Tổng giám đốc OCB: Thẩm định khoản vay không chỉ còn dựa vào tài sản đảm bảo

Việc cho vay dựa trên dòng tiền đang dần trở thành “bình thường mới”, mở ra cơ hội tiếp cận vốn cho hàng loạt startup Việt Nam mà không cần tài sản bảo đảm như trước đây. Nội dung này được ông Phạm Hồng Hải, Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Phương Đông (OCB), nhấn mạnh tại hội thảo “Động lực tăng trưởng kinh tế 2 chữ số và Cơ hội đầu tư năm 2026” diễn ra mới đây.

Quan điểm này phản ánh rõ dấu hiệu chuyển dịch trong ngành ngân hàng, từ cách tiếp cận tín dụng truyền thống sang mô hình linh hoạt hơn, phù hợp với hệ sinh thái khởi nghiệp đang ngày càng sôi động.

Theo ông Hải, trước kia, khi xem xét cho vay, câu hỏi đầu tiên mà ngân hàng đặt ra thường là doanh nghiệp có tài sản bảo đảm hay không. Tuy nhiên, với phương pháp cho vay dựa trên dòng tiền, OCB đã hỗ trợ nhiều startup vượt qua rào cản vốn để tạo điều kiện để các ý tưởng kinh doanh sớm được triển khai và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế.

Sự thay đổi trong tư duy tín dụng này song hành với các cải tiến nội bộ tại OCB như việc áp dụng mô hình Agile và Squad team. Cách tổ chức này giúp ngân hàng đẩy nhanh quá trình ra quyết định, đồng thời linh hoạt hơn trong điều chỉnh sản phẩm và chính sách theo nhu cầu thực tế của doanh nghiệp trong bối cảnh tăng trưởng mới.

Những thành công bước đầu tại OCB

Bên cạnh hình thức vốn vay mạo hiểm phổ biến tại Đông Nam Á, đặc biệt trong lĩnh vực fintech, các ngân hàng Việt Nam đang đứng trước cơ hội phát triển những sản phẩm lai.

Các sản phẩm này kết hợp tiêu chí truyền thống với yếu tố định tính như mô hình kinh doanh và dòng tiền tương lai. Trong đó, mô hình hợp tác giữa ngân hàng và quỹ đầu tư, tiêu biểu như OCB và Genesia Ventures, tận dụng được thế mạnh của mỗi bên để đồng tài trợ và quản trị rủi ro, hứa hẹn sẽ lan rộng khi hành lang pháp lý ngày càng hoàn thiện.

Ông Hải cho biết với hình thức cho vay dựa trên dòng tiền, OCB đã giúp hàng loạt start up Việt Nam tiếp cận nguồn vốn. Nhận định này cho thấy cách ngân hàng đang chủ động dẫn dắt xu hướng, chuyển trọng tâm từ tài sản cứng sang tiềm năng tạo dòng tiền trong tương lai.

Trên thực tế, sự chuyển dịch này đã được OCB triển khai từ cuối 2024 khi ngân hàng xác định cho vay dựa trên dòng tiền là một chiến lược quan trọng.

Hướng đi này càng được củng cố khi OCB hợp tác với Quỹ đầu tư Genesia Ventures từ tháng 9/2024. Theo đó, OCB thực hiện thẩm định và cho vay không tài sản bảo đảm đối với các startup trong danh mục đầu tư của quỹ.

Ngân hàng đã thiết kế sản phẩm riêng cho các doanh nghiệp hoạt động từ một năm trở lên, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ và sáng tạo, với hạn mức lên đến 3 tỷ đồng trong thời hạn 12 tháng.

Khoản vay được sử dụng cho bổ sung vốn lưu động, tài trợ thương mại hoặc bảo lãnh kinh doanh, giúp startup nâng cao năng lực cạnh tranh mà không bị ràng buộc bởi yêu cầu tài sản bảo đảm.

Chỉ trong thời gian ngắn đầu triển khai, đã có 4 startup thuộc danh mục Genesia Ventures tiếp cận được nguồn vốn này, cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt trong tư duy tín dụng đối với doanh nghiệp khởi nghiệp.

