SGI Capital: Kỷ nguyên lãi suất thấp và tín dụng dồi dào dần khép lại

Bước sang năm 2026, thị trường tài chính Việt Nam chứng kiến sự chuyển dịch khi kỷ nguyên lãi suất thấp và tín dụng dồi dào dần khép lại.

Theo phân tích mới nhất của SGI Capital, thanh khoản toàn hệ thống đang thu hẹp dần. Điều này buộc nhà đầu tư phải thay đổi tư duy, từ mở rộng sang phòng thủ có chọn lọc.

Những điều chỉnh gần đây trong chính sách tín dụng không chỉ nhằm kiểm soát rủi ro mà còn phản ánh thực tế hệ thống ngân hàng đã chạm ngưỡng giới hạn sau hai năm tăng trưởng mạnh.

Chính sách tín dụng bắt đầu siết chặt

Ngân hàng Nhà nước đã công bố room tín dụng toàn ngành năm 2026 ở mức 15%. Mức này thấp hơn đáng kể so với tăng trưởng ước đạt 19% của năm 2025 cũng như kỳ vọng khoảng 20% để hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng GDP.

Đáng chú ý, quy định mới yêu cầu tăng trưởng tín dụng từng quý không vượt quá 1/4 room cả năm. Với điều kiện này, phần lớn ngân hàng chỉ có thể đạt mức tăng quanh 13% trong năm nay, ngoại trừ nhóm đang tái cơ cấu.

Nguyên nhân đến từ việc tỷ lệ tín dụng trên GDP đã vượt 146%, trong khi tỷ lệ cho vay/huy động (LDR) thuần vượt 110%. Điều này cho thấy hệ thống đã sử dụng gần như tối đa các công cụ hỗ trợ thanh khoản ngắn hạn từ Ngân hàng Nhà nước và Kho bạc Nhà nước trong hai năm qua.

Theo SGI Capital, việc hạ chỉ tiêu tín dụng vào thời điểm này là hợp lý và cần thiết. Biện pháp này giúp giảm áp lực thanh khoản ngắn hạn, hạ nhiệt cuộc đua lãi suất huy động, đồng thời hạn chế rủi ro nợ xấu. Bài học giai đoạn 2010 đến 2012 cho thấy tín dụng tăng nóng có thể để lại hệ lụy kéo dài cho toàn hệ thống.

Khi dư địa tín dụng thu hẹp, chính sách tài khóa và đầu tư công trở thành trụ cột chính cho tăng trưởng, nhờ dư địa nợ công vẫn còn. Tuy nhiên, hiệu quả phân bổ vốn sẽ đóng vai trò quyết định đối với tính bền vững dài hạn của nền kinh tế.

Lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm tăng liên tục suốt một năm qua và có dấu hiệu tăng tốc gần đây. Đây là tín hiệu cho thấy thị trường đang đánh giá cao hơn kỷ luật tài khóa và nhận diện rõ áp lực thanh khoản. Điều này càng củng cố quan điểm rằng giai đoạn tiền rẻ đã thực sự chấm dứt.

Tác động lan tỏa tới các kênh đầu tư

Chính sách mới cũng siết chặt hơn với tín dụng bất động sản. Dư nợ lĩnh vực này không được tăng vượt mức tăng trưởng tín dụng bình quân của từng ngân hàng. Quy định này tạo “lực hãm” đáng kể sau hai năm bất động sản tăng trưởng tín dụng trên 30%/năm.

Thị trường bất động sản đã trải qua hai chu kỳ tăng giá mạnh ở hầu hết phân khúc nhờ mặt bằng lãi suất thấp kéo dài trong giai đoạn 2020-2021 và 2024-2025. Cùng với đó là ách tắc pháp lý khiến nguồn cung hạn chế, kích thích cả đầu tư lẫn đầu cơ.

Từ năm 2026, khi số lượng dự án được cấp phép và sản phẩm mở bán tăng lên mức kỷ lục, bức tranh bắt đầu đảo chiều. Hạn chế tín dụng kết hợp với xu hướng lãi suất tăng có thể làm mất cân bằng cung cầu và khiến giá bất động sản đi ngang hoặc suy giảm. Diễn biến này tác động trực tiếp đến thanh khoản thị trường và cả hệ thống tài chính, vốn phụ thuộc lớn vào bất động sản.

Trên thị trường chứng khoán, dữ liệu 20 năm cho thấy một quy luật quen thuộc. Sau giai đoạn kinh tế tăng trưởng mạnh nhờ tín dụng dồi dào, thị trường thường có một năm bứt phá trên 30%. Sau đó, khi lãi suất tăng trở lại và tín dụng suy giảm, thị trường bước vào điều chỉnh.

Năm 2025 đã hội tụ đầy đủ các dấu hiệu này. Thanh khoản suy giảm dần phản ánh bức tranh chung của nền kinh tế. Những nhịp điều chỉnh của nhóm cổ phiếu nhạy cảm với lãi suất cùng giá trị giao dịch đi xuống trong bốn tháng qua cho thấy dòng tiền đang trở nên khan hiếm.

