệu quả của mô hình đổi pin đã được chứng thực trên quy mô lớn. Trước khi tham gia vào liên doanh VGX, Selex đã thiết lập quan hệ đối tác và cung cấp giải pháp trọn gói cho hàng loạt công ty giao vận lớn. Danh sách đối tác bao gồm Lazada Logistics, ShopeeFood và DHL.

Gần đây nhất, Selex Motors bắt tay hợp tác chiến lược với các nền tảng gọi xe hàng đầu như Grab và Be. Thông qua Selex Motors, các ứng dụng này có thể đẩy nhanh quá trình "xanh hóa" đội ngũ đối tác tài xế mà không cần trực tiếp đổ vốn đầu tư vào hạ tầng trạm sạc khổng lồ.

Đổi lại, Selex có cơ hội tiếp cận trực tiếp với mạng lưới tài xế xe hai bánh lớn nhất thị trường. Đây là đòn bẩy quan trọng để startup này mở rộng hệ thống trạm đổi pin ra quy mô toàn quốc một cách thần tốc.

Nếu Selex mang đến giải pháp công nghệ vi mô linh hoạt, thì Petrolimex lại cung cấp một nền tảng cơ sở hạ tầng khổng lồ. Sự góp mặt của Petrolimex không chỉ giải quyết bài toán mặt bằng xây trạm, mà còn nằm trong định hướng chiến lược vĩ mô của tập đoàn nhằm giảm dần sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Tập đoàn này đang từng bước mở rộng danh mục sản phẩm sang các nguồn năng lượng sạch thân thiện với môi trường. Hàng loạt định hướng nghiên cứu, thí điểm và đầu tư đang được triển khai trên diện rộng. Các mảng trọng tâm bao gồm nhiên liệu sinh học thế hệ mới, nhiên liệu hàng không bền vững, hydro, amoniac, LNG và năng lượng tái tạo.

Động thái này thể hiện tầm nhìn dài hạn và quyết tâm đồng hành cùng mục tiêu quốc gia về phát thải ròng bằng "0". Song song với việc tìm kiếm nguồn năng lượng mới, Petrolimex cũng rốt ráo đẩy mạnh các dự án xanh hóa cơ sở hạ tầng hiện hữu.

Các dự án lắp đặt điện mặt trời áp mái, hệ thống thu hồi hơi xăng dầu, và nâng cấp tiêu chuẩn vệ sinh môi trường đang được đồng loạt triển khai. Hoạt động này bao phủ từ hệ thống kho cảng, chuỗi cửa hàng xăng dầu cho đến khối văn phòng điều hành trực thuộc.

Công tác đo lường, kiểm kê phát thải carbon và nghiên cứu tích lũy tín chỉ carbon đang được tập đoàn thiết lập bài bản. Đây sẽ là bộ khung nền tảng cho các chương trình giảm phát thải quy mô lớn có hệ thống trong thập kỷ tới.

Hướng tới tương lai, Petrolimex đang từng bước tham gia sâu hơn vào toàn bộ chuỗi giá trị năng lượng mới. Hệ sinh thái này bao trùm từ khâu nghiên cứu phát triển, sản xuất, tồn trữ, vận chuyển cho đến phân phối bán lẻ.