SGI Capital: Nền kinh tế và thị trường chứng khoán chịu nhiều rủi ro tiềm ẩn trong năm 2026

Trong báo cáo mới nhất, SGI Capital chỉ ra loạt thách thức đáng lưu ý cho thị trường năm 2026, xoay quanh rủi ro thanh khoản và lãi suất đang ngày càng hiện rõ.

Theo công ty quản lý quỹ này, các áp lực nội tại của nền kinh tế Việt Nam đang tích tụ mạnh và có thể kích hoạt những biến động lớn nếu thiếu sự chuẩn bị phù hợp, nhất là trong bối cảnh chính sách tại Mỹ có xu hướng chuyển hướng và có khả năng lan tỏa trên phạm vi toàn cầu.

Thanh khoản ngân hàng Việt Nam căng thẳng kỷ lục

SGI Capital cảnh báo hệ thống ngân hàng Việt Nam đang trải qua giai đoạn căng thẳng thanh khoản hiếm thấy, thậm chí vượt mức đỉnh tháng 10/2022.

Dù Ngân hàng Nhà nước đã chủ động kiểm soát tăng trưởng tín dụng năm 2026 và ưu tiên dòng vốn cho các lĩnh vực ngoài bất động sản, lãi suất qua đêm trên thị trường liên ngân hàng vẫn tăng mạnh.

Theo báo cáo, nhiều yếu tố cùng lúc tạo áp lực lên hệ thống. Tỷ lệ LDR thuần đã vượt 110%, tương đương giai đoạn cuối 2010. Yếu tố mùa vụ trước Tết, nhu cầu tiền mặt và xu hướng tích trữ vàng càng khiến thanh khoản thêm căng thẳng trong khi các năm trước chỉ làm lãi suất nhích thêm 1–2%.

Đáng chú ý, vòng quay vốn trên thị trường bất động sản chậm lại khiến nhiều chủ đầu tư gặp khó trong trả nợ ngân hàng, qua đó gia tăng áp lực lên toàn hệ thống.

Báo cáo cho rằng diễn biến gần đây của tỷ giá và lãi suất liên ngân hàng phản ánh nhu cầu cấp thiết về dòng tiền lớn hơn cùng tốc độ luân chuyển vốn nhanh hơn.

Nếu điều này không được cải thiện, mặt bằng lãi suất cao hơn sẽ là lựa chọn khó tránh nhằm thúc đẩy huy động tiền đồng và điều chỉnh dòng tín dụng đang chảy vào tích trữ, đầu cơ tài sản.

SGI Capital cho biết đang theo dõi sát xu hướng này để đánh giá ảnh hưởng tới khả năng tiếp cận vốn và chi phí lãi vay của doanh nghiệp lẫn hộ gia đình.

Hiện dư nợ tín dụng tương đương 146% GDP, vượt 18,5 triệu tỷ đồng, trong đó dư nợ hộ gia đình chiếm khoảng 65% GDP.

SGI Capital ước tính nếu lãi suất cho vay tăng trung bình 2,5% so với năm 2025 và tín dụng vẫn tăng 15%, nền kinh tế sẽ phải gánh thêm gần 500.000 tỷ đồng chi phí lãi vay mỗi năm. Riêng khối doanh nghiệp có thể chịu thêm hơn 300.000 tỷ đồng, còn hộ gia đình khoảng gần 200.000 tỷ đồng.

Tác động này không xuất hiện ngay lập tức. Thông thường cần 3–6 tháng để phản ánh vào doanh thu, lợi nhuận và sức chi tiêu và thêm 6–12 tháng để thể hiện rõ qua nợ xấu ngân hàng.

Trong các báo cáo tháng 11 và 12 trước đó, SGI Capital đã đề cập tới giới hạn của tăng trưởng tín dụng cùng sự đánh đổi giữa tốc độ mở rộng và ổn định vĩ mô, bao gồm lãi suất và tỷ giá vốn duy trì ổn định hơn 10 năm qua.

Hiện nay, khi thanh khoản thu hẹp và lãi suất tăng do thiếu hụt, tiền mặt trở nên giá trị hơn, mở ra khả năng bước vào chu kỳ suy giảm đòn bẩy vay nợ từ giữa 2026 - 2028.

Chứng khoán Việt Nam đứng trước rủi ro margin cao

Theo SGI Capital, thị trường chứng khoán đang phản ánh sớm những áp lực nói trên.

Dù lợi nhuận quý 4/2025 tăng hơn 30% so với cùng kỳ theo số liệu từ FiinGroup, đà tăng có thể suy yếu từ nửa sau 2026 khi chu kỳ tín dụng chậm lại, nhất là với hai nhóm đóng góp lớn là ngân hàng và bất động sản.

Việc ưu tiên dòng vốn ngoài bất động sản có thể tạo thêm thách thức cho tăng trưởng lợi nhuận của các ngành liên quan.

