Thấy gì từ con số lợi nhuận 52 nghìn tỷ đồng của EVN?

Năm 2025 đánh dấu sự phục hồi mạnh mẽ của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) sau giai đoạn nhiều khó khăn. Theo báo cáo tài chính hợp nhất đã kiểm toán, EVN ghi nhận lợi nhuận sau thuế đạt gần 52 nghìn tỷ đồng, tăng mạnh so với mức hơn 8 nghìn tỷ đồng của năm 2024 và là mức cao nhất trong lịch sử hoạt động.

Kết quả này giúp EVN xóa hoàn toàn khoản lỗ lũy kế hợp nhất từng tích tụ trong giai đoạn trước, đưa lợi nhuận sau thuế chưa phân phối từ âm 38,7 nghìn tỷ đồng lên dương khoảng 5,5 nghìn tỷ đồng vào cuối năm 2025. Cùng với đó, dòng tiền và cấu trúc tài chính của tập đoàn cũng được cải thiện rõ rệt.

Động lực chính cho pha bứt phá lợi nhuận

Trong năm 2025, doanh thu thuần hợp nhất của EVN đạt khoảng 646 nghìn tỷ đồng, tăng 11,2% so với năm trước. Trong khi đó, giá vốn hàng bán chỉ tăng 3,4%, lên khoảng 549 nghìn tỷ đồng. Nhờ vậy, lợi nhuận gộp tăng gần gấp đôi lên hơn 96,3 nghìn tỷ đồng. Biên lợi nhuận gộp theo đó cải thiện từ 8,5% lên 14,9%.

Theo đánh giá của công ty chứng khoán Vietcap, sự bứt phá về lợi nhuận đến từ hai yếu tố chính.

Thứ nhất, giá bán lẻ điện tiếp tục được điều chỉnh trong giai đoạn 2023-2025 với tổng mức tăng khoảng 17%. Thêm nữa, chi phí mua điện giảm đáng kể khi giá trên thị trường phát điện cạnh tranh (CGM) giảm 37% trong năm 2025.

Sự kết hợp giữa giá bán được cải thiện, chi phí đầu vào hạ nhiệt và sản lượng điện duy trì ổn định đã tạo điều kiện để lợi nhuận phục hồi mạnh mẽ, qua đó bù đắp phần lớn khoản lỗ trước đây.

Dù vậy, giữa báo cáo tài chính riêng và hợp nhất vẫn tồn tại sự khác biệt nhất định khi công ty mẹ EVN ghi nhận lỗ lũy kế còn hơn 5,6 nghìn tỷ đồng. Nguyên nhân xuất phát từ phương pháp hạch toán kế toán và việc phân bổ lợi nhuận giữa các pháp nhân trong tập đoàn.

Lợi nhuận thường phát sinh ở các khâu phát điện và phân phối, trong khi báo cáo hợp nhất phản ánh kết quả của toàn bộ chuỗi giá trị. Công ty mẹ vẫn đóng vai trò điều phối và cân đối tổng thể hoạt động của hệ thống.

EVN cho biết các công ty con và công ty mẹ là những pháp nhân độc lập, vì vậy việc phân phối lợi nhuận giữa các đơn vị phải tuân thủ quy định hiện hành và quyết định của Hội đồng thành viên.

Tại hội nghị tổng kết năm 2025, Tổng giám đốc EVN Nguyễn Anh Tuấn cho biết, dù đối mặt nhiều khó khăn, tập đoàn vẫn hoàn thành các chỉ tiêu kế hoạch nhờ sự chỉ đạo của Chính phủ, các bộ ngành cùng sự chủ động, nỗ lực của toàn hệ thống.

Theo đánh giá của Vietcap, việc EVN xóa hoàn toàn lỗ lũy kế trên báo cáo tài chính hợp nhất là tín hiệu tích cực đối với toàn ngành điện.

Tình hình tài chính cải thiện đáng kể cũng giúp EVN có thêm dư địa để chi trả mức giá mua điện cao hơn và cải thiện dòng tiền cho các đơn vị phát điện. Đây được xem là yếu tố hỗ trợ tích cực đối với nhiều doanh nghiệp trong ngành.

Bức tranh nội tại tập trung nhiều vào an toàn vận hành

Đặc thù của EVN là vận hành theo mô hình tích hợp từ phát điện, truyền tải đến phân phối và bán lẻ.

