Tham vọng 'kiến trúc sư trưởng' trên thị trường vốn của SSI

Liên tiếp thương vụ tư vấn quy mô lớn

Thị trường vốn Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới. Câu chuyện nâng hạng thị trường chứng khoán, sự trở lại của các thương vụ huy động lớn cho tới các trung tâm tài chính quốc tế đang định hình lại toàn bộ thị trường vốn, với mục tiêu đáp ứng nhu cầu khổng lồ cho nền kinh tế tăng trưởng hai con số.

Trong bối cảnh đó, các công ty chứng khoán - những đơn vị đại diện cho thị trường chứng khoán cũng đang thay đổi.

Thay vì chỉ cạnh tranh bằng thị phần môi giới hay dư nợ margin, một cuộc đua khác đang diễn ra phía sau những thương vụ nghìn tỷ đồng, nơi giá trị không nằm ở việc thực hiện giao dịch mà ở khả năng thiết kế cấu trúc, kết nối nhà đầu tư, thu xếp nguồn vốn và đồng hành cùng doanh nghiệp trong những bài toán tài chính ngày càng phức tạp.

Đầu năm nay, chứng khoán SSI đã thành công tư vấn và thu xếp phát hành hơn 10.272 tỷ đồng chào bán cổ phiếu riêng lẻ của ngân hàng BIDV. Đây là giao dịch quy tụ tới 33 định chế tài chính chuyên nghiệp từ các đơn vị nhà nước như SCIC cho đến các quỹ ngoại như Dragon Capital, KIM hay các công ty bảo hiểm như Manulife, Prudential.

Tiếp đó, SSI lại góp mặt trong thương vụ Livzon thâu tóm quyền kiểm soát tại Imexpharm với giá trị khoảng 6.000 tỷ đồng. Được xem là thương vụ M&A lớn nhất lịch sử ngành dược Việt Nam, giao dịch không chỉ liên quan đến câu chuyện định giá doanh nghiệp mà còn là quá trình kết nối giữa một tập đoàn dược phẩm hàng đầu Trung Quốc với một trong những doanh nghiệp dược niêm yết lớn nhất Việt Nam.

Gần đây nhất, 'bóng dáng' SSI xuất hiện khi Coteccons hoàn tất đợt phát hành 1.400 tỷ đồng trái phiếu ra công chúng, thu hút sự tham gia của 14 nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Trong bối cảnh thị trường trái phiếu doanh nghiệp vẫn đang từng bước khôi phục niềm tin, việc lựa chọn phát hành công khai thay vì phát hành riêng lẻ đòi hỏi tiêu chuẩn cao hơn về công bố thông tin và quản trị doanh nghiệp.

Xuất hiện với tần suất dày đặc, thực hiện liên tiếp ba thương vụ thuộc ba lĩnh vực khác nhau, ba cấu trúc khác nhau và ba nhóm nhà đầu tư khác nhau, SSI đang cho thấy điểm mạnh nhất của một công ty chứng khoán lâu đời: Khả năng kết nối.

Không chỉ đơn thuần là một đợt phát hành, giao dịch đòi hỏi đơn vị tư vấn phải giàu kinh nghiệm, xây dựng cấu trúc giao dịch đủ linh hoạt để đáp ứng yêu cầu của nhiều nhóm nhà đầu tư với khẩu vị và tiêu chí đầu tư khác nhau.

Theo ông Thomas Nguyễn, Giám đốc thị trường nước ngoài của SSI, chuỗi giao dịch từ BIDV, Imexpharm đến Coteccons phản ánh nhu cầu huy động vốn ngày càng gia tăng trên thị trường, đồng thời cho thấy vai trò ngày càng lớn của các tổ chức tư vấn trong việc kết nối doanh nghiệp với nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Không dừng ở đó, SSI hiện đang tiếp tục tư vấn định giá và chuẩn bị IPO cho Công ty Cổ phần Vàng bạc Đá quý Bảo Tín Mạnh Hải (Bảo Tín Mạnh Hải), một trong những 'ông lớn' bản lẻ vàng trong nước, vào quý IV/2026.

Tham vọng "kiến trúc sư trưởng" trên thị trường vốn

Những giao dịch đầu năm 2026 chỉ là phần mới nhất trong một hành trình đã kéo dài hơn hai thập kỷ. Năm 2018, SSI từng tham gia thương vụ huy động vốn từ 1,35 - 1,6 tỷ USD của Vinhomes, giao dịch lớn nhất thị trường chứng khoán Đông Nam Á tại thời điểm đó.

Trước đó một năm, Vincom Retail thực hiện thương vụ IPO và niêm yết quy mô khoảng 700 triệu USD, đánh dấu lần đầu tiên một giao dịch cổ phiếu thứ cấp tại Việt Nam áp dụng tiêu chuẩn Rule 144A của Mỹ nhằm tiếp cận các nhà đầu tư tổ chức quốc tế.