Một điểm đáng lo là tỷ lệ ký quỹ đã lên mức kỷ lục 5% vốn hóa thị trường, tăng nhanh hơn tốc độ tín dụng chung. Điều này cho thấy chứng khoán và bất động sản đang thu hút lượng lớn dòng tiền vay trong môi trường tiền rẻ.

Dư nợ margin vượt 400 nghìn tỷ đồng, tương đương giá trị bán ròng của khối ngoại và phát hành mới, phản ánh sự lạc quan của nhà đầu tư nội khi sử dụng đòn bẩy tài chính.

Trong khi đó, số dư tiền mặt trên tài khoản nhà đầu tư giảm mạnh 40,2 nghìn tỷ đồng, chỉ còn dưới 1/4 quy mô vay ký quỹ, mức thấp lịch sử. Điều này khiến sức mua trở nên mong manh hơn nếu áp lực bán từ khối ngoại, phát hành mới hoặc biến động tâm lý gia tăng.

Báo cáo cũng cho biết nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng 6,7 nghìn tỷ đồng trong tháng 1/2026 sau khi mua ròng nhẹ tháng 12/2025, và tiếp tục bán ròng hơn 5 nghìn tỷ đồng trong tuần đầu tháng 2.

Việt Nam trở thành thị trường bị bán ròng mạnh nhất tính theo vốn hóa từ đầu năm, trái ngược với dòng vốn kỷ lục 20,6 tỷ USD chảy vào các thị trường mới nổi trong tháng 1/2026 và 6 tháng gần đây khi USD Index suy yếu.

Diễn biến này gây bất ngờ trong bối cảnh các chỉ số vĩ mô của Việt Nam vẫn tích cực, tỷ giá ổn định và thị trường tiến gần thời điểm FTSE nâng hạng.

VN-Index đã đánh mất toàn bộ mức tăng đầu năm sau một nhịp tăng mang tính hứng khởi và đầu cơ cao. SGI Capital khuyến nghị khi phần lớn nhà đầu tư e ngại nắm giữ tiền mặt và buộc phải mua tài sản ở vùng giá cao, đó là thời điểm cần tách khỏi đám đông và chậm lại để đánh giá rủi ro.

Quá trình hạ đòn bẩy đầu tư, đặc biệt là giảm vay ký quỹ, có thể diễn ra trên thị trường chứng khoán trước, rồi mới lan sang bất động sản và nền kinh tế do mức độ nhạy cảm cao với lãi suất và thanh khoản.

Sự chuyển hướng của Fed

SGI Capital cho rằng việc Tổng thống Trump lựa chọn Kevin Warsh làm Chủ tịch Fed có thể làm thay đổi cách vận hành của thị trường tài chính toàn cầu.

Warsh có quan điểm cứng rắn, chỉ trích QE vì làm méo mó thị trường, đẩy giá tài sản tăng, kích thích lạm phát và suy yếu kỷ luật tài khóa. Ông ủng hộ kiểm soát lạm phát, thu hẹp bảng cân đối và hạn chế can thiệp, đồng thời tin AI sẽ giúp tăng năng suất, tạo dư địa hạ lãi suất.

Thị trường đã phản ứng mạnh khi vàng giảm 15%, bạc giảm 30%, Bitcoin và nhiều đồng tiền số mất 30 – 50%, USD tăng 2%. Bitcoin từng đạt 126.000 USD vào 10/2025 và đã giảm hơn 40%.

Nếu Fed vừa hạ lãi suất ngắn hạn vừa siết cung tiền, USD có thể mạnh lên, dòng vốn quay về Mỹ và thanh khoản toàn cầu thu hẹp. Dù EPS S&P 500 năm 2026 vẫn dự báo tăng trên 10%, thị trường Mỹ đang chịu áp lực từ định giá cao, margin kỷ lục và mua cổ phiếu quỹ suy yếu. Năm 2026 vì vậy được dự báo biến động mạnh và kém thuận lợi hơn giai đoạn trước.

Trên cơ sở đó, SGI Capital nhận định thị trường đang tiến về cuối chu kỳ tăng trưởng tín dụng kéo dài hơn 10 năm, khi vay nợ tăng nhanh đã đẩy giá tài sản đầu tư và đầu cơ lên cao, đặc biệt ở bất động sản và một số nhóm cổ phiếu.

Điều kiện cần cho rủi ro bong bóng đã hình thành, còn điều kiện đủ để xì hơi sẽ xuất hiện khi nguồn cung lớn được tung ra trong bối cảnh thanh khoản khan hiếm và lãi suất tăng làm suy giảm cầu.

"Sớm nhận diện xu hướng vận động lớn và có sự chuẩn bị về thanh khoản và tâm lý sẽ giúp nhà đầu tư vượt qua được những khó khăn và biến động mạnh trong giai đoạn sắp tới", báo cáo nhấn mạnh. Năm 2026 tiềm ẩn nhiều rủi ro nhưng cũng mang lại cơ hội lớn, chỉ dành cho những ai chuẩn bị sẵn sàng.