Ở góc độ triển khai, ông Lê Đăng Khoa, Giám đốc Khối Khách hàng doanh nghiệp OCB, cho biết ngân hàng không chỉ cung cấp từng sản phẩm đơn lẻ mà hướng tới xây dựng gói giải pháp toàn diện. Các giải pháp này bao gồm hỗ trợ vay vốn, quản lý dòng tiền và kết nối với hệ sinh thái số.

Ông Khoa nhấn mạnh: “Với mong muốn được đồng hành, hỗ trợ khách hàng từ giai đoạn khởi nghiệp đến khi phát triển thành doanh nghiệp lớn. Với chiến lược này, OCB kỳ vọng sẽ đem đến những khách hàng/ đối tác lâu dài cho ngân hàng”. Cách tiếp cận này giúp tăng mức độ gắn kết, đưa ngân hàng trở thành đối tác chiến lược lâu dài thay vì chỉ là nguồn vốn ngắn hạn.

Một ví dụ điển hình cho mô hình này là M Village, chuỗi lưu trú do Genesia Ventures đầu tư, trở thành startup đầu tiên nhận khoản vay trung hạn 5 năm trị giá 100 tỷ đồng từ OCB mà không cần tài sản bảo đảm.

Đây không chỉ là một giao dịch tài chính đơn thuần, mà còn là dấu mốc mang tính tiên phong, mở ra hướng đi mới trong quan hệ giữa ngân hàng và startup tại Việt Nam.

Thay vì giải ngân theo từng dự án, OCB giải ngân toàn bộ khoản vay một lần, cho phép M Village chủ động quản lý dòng tiền bằng cách gửi tiền khi chưa sử dụng và rút ra khi cần.

Quyết định này được đưa ra dựa trên quá trình đánh giá sâu về mô hình kinh doanh, chiến lược tài chính và cam kết của nhà sáng lập, qua đó thể hiện cách tiếp cận tín dụng dựa trên niềm tin và tiềm năng dài hạn.

Sau thời gian ngắn hợp tác, bốn startup trong danh mục Genesia Ventures đã tiếp cận được nguồn vốn tương tự, cho thấy mô hình này đang dần lan tỏa.

Theo thống kê của VCCI, hiện chỉ khoảng 30% startup Việt Nam có thể tiếp cận vốn ngân hàng do thiếu tài sản bảo đảm, dữ liệu tín dụng hoặc cơ sở thị trường. Trong bối cảnh đó, cách tiếp cận dựa trên dòng tiền và triển vọng dài hạn của OCB đang góp phần lấp đầy khoảng trống này, hỗ trợ sự phát triển của hệ sinh thái khởi nghiệp.

Sự tiên phong của OCB cũng gắn liền với Nghị quyết 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị, trong đó khuyến khích các tổ chức tín dụng cho vay dựa trên dòng tiền, dữ liệu kinh doanh hoặc tài sản hình thành trong tương lai.

Chính sách này tạo ra cú hích quan trọng, giúp mô hình hợp tác giữa OCB và Genesia Ventures dần chuyển từ thử nghiệm sang thực tiễn phổ biến, dù vẫn đòi hỏi ngân hàng chấp nhận rủi ro và đổi mới tư duy. Ông Hải cảnh báo rằng nếu không thay đổi, các ngân hàng có thể bị bỏ lại phía sau trong làn sóng sáng tạo đang diễn ra mạnh mẽ.

Trong bối cảnh hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam tiếp tục tăng trưởng, theo báo cáo StartupBlink 2024, Việt Nam xếp thứ 56 toàn cầu và thứ 5 tại Đông Nam Á về chỉ số khởi nghiệp.

Động lực từ các chương trình đổi mới của Chính phủ cùng sự gia tăng đầu tư đã tạo nền tảng cho startup phát triển. Thực tế này càng làm nổi bật vai trò của vốn vay dựa trên dòng tiền, giúp startup vượt qua giai đoạn tăng trưởng nhiều thách thức mà không phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn vốn từ các quỹ mạo hiểm.