Cũng trong năm 2017, HDBank huy động thành công 300 triệu USD với sự tham gia của 76 nhà đầu tư nước ngoài trước khi niêm yết.

Không chỉ hiện diện trong các thương vụ huy động vốn, SSI còn xuất hiện trong nhiều giao dịch chuyển giao quyền sở hữu quy mô lớn.

Hai đợt thoái vốn nhà nước tại Vinamilk với tổng giá trị gần 900 triệu USD, thương vụ Taisho nâng tỷ lệ sở hữu tại Dược Hậu Giang hay SCG thâu tóm Nhựa Bình Minh là những ví dụ tiêu biểu cho giai đoạn dòng vốn ngoại bắt đầu tham gia sâu hơn vào các doanh nghiệp đầu ngành của Việt Nam.

Xa hơn nữa, dấu chân của SSI đã xuất hiện từ những ngày đầu tiên của thị trường chứng khoán như tư vấn niêm yết cho Sacom (SAM) hay phát hành cổ phiếu REE - thương vụ đầu tiên ra công chúng trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Nhìn lại chặng đường hơn 25 năm, song hành cùng hành trình hình thành và phát triển của thị trường chứng khoán Việt, SSI xuất hiện ở nhiều cột mốc quan trọng của thị trường vốn, từ những phiên giao dịch đầu tiên cho tới các thương vụ huy động vốn và M&A có giá trị hàng tỷ USD.

Sự dịch chuyển của SSI cũng phần nào phản ánh sự thay đổi trong chiến lược của công ty chứng khoán này cũng như vai trò chung của các công ty chứng khoán trên thị trường.

Nếu giai đoạn đầu, doanh thu ngành chủ yếu đến từ môi giới và giao dịch, thì hiện nay giá trị ngày càng nằm ở khả năng tư vấn, thiết kế cấu trúc vốn, thu xếp nhà đầu tư và đồng hành cùng doanh nghiệp trong các chiến lược tăng trưởng dài hạn.

Với SSI, mảng ngân hàng đầu tư được xác định là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của công ty. Tại Đại hội đồng cổ đông năm 2026, lãnh đạo công ty cho biết thị phần khách hàng tổ chức của SSI hiện ở mức 30%, đứng đầu thị trường và việc gia tăng lên gần 40% là hoàn toàn có thể. Con số này đã cho thấy tham vọng của công ty trong bối cảnh mới của thị trường vốn.

Bên cạnh các thương vụ trên thị trường vốn, hệ sinh thái của SSI cũng đang mở rộng khả năng kết nối dòng vốn quốc tế. Cách đây hai tuần, Công ty TNHH Quản lý Quỹ SSI (SSIAM) cùng CCI CrossBorder (CCIX) và Daiwa Corporate Investment (DCI) ký thỏa thuận hợp tác nhằm thúc đẩy và mở rộng các cơ hội đồng đầu tư và các giải pháp tài trợ vốn từ Nhật Bản cho doanh nghiệp Việt Nam, tạo nên khuôn khổ cấp vốn đa tầng.

Theo ông Nguyễn Đức Thông, Tổng giám đốc SSI, việc nâng hạng thị trường và các quy định mới như cơ chế non-prefunding sẽ mở ra cơ hội lớn hơn cho dòng vốn quốc tế tham gia vào Việt Nam. Trong bối cảnh đó, những công ty chứng khoán có năng lực vốn mạnh và mạng lưới nhà đầu tư toàn cầu sẽ có nhiều lợi thế hơn trong việc kết nối dòng vốn.

Đến cuối quý I/2026, SSI sở hữu gần 40.000 tỷ đồng vốn chủ sở hữu và hơn 93.000 tỷ đồng tổng tài sản. Quy mô này không chỉ giúp công ty duy trì vị thế hàng đầu trong mảng khách hàng tổ chức mà còn tạo nền tảng để tham gia các nghiệp vụ bảo lãnh phát hành, thu xếp vốn và phân phối các giao dịch lớn.

Ở một góc nhìn khác, bà Nguyễn Ngọc Anh, Tổng giám đốc SSIAM cho rằng việc Ủy ban chứng khoán, Bộ Tài chính mở ra cơ hội niêm yết cho doanh nghiệp FDI từ cuối năm ngoái, có thể tạo nên một chu kỳ IPO mới trong 3 - 5 năm tới.

Nếu nhận định này trở thành hiện thực, thị trường vốn Việt Nam có thể bước vào giai đoạn sôi động nhất kể từ sau làn sóng IPO của các doanh nghiệp tư nhân lớn cách đây gần một thập kỷ.

Và trong chu kỳ đó, tham vọng của SSI có lẽ không dừng lại ở vai trò một công ty chứng khoán. Những thương vụ từ SAM, REE cho tới BIDV, Vinhomes hay Imexpharm cho thấy công ty đang theo đuổi một vị trí cao hơn trong chuỗi giá trị tài chính: Trở thành "kiến trúc sư" trưởng góp phần kiến tạo thị trường vốn Việt Nam.