Trong đó, công ty mẹ trực tiếp sở hữu một số nhà máy thủy điện và nhiệt điện lớn, đồng thời mua điện từ các tổng công ty phát điện thuộc tập đoàn, từ PVN, TKV và các nhà cung cấp bên ngoài.

Sau khi thanh toán chi phí truyền tải, điện được bán buôn cho năm tổng công ty điện lực khu vực trước khi đến tay người tiêu dùng cuối cùng. Trong mô hình này, giá bán lẻ điện do Nhà nước quy định nhằm bảo đảm an ninh năng lượng và ổn định kinh tế xã hội.

Trước đó, trong giai đoạn 2022-2023, EVN từng ghi nhận khoản lỗ lớn khi giá nhiên liệu tăng mạnh nhưng giá bán lẻ điện được kiểm soát chặt để hỗ trợ phục hồi kinh tế sau dịch Covid-19. Việc ghi nhận lỗ ảnh hưởng đáng kể tới hoạt động và quyết định đầu tư của EVN trong những năm qua.

Tới năm 2025, nhờ lợi nhuận khả quan cùng khoản khấu hao tài sản cố định lớn, lượng tiền, tiền gửi và đầu tư tài chính ngắn hạn của EVN cuối năm 2025 đạt khoảng 152 nghìn tỷ đồng, tăng hơn 60 nghìn tỷ đồng so với năm trước.

Mặc dù vậy, theo EVN, khoản tiền này cần được xem xét trong tương quan với hơn 227 nghìn tỷ đồng nợ ngắn hạn. Tập đoàn vẫn phải thanh toán cho các nhà cung cấp nhiên liệu, các nhà máy điện ngoài EVN, đồng thời đảm bảo nghĩa vụ trả nợ vay đến hạn.

Ban lãnh đạo tập đoàn nhấn mạnh việc duy trì lượng tiền gửi cao là cần thiết để bảo đảm hoạt động thường xuyên của hệ thống. Các đơn vị phát điện cần nguồn tiền để mở thư tín dụng (L/C) mua nhiên liệu, trong khi công ty mẹ phải thanh toán định kỳ cho các nhà đầu tư bán điện vào hệ thống.

Bên cạnh đó, EVN còn phải duy trì khả năng thanh toán các khoản vay đến hạn và bảo đảm uy tín tín dụng.

Mặt khác, EVN đang triển khai nhiều dự án nguồn điện và lưới điện trọng điểm có nhu cầu vốn rất lớn, nên cần duy trì nguồn lực tài chính dự phòng để bảo đảm tiến độ đầu tư và cung ứng điện trong dài hạn.

Trên thực tế, bức tranh tài sản cũng cho thấy vấn đề đáng chú ý khi trong vòng 10 năm qua, khi EVN dường như không quá mạnh mẽ đầu tư mới.

Cụ thể, nguyên giá tài sản cố định tăng mạnh nhưng giá trị còn lại sau khấu hao không tăng tương ứng. Điều này cho thấy nhiều nhà máy điện và công trình lưới điện đã được khai thác trong thời gian dài.

Việc tỷ trọng tài sản ngắn hạn ngày càng gia tăng trong cơ cấu tổng tài sản cũng phản ánh xu hướng EVN đang ưu tiên duy trì thanh khoản và bảo đảm an toàn tài chính thay vì đầu tư.

Tính đến cuối năm 2025, Nhà nước đã đầu tư khoảng 233 nghìn tỷ đồng vào công ty mẹ EVN. Phần lớn nguồn vốn này được phân bổ vào các công ty con. So với năm 2015, vốn chủ sở hữu tăng tương đối khiêm tốn, trong khi quy mô doanh thu hợp nhất mở rộng nhanh hơn đáng kể.

Tốc độ tăng doanh thu vượt xa tốc độ tăng vốn chủ sở hữu cho thấy EVN ngày càng dựa nhiều hơn vào hiệu quả vận hành, nguồn vốn vay và sự tham gia của các đối tác đầu tư để mở rộng quy mô hệ thống điện.

Đây có thể coi là hạn chế của doanh nghiệp trong bối cảnh nhu cầu điện ngày càng tăng. Bản thân EVN cũng đang chuẩn bị phát triển các dự án nguồn điện và lưới truyền tải để bảo đảm an ninh năng lượng, đồng thời tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế trong dài hạn.