Một điểm sáng đáng chú ý đến từ khối ngoại. Họ đã ngừng bán ròng trong tháng 12 và quay lại mua ròng ngay tuần đầu tháng 1. Đây là tín hiệu tích cực, bởi tháng đầu năm thường là thời điểm dòng vốn ngoại giải ngân cho chu kỳ phân bổ mới.

Sau đợt bán ròng kỷ lục năm 2022, tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài đã giảm về 14,5%, mức thấp nhất trong 20 năm. Điều này tạo dư địa hấp dẫn cho dòng vốn quay trở lại. SGI Capital kỳ vọng vốn ngoại sẽ tích cực hơn từ năm 2026 nhờ rủi ro tỷ giá giảm khi lãi suất tăng, triển vọng nâng hạng FTSE vào tháng 9 và mặt bằng định giá hấp dẫn hơn.

Tuy nhiên, dòng tiền trong nước vẫn chiếm tới 80% giao dịch và phụ thuộc lớn vào lãi suất. Dư nợ margin tăng nhanh trong khi lượng tiền mặt giảm mạnh đã tạo ra nghịch lý call margin, ngay cả khi VN Index vượt vùng đỉnh 1800 điểm.

Hoạt động đầu cơ vội vàng lặp lại đầu năm 2026 cho thấy tâm lý thị trường vẫn nóng nhưng chưa đủ nền tảng cho một xu hướng tăng bền vững.

Bối cảnh thị trường quốc tế phân hóa

Những diễn biến trên diễn ra trong bối cảnh thị trường tài chính toàn cầu xuất hiện nhiều tín hiệu trái chiều, đặc biệt từ các “ông lớn” như Mỹ và Trung Quốc.

Tại Mỹ, lạm phát hạ nhiệt và thị trường lao động có dấu hiệu suy yếu, khiến FED được kỳ vọng sẽ hạ lãi suất ba lần trong năm 2026, đồng thời nối lại mua tài sản để hỗ trợ thanh khoản.

Tuy nhiên, đồng USD chưa tăng mạnh, trong khi áp lực tái cơ cấu nợ công và lượng trái phiếu phát hành lớn vẫn giữ lợi suất trái phiếu Mỹ 10 năm ở mức 4-4,5%, khiến lãi suất thực toàn cầu duy trì cao.

Lợi suất trái phiếu dài hạn tăng trở lại tại nhiều quốc gia cho thấy môi trường thanh khoản đang chuyển từ nới lỏng sang phân hóa theo sức khỏe từng nền kinh tế, báo hiệu dòng tiền không còn dồi dào như trước.

Kinh tế Mỹ tiếp tục tăng trưởng nhờ đầu tư vốn cố định bùng nổ, trong khi tiêu dùng chậm lại do tỷ lệ tiết kiệm giảm. Kỳ vọng lớn được đặt vào AI với vai trò thúc đẩy năng suất và tăng trưởng dài hạn. Việc doanh nghiệp và hộ gia đình đã giảm đòn bẩy đáng kể trong 5 năm qua giúp họ chịu đựng tốt hơn lãi suất cao và mở ra dư địa vay mới khi lãi suất hạ.

Dù vậy, số việc làm mới giảm mạnh trong năm 2025 cho thấy sự phân hóa rõ rệt. Lao động thu nhập thấp gặp khó khăn, trong khi nhóm 10% giàu nhất vẫn đầu tư mạnh, làm gia tăng rủi ro biến động trong bối cảnh thanh khoản eo hẹp.

Tại Trung Quốc, tăng trưởng được giữ nhờ công nghệ nhưng vẫn bị kéo lùi bởi bất động sản suy yếu kéo dài. Thất nghiệp cao trong giới trẻ khiến tiêu dùng tăng chậm và tiết kiệm phòng thủ gia tăng, buộc lượng hàng hóa dư thừa phải đẩy mạnh xuất khẩu, góp phần gây áp lực giảm phát toàn cầu và ảnh hưởng lan tỏa tới các nền kinh tế khác, trong đó có Việt Nam.

Trên cơ sở đó, SGI Capital đánh giá kinh tế và thị trường chứng khoán đang ở giai đoạn cuối của chu kỳ tăng trưởng. Dư nợ cao, lãi suất đi lên và thanh khoản suy giảm thường là tiền đề trước khi giá tài sản điều chỉnh.

Trong bối cảnh này, thị trường không phù hợp để nắm giữ tỷ trọng cổ phiếu cao, đặc biệt với các nhóm mang tính chu kỳ và nhạy cảm với lãi suất như chứng khoán và bất động sản.

Chiến lược ưu tiên là tập trung vào các doanh nghiệp lớn, có dòng tiền ổn định, bảng cân đối lành mạnh, lợi thế cạnh tranh rõ ràng, doanh thu ngoại tệ và phục vụ nhu cầu thiết yếu.

Song song đó, việc duy trì danh mục chất lượng cao cùng tỷ trọng tiền mặt hợp lý sẽ giúp nhà đầu tư vượt qua giai đoạn biến động mạnh, đồng thời sẵn sàng tận dụng cơ hội mua rẻ khi thị trường điều chỉnh.